Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Senlaboreco kaj de¬ordaûRO1 Kritikaj rimarkoj pri»La mallongigo de la de¼ordaýro«2 Jurgo Alkasaro

Elŝuti 36.02 Kb.

Senlaboreco kaj de¬ordaûRO1 Kritikaj rimarkoj pri»La mallongigo de la de¼ordaýro«2 Jurgo Alkasaro




Dato15.10.2017
Grandeco36.02 Kb.

Elŝuti 36.02 Kb.

SENLABORECO KAJ DE¬ORDAÛRO1

Kritikaj rimarkoj pri »La mallongigo de la de¼ordaýro«2

Jurgo Alkasaro

La unuagrada, naiva reago de la laboristo antaý la pligrandiøo de la senlaboreco estas simpla, logika kaj rajtoplena: li deziras labori, deziras laborpostenon, deziras pluvivi. Æe socio bazianta sur la ekspluatado tiu ekspluatato, kiun neniu ekspluatas, fariøas ruba¼o. Tial la laboristo volas, petas, postulas esti ekspluatata.

La sinteno de la sindikatoj, t.e. de la organoj administrantaj la laboran forton, estas neniam temigi la bazon de la nuna socio, æar ataki øin signifas ankaý ataki la bazon de la sindikatismo. Tial tio fundamenta estas, ke la laboristo restu laboristo, pli bone aý pli malbone pagata, sed laboristo. Tiel laý la marksistoj la laborista stato fariøis eæ porfiereca grundo. Tiu vidpunkto estas la propra al la laborsocio, la laboristo faras aý malfaras (pli øuste: nek faras nek malfaras) nur kiel laboristo, sen havi la plej minimuman perspektivon lasi esti laboristo krom la revon fariøi mastro.

Tiuj, kiuj deziras surpasi la nivelon de la naiva protesto (tiun de la »bruligo de maþinaro«) kaj klopodas trovi solvon al la problemo, kontraýe, bezonas pripensi øin pli kritike. Nepras sin demandi: el kie devenas la problemo? æu øi estas solvebla? se jes, sub kiaj kondiæoj? Kvankam la respondoj al tiuj demandoj povas esti pluraj kaj tre malsimilaj, kvankam la respondoj povus esti nekontentigaj, nesufiæaj aý eæ þokaj, la demandoj estas neeviteblaj.

Kiam oni pretendas alporti teorie peritan respondon, kiu permesus superi la »respondojn partajn« (12,1) de la sindikatismo, kaj kritiki øin, æar øi »neniam alfrontas la strukturajn kernojn de la okcidenta ekonomio« (12,1), la starigado de tiuj demandoj estas, krom neeviteblaj, postuleblaj. Tamen la citita artikolo lasas nin malsataj pri tio. Aliflanke estas mirinde, ke oni pretendas, sin apogante sur Marx _tiu, kiu asertis, ke la laborista klaso devas memdissolvi kiel klaso_, konsideri merito la »publikan bildon«, kiun donas la sindikatista politiko seri ekspluatanton, nome plifortigi la blindecon de la laboristoj.

Tiel do, rilate al la citita artikolo, ni troviøas antaý propono pri administrado de la senlaboreco kaj de la laborpostenoj, ne antaý analizo pri la problemo de la senlaboreco. Ni ne scias kiel nek kial aperas la problemo, kio probable estas nepra kondiæo por proponi solvon al øi _se tiu ekzistas. La afero, kiu øenas la verkintinojn, þajnas esti la sama, kiu øenas la þtaton, la entreprenistojn kaj la sindikatojn: estas amaso de senlaboruloj, kaj oni ne scias, kion fari kun ili.



