Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Zamenhof: Deklaracio pri homaranismo (1913)

Elŝuti 51.69 Kb.

Zamenhof: Deklaracio pri homaranismo (1913)




Dato24.11.2017
Grandeco51.69 Kb.

Elŝuti 51.69 Kb.

Zamenhof: Deklaracio pri homaranismo (1913)

(Privata propono nedeviga por la homaranismo)



זמנהוף: הצהרת ההומאראניזם (1913)

(הצעה פרטית ולא מחייבת להומאראניזם)



מ
Antaŭparoloהקדמה -

La ĉi tie donata Deklaracio prezentas mian politika-religian kredon.

ההצהרה הניתנת כאן מציגה את אמונתי הפוליטית-דתית.

Ĉar oni konas min kiel aŭtoron de Esperanto, tial multaj personoj eble identigos la homaranismon kun Esperanto aŭ kun la tiel nomata “interna ideo de esperantismo” — tio tamen estus eraro. Dum la esenco de Esperanto estas plena neŭtraleco kaj la esperantisma ideo prezentas nur ne difintan fratecan senton kaj esperon, kiujn nature naskas la renkontiĝado sur neŭtrala lingva fundamento kaj kiujn ĉiu esperantisto havas plenan rajton, ne sole komentarii al si tiel, kiel li volas, sed eĉ ĝenerale akcepti aŭ ne akcepti ilin — la homaranismo estas speciala kaj tute difinita politika-religia programo, kiu prezentas mian kredon pure privatan kaj la aliajn esperantistojn tute ne koncernas.

מכיוון שמכירים אותי כמחבר האספרנטו, אפשר שאנשים רבים יזהו את ה"אנושותיזם"/ "הומאראניזם" עם אספרנטו או עם מה שנקרא "הרעיון הפנימי של האספרנטיזם" - אך זו תהיה טעות. בעוד שהמהות של האספרנטו היא נייטראליות מלאה והרעיון האספרנטי מציג רק את תחושת האחווה המוגדרת....

Mi antaŭvidas tre bone, ke la malamikoj de Esperanto uzos mian deklaracion pri homaranismo kiel batalilon kontraŭ Esperanto, kaj mian pure privatan principaron ili prezentos al la mondo kiel devigan principaron de ĉiuj esperantistoj. Tio estas la kaŭzo, pro kiu mi dum tre longa tempo havis la intencon aŭ tute ne publikigi mian kredon, aŭ publikigi ĝin anonime. Sed mi forĵetis tiun intencon, ĉar mi trovis, ke tio estus nepardoninda senkuraĝeco. Tamen, por tute liberigi la esperantistojn de ĉia suspektebla solidareco kun miaj privataj politikaj kaj religiaj konvinkoj, mi dum la oka universala kongreso de Esperanto publike formetis de mi ĉian oficialan rolon en la aferoj de Esperanto.

Ne por la celo de propagando mi publikigas nun mian kredon; mi simple deziras, ke miaj amikoj konu mian kredon, por ke ilin ne mirigu mia rilato al tiu aŭ alia politika aŭ religia demando kaj por ke la personoj, kiuj havas la samajn principojn kiel mi, sciu ke ni estas samprincipanoj.

Varsovio, Majo 1913.

L. L. Zamenhof
תוך: http://tekstaro.com/prenitutantekston.pl?nomo=homaranismo-1913

Mi estas homarano: tio signifas, ke mi gvidas min en la vivo per la sekvantaj principoj:

הנני הומאראניסט: משמעות הדבר, שאני מדריך את עצמי בחיים בעזרת העקרונות הבאים:

  1. Mi estas homo, kaj la tutan homaron mi rigardas kiel unu familion; la dividitecon de la homaro en diver­sajn reciproke malamikajn gentojn kaj gentreligiajn komunumojn mi rigardas kiel unu el la plej grandaj malfelichoj, kiu pli au malpli frue de­vas malaperi kaj kies malaperon mi devas akceladi lau mia povo.

