Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Project Gutenberg's a complete Grammar of Esperanto, by Ivy Kellerman Reed

Elŝuti 0.74 Mb.

Project Gutenberg's a complete Grammar of Esperanto, by Ivy Kellerman Reed




paĝo6/23
Dato13.09.2017
Grandeco0.74 Mb.

Elŝuti 0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

La vento blovis malpli forte, the wind blew less strongly.
Li skribis malplej zorge, he wrote least carefully.
Mi malpli timas ilin, I fear them less.
Vi malplej bezonos helpon, you will need help least.

COMPARISON OF WORDS EXPRESSING QUANTITY.



81. Since in their precise sense the words pli, malpli, plej, malplej, express degree, a quantitative meaning is given by multe, much, in the desired degree of comparison:

multe, much pli multe, more (in amount) plej multe, most   malpli multe, less     " malplej multe, least malmulte, little pli malmulte, less     " plej malmulte, least

COMPARISONS CONTAINING OL.

82. In a comparison made by the use of pli or malpli, the case used after ol, than, must indicate clearly the sense intended:

Mi amas ilin pli multe ol ŝin, I love them more than (I love) her.
Mi amas ilin pli multe ol ŝi, I love them more than she (loves them).
Vi helpis la viron malpli multe ol la knabo, you helped the man less than the boy (helped him).
Vi helpis la viron malpli multe ol la knabon, you helped the man less than (you helped) the boy.

CAUSAL CLAUSES.



83. A clause giving a cause or reason is introduced by ĉar, because, for, or by the combination tial ke, for this reason that, because, for:

Mi venis frue, ĉar mi volis vidi vin, I came early, for I wished to see you.
La floroj velkis tial, ke ne pluvis, the flowers wilted for this reason, that it did not rain.

Vocabulary. anstataŭ, instead of.


aprilo, April.
aŭgusto, August.
jaro, year.
junio, June.
julio, July.
majo, May.
marto, March.
monato, month. multa, much (multaj, many).
ofta, frequent (ofte, often).
ol, than (82).
printempo, spring (season).
tago, day.
sezono, season.
somero, summer.
tial, therefore (78).
vintro, winter.

PRI LA SEZONOJ.
La vintro estas la malplej agrabla sezono el la tuta jaro. Neĝas tre multe, kaj tial oni nur malofte promenas, ĉar la stratoj estas tro malsekaj. Oni marŝas kun granda zorgo, kaj malrapide (slowly), tial ke oni ne volas fali kaj preskaŭ rompi la kolon. Oni zorge gardas sin tiam kontraŭ la malvarmaj nordaj ventoj. La manojn oni metas en la poŝojn, sed la vizaĝon oni ne povas bone gardi. Mi ne ŝatas resti ekster la domo dum tia vetero. Mi multe preferas sidi en varma luma ĉambro, kaj skribi leterojn per bona plumo. La monatoj de la printempo estas marto, aprilo kaj majo. La bela printempo ŝajnas pli agrabla ol la vintro. Ĝiaj tagoj estas pli longaj kaj pli varmaj, ĝiaj ventoj blovas malpli forte. En ĉi tiu sezono la kampoj kaj arboj frue komencas montri plej belajn kolorojn. La birdoj konstruas siajn nestojn, kaj dolĉe kantas. Oni povas promeni sur la mola herbo, anstataŭ sur malsekaj malagrablaj stratoj. Pluvas pli multe en aprilo, tamen post la pluvo la herbo ŝajnas pli verda, kaj la nuboj baldaŭ forflugas de la blua ĉielo. Dum majo oni trovas violojn, kaj en junio oni vidas tre multajn rozojn. Sed la plej agrabla el la sezonoj estas la somero. Anstataŭ malvarmaj ventoj la somero havas la plej belan veteron, kun suda aŭ okcidenta ventoj. La longaj tagoj estas varmaj, sed la noktoj estas tute agrablaj. Tiam oni havas pli bonajn fruktojn ol dum la printempo. La monatoj de la somero estas junio, julio kaj aŭgusto. Mi plej ŝatas junion. Ĉu vi ŝatas ĝin pli multe ol mi? Ĉu vi ŝatas aŭguston pli multe ol julion?

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. I read a most interesting book about Frederick the Great. 2. It relates that he often stayed-awake and read with great interest during the later hours of the night. 3. His youngest servant was a small boy. 4. The king loved this boy more than [he loved] the older servants. 5. The winter is a less pleasant season than the spring, but the summer is more pleasant than that [season]. 6. During March the east winds blow most strongly, and shake the trees very much. 7. In April one needs his umbrella, for (the reason that) there are often clouds in the sky and it rains a great deal (very much). 8. The streets are very wet, but the water does not seem to wash them. 9. In May one begins to find sweet violets, and the birds in the trees above our heads sing very sweetly. 10. In June the most beautiful roses are seen (54). 11. July and August are the warmest months of the whole year. 12. The days are longer than the nights, and the weathercock shows west and south winds, instead of those disagreeable north and east winds. 13. One stays outside [of] the house then with greater pleasure, and goes walking in the parks. 14. I think that I like the summer better than you [do]. 15. Therefore I praise the summer more than you [do]. 16. However, I praise you more than [I praise] your younger brother. 17. He is less wise than you.

LESSON XIX.
JU AND DES IN COMPARISONS.