La arto misciti Marx-n

Mirindas, ke la artikolo komencas per du cita¼oj de la sinjoro Marx. Mi deziras profiti la okazon por montri, kiel oni kutimas mistifi la marksan verkon æe nia »maldekstra« medio:



a) konfuzigo de la marksaj konceptoj pri la laboro: oni citas Marx-n (»junan«3 kaj »maljunan«, 11,1), por ke li diru al ni, ke la homa laboro (kreanta agado, simbiozo kun la naturo) estas kunsubstanca kun la homo. Poste la verkintinoj asertas, ke nepras repensi »la aferon laboran« (11,1), t.e. la salajratan laboron, el la »klasikuloj« (mi legas: Marx) kaj, sen diferencigi, ili priparolas la neceson kaj la rajton pri la salajrata laboro. Tio estas, ili dirigas Marx-n la kontraýon de tio, kion li diris.

b) konfuzigo inter la konceptoj marksa kaj marksista pri la laboro: sekvante la marksistan kaj sindikalistan tradicion, oni parolas al ni pri salajrata laboro kiel ia neforlasebla rajto de la laboristo, kaj oni parolas nin eæ pri tiuj, »kiuj ankoraý øuas laboron« (12,1). Memkompreneble oni rajtas defendi tiun hipotezan rajton (mi mem estas senlaborulo kaj scias pri la salajrobezono kaj pri mia neforlasebla rajto pluvivi), tamen antaý ol fari tion, oni devas rompi kun Marx. Kiel oni povas alvoki Marx-n kaj poste defendi laboran koncepton tutkontraýantan la marksan? Kie restas la marksa kritiko al la memfremdiøanta laboro? Oni faras, ke la standardoportanto de la abolo de la salajrata laboro defendu ian rajton al la salajrata laboro.

c) konfuzigo de la koncepto pri laboro-varo: Oni difinas la laboron kiel »varon survoje al elæerpigo« (11,2). Sen bezono esti leginta Marx-n _kiel la plimulto el la marksistoj_, æiuj scias, ke Marx asertis, ke la homa laboro, la laborforto de la laboristo, æe la kapitalisma socia formacio fariøas varo, kaj ke tio estas la þlosilo de lia kritiko. Nun ni eltrovas, ke la laboro (laborforto) jam ne estas la varo, kiun la laboristo portas al la merkato, seræante aæetanton (kiel kredis kompatinda Marx), sed ke la laboro (laborposteno) estas la varo, kiun la laboristo aæetas al la burøo. Mi kredas, ke se oni parolas pri la laboro fariøinta varo laý senco malsimila al la marksa post citi Marx-n, oni devas ekspliciti tion. Oni rajtas elpensi teoriojn, oni rajtas eæ ne teoriigi kaj verki per æiutagaj vortoj pri la laboro-varo, tamen oni ne rajtas krei plian konfuzon miksante teoriajn konceptojn (pli malpli cititajn) kaj æiutagajn esprimojn, kiuj havas la saman lingvan formon.4

Tiu æi estas la vojo per kiu oni kutimas mistifi la marksan verkon, æu vole, æu nevole. Mi kredas, jam estas horo, por ke ni findecidu, æu pristudi serioze kaj øisfunde la marksan verkon, aý lasi, ke Marx ripozu pace. Intelekta konfuziøo estas øuste tio, el kio la laborista klaso malpli mankata estas.



La senlaboreco

La æefa karakterizo de nia socio estas, ke øi baziøas sur la laboro (salajrata), t.e. sur la produktado de ekonomiaj profitoj, kiuj strukturnepre konkretiøas al kapitalamasigo. Iu el la æefaj enaj kontraýdiroj de tiu æi socio estas, ke la ekonomia sistemo subtenanta øin povas postvivi nur pere de senæesa plikreskado, kaj tamen tiu senæesa plikreskado disvolviøas æe finita mondo. Tial tiu kreskado devas mildiøi kaj fine halti. Praktike tio montriøas per tio, ke ni produktas pli ol tio, kion la merkato taýgas ensorbi, kaj ke ni tamen ne kapablas produkti æion, kion ni bezonas por konsumi, por satigi niajn bezonojn, kaj kion ni laý teknika kapablo povus produkti. Alivorte: ke la bezonoj de la anoj de la merkata socio estas en kontraýdiro kun la bezonoj (kondiæoj por la funkciado) de la merkato, montras ne nur la neraciecon de la kapitalismo, sed ankaý ties nekapablon funkcii laý ties propraj reguloj.