  1. הנני אדם, ואת כל האנושות אני רואה כמשפחה אחת; את הפרדת האנושות למגוון עמים וקהילות-דת העוינים אלו את אלו אני רואה כדבר מצער ביותר, אשר במוקדם או במאוחר חייב להיעלם, ואשר את היעלמותו אני חייב להאיץ ככל יכולתי.

  1. Mi vidas en chiu homo nur homon, kaj mi tak­sas chiun homon nur lau lia persona valoro kaj agoj. Chian ofendadon au premadon de homo pro tio, ke li apartenas al alia gento, alia lingvo au alia socia klaso ol mi, mi rigardas kiel barbarecon.

  1. אני רואה בכל אדם רק אדם, ואני מסווג כל אדם רק לפי ערכו האישי ומעשיו. כל פגיעה או דיכוי של אדם בשל השתייכותו לעם, לשפה או למעמד חברתי אחרים משלי, נראים בעיניי כברבריות.

  1. Mi konscias, ke chiu lando apartenas ne al tiu au alia gento, sed plene egalrajte al chiuj siaj loghantoj, kian ajn supoza­tan devenon, lingvon, religion au so­cian rolon ili havas; la iden­tigadon de la interesoj de unu lando kun la interesoj de tiu au alia gento au religio kaj la pretekstadon de iaj historiaj rajtoj, kiuj perme­sas al unu gento en la lando regi super la aliaj gentoj kaj forrifuzi al ili la plej elementan kaj naturan rajton je la pa­trujo, mi rigardas kiel restajhon el la tempoj bar­ba­raj, kiam ek­zistis nur rajto de pugno kaj glavo.

  1. אני מודע, שכל ארץ אינה שייכת לעם זה או אחר, אלא באופן שווה לחלוטין לכל תושביה, ללא הבדל בהנחת המוצא, שפה, דת או תפקיד חברתי שיש להם; את יצירת הזהות בין האינטרסים של ארץ אחת עם האינטרסים של עם זה או אחר, ואת השימוש בזכויות היסטוריות כלשהן כתירוץ וכרשות לעם אחד בארץ לשלוט על עמים אחרים ולמנוע מהם את הזכויות הכי בסיסיות וטבעיות במולדת, אני רואה כשריד מזמנים ברבריים, בהם שררו רק זכות האגרוף והחרב.

  1. Mi konscias, ke chiu regno kaj chiu provinco devas porti nomon neutrale-geografian, sed ne la no­mon de ia gento, lingvo au religio, char la gentaj no­moj, kiujn portas ankorau multaj lan­doj de la malnova lando, estas la chefa kauzo, pro kiu la loghantoj de unu supozata deveno rigar­das sin kiel mastrojn super la loghantoj de alia deveno. Ghis la tempo, kiam tiuj landoj ricevos nomojn neutralajn, mi devas almenau en inter­parolado kun miaj samprincipanoj nomi tiujn lan­dojn lau iliaj chefurboj kun aldono de la vorto „regno“, „provinco“ k.t.p.

  1. אני מודע, שכל שלטון וכל מחוז חייבים לשאת שם שהוא נייטרלי מבחינה גיאוגרפית, ולא את השם של איזשהו עם, שפה או דת, מכיוון ששמות העמים, שאותם נושאות גם ארצות רבות של הארץ העתיקה, היא הסיבה הראשית, לכך שתושבים שמניחים שהם ממוצא מסוים רואים עצמם כאדונים של התושבים ממוצא אחר. עד אותו הזמן, שאותן ארצות יקבלו שמות נייטראליים, אני חייב לפחות בדיבור עם שותפי לאמונה לקרוא לארצות האלה לפי ערי הבירה שלהן בתוספת המילה "מדינת....", "מחוז.... " וכן הלאה.