Kiam la merkato saturiøas, la profito ne povas esti atingita per pligrandigo de la produktado (pro tre simpla kialo: manko de aæetantoj), sed per la pligrandigo de la ekspluatadkvanto de la salajrata laboro. Tio eblas pere de la teknologia disvolviøo: produkti pli dum malpli da tempo, kaj tiel malmultekostigi (malpliigi ties valoron) la vivrimedojn de la laboristoj5. Tamen produkti pli dum malpli da tempo, kiam la merkato ne estas plivastigebla, signifas malpliigi la nombron da laboristoj. Tiu estas la kialo, pro kiu la sendungeco kreskas senæese6.

Tiel do la plikreskado de la senlaboreco estas manifestiøo de la tendenco inherenta al la kapitalismo pligrandigi la riæecon samgrade kiel la mizeron. La maldekstraj »teoriistoj« (aparte la marksistoj) devus pristudi serioze tiun problemaron kaj, anstataý seræi magiajn solvojn kaj pligrandigi la iluziojn de la laboristoj, montri al ili kiel plusvaloro, salajrata laboro kaj senlaboreco estas nedisigeblaj.



Mallongigo de la de¼ordaýro

La mallongigo de la de¼ordaýro estas bona kaj grava celo: la vivo estas tro interesa por malþpari la tempon per me¶anika kaj fremdiganta laboro. Kiom malpli da horoj oni estas katenita al la sanktega laborposteno, tiom pli da tempo oni havas por efektivigi kreantan laboron (almenaý tiuj, kiuj kapablas). Malpliigi la de¼ordaýron (paþo sur la vojo al la abolo de la salajrata laboro) devus esti centra agitvorto, kvankam estus eæ ne unu sola senlaborulo tra la tuta mondo. Nu, æe la sindikata medio tiu æi agitvorto aperas nur (kaj nur sporade) kiel respondo al la plivastiøo de la senlaboreco. Estas tiel, do, kiel mi pritraktos øin.

La mallongigon de la de¼ordaýron oni proponas kiel solvon, por ke estu laboro por æiuj: »(...), øi estos la plej efika kaj simpla ilo por alfronti la iompostioman malabundiøon de la laborpostenoj (14,1). Trudo de malpliigita de¼ordaýro flanke de la laboristoj kunportus nur _estu kia estu la rezistogrado, per kiu kontraýstarus øin la mastraro_ pli grandan streæon æe la teknologia kampo, pli grandan aýtomatiøon de la produktado cele garantii la »honestan« profiton de la kapitalo. Tiun strebon (samkiel æiujn teknologiajn strebadojn øis nun konatajn) povus efektivigi nur la plej potencaj entreprenoj, tio pliigus la kapitalkoncentriøon kaj la potencon de la laborfortoj, alivorte: novan plivastiøon de la senlaboreco. En si mem tiu prozeso estas bona; estas bona, ke la produktado aýtomatiøu pli kaj pli, kaj ke malpliiøu la homa korpa laboro postulata de la produktado. Tamen øi ne solvas la senlaborecproblemon ene de la kadro de la produktado celanta profiton. Ene de tiu æi kadro æiu akcelado de la teknologia renoviøo kunportas pliiøon de la senlaboreco kaj de la mizero. Tiel, la mallongiøo de la de¼ordaýro konsiderata kiel solvo al la senlaborecproblemo fariøas memkontraýdira.

La »naiva« propono lukti por la malpliigo de la de¼ordaýro kreas iluziojn, kiuj malebligas la konsciiøon pri la aýtentika problemo.



Socia salajro

La dua »solvo« ne preterpasas la nivelon de ia øeneraliøado de la sendunga subvencio, eble ia formo de publika bonfarado pli »liberala« aý pli konforma al merkata ekonomio. Rilate ties solvantajn ecojn oni povas diri preskaý la samon jam diritan pri la mallongigo de la de¼ordaýro. Tamen mi deziras substreki iun trajton de tiu propono: ties financado pere de speciala imposto al la informadikumado (15,1). Okulfrapas la paralelismo inter tiu speciala imposto kaj la detruado de maþinoj dum la unuaj tempoj de la kapitalismo. Æu eble ne estus pli »progresema« surimposti la pli malnoviøintajn industribranæojn, kiuj ankoraý malþparas homan laboron, cele devigi ilin øisdatiøi, anstataý malhelpi tiujn branæojn, kiuj tagon post tago plisuperfluigas la homan korpan laboron? Æu eble pravas, ke la laborista movado kapablas sin proponi proprajn celojn?