  1. V. Mi konscias, ke en sia privata vivo chiu homo havas plenan kaj nedisputeblan rajton paroli tiun lingvon au dialekton, kiu estas por li plej agrabla, kaj konfesi tiun religion, kiu plej multe lin kontentigas, sed en komunikighado kun homoj de aliaj lingvoj au re­ligioj li devas peni uzi lingvon neutralan kaj vivi lau etiko kaj moroj neutralaj. Mi konscias, ke por sam­regnanoj kaj samurbanoj la rolon de lingvo neutrala povas ludi la lingvo regna au tiu kultura lingvo, kiun parolas la plimulto de la lokaj loghantoj, sed ke tio de­vas esti rigardata nur kiel poroportuneca cedo de la malplimulto al la plimulto, sed ne kiel ia humiliga tri­buto, kiun shuldas gentoj mastra­taj al gentoj mastran­taj. Mi kon­scias, ke en tiaj lokoj kie batalas inter si diversaj gentoj, estas dezirinde, ke en la publikaj in­stitucioj estu uzata lingvo neutrale-homa, au almenau krom la gentlingvaj kulturejoj tie ekzistu ankau speci­alaj lernejoj kaj kulturaj institucioj kun lingvo neutrale-homa, por ke chiuj dezirantoj povu cherpi kul­turon kaj eduki siajn infanojn en senshovinisma spirito neutrale-homa.

  1. אני מודע, שבחייו הפרטיים לכל אדם יש את הזכות המלאה והבלתי ניתנת לערעור לדבר את השפה או הדיאלקט, שעבורו היא הנעימה ביותר, ולהתוודות על אותה דת, שהכי מרצה אותו. אך בשיחה עם בני אדם משפות אחרות או דתות הוא חייב להתאמץ להשתמש בשפה נייטראלית ולחיות לפי מוסר ומנהגים נייטראליים. אני מודע,

  1. VI. Char mi konscias, ke la reciproka malpaco inter la ho­moj neniam chesos, ghis la homoj al­kutimighos sta­rigi la nomon „homo“ pli alte, ol la nomon de gento, kaj char la tro nepreciza vorto „popolo“ ofte donas kauzon al genta shovinismo, disputoj kaj malbonuzoj kaj ofte malame divi­das inter si la filojn de la sama lando au ech de la sama gento, tial je la demando, al kiu popolo mi alkalkulas min, mi respondas: mi estas ho­marano; nur tiam, kiam oni demandas min speciale pri mia regno, provinco, lingvo, deveno au religio, mi donas pri tio precizajn respondojn.



  1. VII. Mia patrolando mi nomas tiun landon, en kiu mi naskighis; mia hejmolando mi nomas tiun landon, en kiu mi estas konstanta, fikshejma loghanto. Sed char pro la nedifiniteco de la vorto „lando“ la vortoj „patrolando“ kaj „hejmolando“ estas tre neprecizaj kaj ofte kauzas disputojn kaj malpacon kaj mal­amike disi­gas inter si la filojn de la sama terpeco, tial en tiuj du­baj okazoj mi evitas tiujn neprecizajn vortojn kaj uzas anstatau ili la pli precizajn vortojn „patruja regno“, „patruja regiono“, „patruja urbo“, „hejma regno“, „hejma regiono“, „hejma urbo“.



  1. VIII. Patriotismo mi nomas la servadon al la bono de chiuj miaj samhejmanoj, kian ajn de­venon, lingvon, religion au so­cian rolon ili havas. La serva­don speciale al la interesoj de unu gento au la malamon kontrau alihejmuloj mi neniam devas nomi patrio­tismo. Mi konscias, ke profunda amo al sia patrujo kaj al sia hejmo estas afero tute natura kaj komuna al chiuj homoj, kaj nur nenormalaj eksteraj cirkonstancoj po­vas paralizi tiun tute naturan senton. Tial se en mia hejmo chiuj laboroj estas ekspluatataj por la oportuneco au gloro de unu speciala gento kaj tio paralizas mian entuziasmon por socia laborado au ech devigas mi revi pri alia hejmolando, mi ne devas malesperi, sed mi de­vas konsoli min per la kredo, ke la nenormala stato en mia hejmo pli au malpli frue pasos kaj miaj filoj au ne­poj plene ghuos tiun fortigan entuziasmon, kiun en mi paralizis la maljusteco de miaj samhejmanoj.



  1. Konsciante, ke lingvo devas esti por la homo ne celo, sed nur rimedo, ne disigilo, sed unuigilo, kaj ke la lingva shovi-nismo estas unu el la chefaj kauzoj de mal­amo inter la ho­moj, mi neniam gentan lingvon au dia­lekton devas rigardi kiel mian sanktajhon, kiel ajn mi ghin amus, nek fari el ghi mian bata­lan standardon. Kiam oni min demandas speciale pri mia lingvo gepa­tra, mi nomas senshovinisme tiun lingvon au dialekton, en kiu mi en mia infaneco parolis kun miaj ge­patroj; kiam oni de­mandas speciale pri mia lingvo persona, mi - gvidante min per neniaj shovinismaj konsideroj - no­mas tiun lingvo, kiun mi per­sone plej bone posedas au plej volonte uzas; sed kia ajn estas mia mia lingvo ge­patra au persona, mi devas posedi ankau tiun neutrale-homan lingvon, kiun miaj samtempuloj uzas por rila­toj intergentaj, por ke mi ne bezonu mi­akulpe altrudi al aliuloj mian lingvon kaj por ke mi havu mo­ralan raj­ton deziri, ke ali­uloj ne altrudu al mi sian, kaj por ke mi povu sur senshovinisma bazo servi al kulturo neutrale-homa.



Prireligia artikolo:

  1. Konsciante, ke religio devas esti nur afero de sincera kredo, sed ne ludi la rolon de he­reda genta dis­­igilo, mi nomas mia religio nur tiun religion au religi­anstatauantan sistemon, je kiu mi efektive kredas. Sed kia ajn estas mia religio, mi kon­fesas ghin lau la neutrale-homaj principoj „homaranaj“, kiuj konsistas en jeno:



    1. La plej altan por mi ne kompreneblan Forton, kiu estas la kauzo de la kauzoj en la mondo materia kaj morala, mi po­vas nomi per la nomo „Dio“ au per alia nomo, sed mi konscias, ke la esencon de tiu Forto chiu havas la rajton prezenti al si tiel, kiel diktas al li lia prudento kaj koro au la instruoj de lia ekle­zio. Neniam mi devas malami au persekuti iun pro tio, ke lia kredo estas alia ol mia.



    1. Mi konscias, ke la esenco de la veraj religiaj ordonoj kushas en la koro de chiu homo sub la formo de konscienco, kaj ke la chefa por chiuj homoj deviga prin­cipo de tiuj ordonoj estas: agu kun aliuloj tiel, kiel vi dezirus, ke aliuloj agu kun vi: chion alian en la religio mi rigardas kiel al­donojn, kiujn chiu homo, konforme al sia kredo, havas la rajton rigardi au kiel devigajn por li di­rojn de Dio, au kiel komentariojn, kiujn miksite kun le­gendoj donis al ni diversgentaj grandaj instruintoj de la homaro, kaj kiel morojn, kiuj estas starigitaj de homoj kaj kies plenu­mado au neplenumado dependas de nia volo.