Uz- kaj þanøvaloro

Neniu a¼o povas havi þanøvaloron, se øi ne estas samtempe uzvaloro (kontraýe kiu aæetus øin?), aliflanke tio karakterizanta la burøan socion estas la fakto, ke tendence æiu uzvaloro fariøas þanøvaloro. Laý Marx la uz- kaj þanøvaloroj ne estas malsamaj objektoj. Ili estas nur malsamaj kieloj manifestiøi de la objektoj æe la burøa socio. Aserti, ke ene de la kapitalismo estas produktataj nur þanøvaloroj, samvaloras aserti, ke ene de la kapitalismo la laborproduktoj estas varoj. Aserti, ke æe la komunisma socio (aý æe iu antaýkapitalisma) estas produktataj uzvaloroj signifas, nur ke la produktado ne celas la profiton, sed la satigon de konkretaj bezonoj, t.e. ke tiu socio ne baziøas sur la abstrakta laboro.

La verkintinoj asertas, ke la kapitalismo »nur produktas varojn, sed ne socie utilajn produkta¼ojn« (15,2). Se tiuj produktoj ne estas socie utilaj, kiel ili povas efektiviøi kiel varoj (trovi aæetantojn)?. Aliflanke ili proponas reatingi »en mondo tute regata de la kurzvaloro, la kategorion de la uzovaloro« (15,2), kaj tion oni atingos pagante al la senlaboruloj »salajron for de la merkato« kontraý laboroj »kstermerkataj, sed socie utilaj« (15,2). Estas tre malfacile kompreni, kion povas fari laboristo (la homo-varo) ekster la merkato (æu eble la merkato estas io alia ol la kapitalisma socio?), kaj pli malfacile ankoraý, kiel li povas labori kontraý salajro kaj sukcesi resti ekster la merkato. Kredi tion, ke la sendunga subvencio aý la pensioj estas eksteraj al la merkato, estas tiom erara, kiom kredi, ke la þtato restas super (ekster) la socio. La t.n. sociaj atingoj partoformas la salajron, ili partoprenas la t.n. nerektajn produktadelspezojn7. Ke la pensioj ne kurzas æe la borso (samkiel ne kurzas la literaturo) ne signifas, ke ili estu merkatfremdaj.

La solvo de la laboroj »ekstermerkataj sed socie utilaj« estas la klasika solvo de la politiko pri publikaj konstrua¼oj, de la piramidkonstruado, t.e. la t.n. ensorbado de la troa¼a kapitalo, pri kiu la faþismo donis al ni ekzemploj brile antologiaj.

Praktike la propono, efektivigi laborojn financatajn pere de impostoj æe la kampo de la media zorgado kaj la ekologio (15,2), estas nenio krom la esprimo de la fakto, ke eæ la aeron por respiri estas fariøanta varo (kvankam øi ne kurzu borse)

La plivastiøo de la senlaboreco ne estas terura¼o

Þajnas, ke neniu el la tri proponitaj solvoj estas kapabla solvi la problemon de la senlaboreco, kaj oni ne vidas, kial iu el ili devas enhavi iun »substancan renverson de la kapitalisma socia ordo« (15,1). Tamen tio, kion mi deziras refuti, estas la »publika bildo«, kiun la verkistinoj konsideras »nepridiskutebla politika merito« de la sindikatoj (12,2).

Ne pravas, ke la plivastiøo de la senlaboreco estas la æefa problemo de nia socio. Øi estas la æefa problemo de la þtato, de la kapitalistoj, sed de neniu pli.

La kreskado de la senlaboreco estas esprimo de la fakto, ke la homa korpa laboro estas fariøanta superflua. Tiu æi estas la plej grava historia atingo de la moderno8. Kaj la laboristo (la sklavo de la moderno) devas danci øoje, æar jam hodiaý la kapitalo, kiel kondiæo por povi ekspluati homan laboron, devas pripensi pagi salajron al tiuj, kiujn øi ne taýgas ekspluati.