    1. Se mi kredas je neniu el la ekzistantaj revelaciaj religioj, mi ne devas resti en iu el ili sole pro motivoj gentaj kaj per mia restado erarigi la homojn pri miaj konvinkoj kaj herede nutri per senfinaj generacioj in­tergentan disecon, sed mi devas - se la leghoj de mia lando tion permesas - malkashe kaj oficiale nomi min „liberkreda“, ne identigante tamen la liberkredon spe­ciale kun at­eismo, sed rezervante al mia kredado plenan liberecon. Kiam en mia loghloko ekzistos komunin­ter­konsente aranghita, plenforme organizita sengenta kaj sendoktrina komunumo de liberkreda­noj, al kiu mi po­vas alighi kun plena kontenteco por mia konscienco kaj por la bezonoj de mia koro, tiam - por fiksi fortike kaj precize mian religian neutralecon kaj savi mian po­ste­ularon kontrau senprogrameco kaj konsekvence kon­trau re­falo en gente-religian shovinismon, mi devas alighi al tiu liber­kreda komunumo tute oficiale kaj hered­igeble kaj akcepti por mi ghian neutralan nomon, ghiajn komunumajn aranghojn, ghiajn nedevigajn neutrale-ho­majn festojn kaj morojn, ghian neutrale-homan kalen­daron k.t.p.; ghis tiu tempo mi povas resti oficiale al­skribita al tiu religio, en kiu mi naskighis, sed mi devas chiam al­doni al ghia nomo la vorton „liberkreda“, por montri, ke mi al­kalkulas min al ghi nur provizore, laumore kaj administre.




Elŝuti 51.69 Kb.

  • Antaŭparolo הקדמה
  • מכיוון שמכירים אותי כמחבר האספרנטו , אפשר שאנשים רבים יזהו את ה " אנושותיזם "/ " הומאראניזם "
  • בעוד שהמהות של האספרנטו היא נייטראליות מלאה והרעיון האספרנטי מציג רק את תחושת האחווה המוגדרת ....
  • Mi estas homarano: tio signifas, ke mi gvidas min en la vivo per la sekvantaj principoj: הנני הומאראניסט : משמעות הדבר
  • הנני אדם , ואת כל האנושות אני רואה כמשפחה אחת ; את הפרדת האנושות למגוון עמים וקהילות - דת העוינים אלו את אלו אני רואה כדבר מצער ביותר
  • אני רואה בכל אדם רק אדם , ואני מסווג כל אדם רק לפי ערכו האישי ומעשיו . כל פגיעה או דיכוי של אדם בשל השתייכותו לעם , לשפה או למעמד חברתי אחרים משלי
  • נראים בעיניי כברבריות .
  • אני מודע , שכל ארץ אינה שייכת לעם זה או אחר , אלא באופן שווה לחלוטין לכל תושביה , ללא הבדל בהנחת המוצא , שפה
  • ואת השימוש בזכויות היסטוריות כלשהן כתירוץ וכרשות לעם אחד בארץ לשלוט על עמים אחרים ולמנוע מהם את הזכויות הכי בסיסיות וטבעיות במולדת , אני רואה כשריד מזמנים ברבריים
  • בהם שררו רק זכות האגרוף והחרב .
  • אני מודע , שכל שלטון וכל מחוז חייבים לשאת שם שהוא נייטרלי מבחינה גיאוגרפית , ולא את השם של איזשהו עם , שפה או דת , מכיוון ששמות העמים
  • שאותם נושאות גם ארצות רבות של הארץ העתיקה , היא הסיבה הראשית , לכך שתושבים שמניחים שהם ממוצא מסוים רואים עצמם כאדונים של התושבים ממוצא אחר . עד אותו הזמן
  • .... " וכן הלאה .
  • אני מודע , שבחייו הפרטיים לכל אדם יש את הזכות המלאה והבלתי ניתנת לערעור לדבר את השפה או הדיאלקט , שעבורו היא הנעימה ביותר , ולהתוודות על אותה דת
  • שהכי מרצה אותו . אך בשיחה עם בני אדם משפות אחרות או דתות הוא חייב להתאמץ להשתמש בשפה נייטראלית ולחיות לפי מוסר ומנהגים נייטראליים . אני מודע

  • Elŝuti 51.69 Kb.