La nursola kialo, pro kiu tiu æi superflueco de la homa korpa laboro fariøas mizero kaj marøenigado, estas la fakto, ke la produktado celas la profiton, la kapitalamasigon. Tiu estas la »publika bildo«, kiun la laborista movado devas starigi antaý la laboristoj kaj antaý la »t.n. publika opinio«. Æiu diskurso pri la senlaboreco, kiu ne reliefigas tion, estas nenio krom fumokurteno antaý la okuloj de la laboristoj.

Neniam la liberiøo de la ekspluatato estis pli ebla kaj pli æe la atingo de la mano ol hodiaý, kiam, rimarkinde, la laboristoj forlasas æiun revolucian esperon kaj revas kun la aýtentika utopio, kun tio neebla (kaj nedezirinda): la multobligado de la lokoj por ekspluati la salajratan laboron.



La lukto kontraý la laboro æeestis ene de la laborista movado ekde ties komenco mem. La æefa agit- kaj lutkvorto de la 19a jarcerto estis: 8 horojn por labori, 8 horojn por studi, 8 horojn por ripozi. Kaj la laborista sango fluis malavara por atingi mallongiøon de la deìordaýro, por konkeri tempon por vivi. Hodiaý, kiam la agitvorto »abolo de la salajrata laboro« þajnas sin trudi per si mem, la sindikata movado kursekvas celserion, kiu povas esti resumita per »ekspluatadon por æiuj«.

1 Tiu æi artikolo aperis æe la n-ro 35 (julio de la 1997a) de la gazeto Kajeroj el la Sudo, organo de la Hispana Asocio de Laboristoj Esperantistaj. Oni povas abonis Kajeroj el la Sudon æe: Apartado de correos 4461, ES - 30080 Murcia.

2 ARMENI, Ritanna k GAGLIARDI, Rina: »La mallongigo de la de¼ordaýro. Æu efika rimedo kontraý la sendungeco?«, Kajeroj el la sudo 33(1997)11-15

3 Kvankam mi ne sukcesis trovi la unuan citaìon æe la 1844aj manuskriptoj, kaj kvankam tie la »laboro« plurfoje estas nomata »senhomiganta«.

4 Poste mi montros plian mistifan uzon de du marksaj teknikaj terminoj: la uz- kaj la interþanøvaloro.

5 Oni rimarku, ke tio samvaloras malpliigi la salajron, kvankam oni povas aæeti per la hodiaýa salajro varojn nepensablajn por la laboristoj de la epoko de niaj gepatroj. Ne pravas, ke la laboristo »gajnas« pli hodiaý, kio okazas estas, ke la varoj de li konsumataj enhavas malpli da valoro.

6 Oni rimarku, ke, se la nombro da senlaboruloj ne estas tiom alta, kiom simpliga »kalkulo« povus tiri el tiuj asertoj, tio estas kaýzita de du kialoj: 1. la alta grado de demografia sindeteno: oni komparu la meznombran kvanton da gefiloj po laboristo æe la epoko de niaj geavoj kaj tiun de la hodiaýa laboristo; 2. la eksportado de la sendundeco: la disfalo en mizeron de landoj kaj tutaj kontinentoj (inkluzive de la eks-USSR) estas nenio krom la ekstrema manifestiøo de la plikreskiøo de la senlaboreco ene de la kapitalismo.

7 Estas ne hazarde, ke ili estas financataj per impostoj sur la produktado

8 Oni vidu MOYA, Giordano: »Senlaboreco«, Kajeroj el la Sudo 31(1996)5-6. La sinjoro Moya ankaý komprenas la gravecon de tiu atingo, kvankam li þajnas ne kompreni la objektivan kialon de la senlaborado kaj fidas je interkonsentoj ene de internaciaj organoj, kiuj povus decidi »vendi 20 pocenton pli ol antaýe« (6,1). Laý mia opinio tamen la problemo ne estas decidi vendi pli aý malpli, sed trovi aæetantojn.


Elŝuti 36.02 Kb.

  • Mallongigo de la de¼ordaýro
  • La plivastiøo de la senlaboreco ne estas terura¼o

  • Elŝuti 36.02 Kb.