84. In clauses expressing a comparison between two objects, acts or states, the adverbial use of English "the ... the ..." (meaning "by how much ... by that much ...") is rendered by the adverbs ju and des, respectively:

Ju pli bona li estas, des pli feliĉa li estos, the better he is, the happier he will be.
Ju pli ofte mi rigardas, des pli mi volas rigardi, the oftener I look, the more I wish to look.
Ju pli bele la luno brilas, des pli oni ŝatas la nokton, the more beautifully the moon shines, the more one likes the night.
Ju malpli pluvas, des pli la floroj velkas, the less it rains, the more the flowers wither.
Ju malpli multe vi helpas, des malpli multe mi laŭdos vin, the less you help, the less I shall praise you.
Ĉar vi helpis, mi des pli multe laŭdos vin, because you helped, I shall praise you the (that much) more.

Cf. Shakespeare, As You Like It, V, II, 49, By so much the more shall I tomorrow be at the height of heart-heaviness, by how much I shall think my brother happy in having what he wishes for.

THE PREPOSITION INTER.



85. In English, the preposition "between" is used in reference to two persons or things, and "among" in reference to three or more. As the difference in meaning is not essential, Esperanto has but the one preposition inter to express both between and among:

Li sidas inter vi kaj mi, he is sitting between you and me.
Li sidas inter siaj amikoj, he is sitting among his friends.
La monato majo estas inter aprilo kaj junio, the month of May is between April and June.
Inter tiuj libroj estas tre interesa libro, among those books there is a very interesting book.

THE PREPOSITION PRO.



86. Cause or reason may be expressed not only by an adverb (78) or a clause (83), but also by use of the preposition pro, because of, on account of, for the sake of, for. It directs the thought away from the complement toward the action, feeling or state caused by it, or done in its interest or behalf:

La floroj velkas pro la seka vetero, the flowers wilt because of the dry weather.
Mi skribis la leteron pro vi, I wrote the letter for you (for your sake).
Pro tiuj nuboj mi timas ke pluvos, on account of those clouds I fear that it will rain.
Oni ŝatas ĉerizojn pro la dolĉa gusto, people like cherries because of the sweet taste.

PREPOSITIONS WITH ADVERBS AND OTHER PREPOSITIONS.



87. Prepositions may be used with adverbs or with prepositional phrases when the meaning permits:

La kato kuris el sub la tablo, the cat ran out-from under the table.
Li venos el tie, he will come out of there.
De nun li estos zorga, from now he will be careful.
Li staris dekstre de la vojo, he stood on the right of the road.
Mi iros for de ĉi tie, I shall go away from here.

Vocabulary. aŭtuno, autumn, fall.


decembro, December.
des, (see 84).
februaro, February.
glacio, ice.
inter, between, among (85).
januaro, January.
ju, (see 84).
kovri, to cover. neĝo, snow.
novembro, November.
nuda, bare, naked.
oktobro, October.
pro, because of (86).
rikolti, to harvest.
rivero, river.
septembro, September.
tero, ground, earth.

LA AŬTUNO KAJ LA VINTRO.
La sezonoj de la jaro estas la vintro, la printempo, la somero, kaj la aŭtuno. La aŭtuno estas inter la somero kaj la vintro. Ĝiaj monatoj estas septembro, oktobro kaj novembro. En septembro oni povas kolekti maturajn fruktojn. Tiam ankaŭ oni rikoltas la flavan grenon de la kampoj. Dum ĉi tiu monato kaj dum oktobro la folioj sur la branĉoj komencas esti ruĝaj kaj flavaj, anstataŭ verdaj. La herbo velkas, kaj bruna tapiŝo ŝajnas kovri la teron. Baldaŭ la folioj falas al la tero, kaj en novembro la arboj estas tute nudaj. Pli aŭ malpli frue neĝas. La glacio ofte kovras la akvon en la riveroj, kaj restas sur la stratoj kaj la vojoj. La mola blanka neĝo kovras la teron, kaj kuŝas sur la branĉoj de la arboj. Tiam, pro la fortaj ventoj, ĝi falas de la branĉoj al la tero. La birdoj frue lasas tian veteron, kaj flugas de ĉi tie al pli sudaj kampoj kaj arboj. Ili ne povas resti, pro la malvarmaj tagoj kaj noktoj. Ili malŝatas la neĝon kaj la glacion pli multe ol ni. Ju pli multe neĝas; des pli malofte ni volas promeni. Ni preferas resti en la domo, anstataŭ ekster ĝi. Ju pli ni rigardas la nudajn branĉojn de la arboj, des pli malagrabla ŝajnas la vintro. Tamen la junaj infanoj tre ŝatas tian veteron, kaj ju pli neĝas, kaj ju pli forte la norda vento blovas, des malpli ili estas kontentaj en la domo. Ili volas kuri sur la neĝo, ĉirkaŭ la arboj kaj inter ili, kun siaj junaj amikoj. Ili povas bone amuzi sin per la neĝo. La monatoj de la vintro estas decembro, januaro kaj februaro. Ĝi estas la plej malvarma sezono.

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. September, October and November are the months of autumn. 2. In these months, people harvest the yellow grain and gather various fruits. 3. The leaves on the trees around us begin to have red and yellow colors. 4. They begin to fall from the branches and lie upon the ground. 5. The more strongly the cold north wind blows through the branches, the sooner the leaves fall from there. 6. They lie under the bare trees, with the brown grass. 7. The sooner it snows, the sooner the ground will seem to have a white carpet. 8. The snow will completely (tute) cover the grass during the months of the winter. 9. These months are December, January and February. 10. From that time (de tiam) the ice and snow will cover the roads, and altogether (tute) hide them. 11. There will often be ice on the water of the river. 12. We like this season of the year more than March, April and May. 13. We like it even more than the summer. 14. The months of the latter (62) are June, July and August. 15. The summer is the warmest season of the entire year. 16. Therefore we often say that the summer is the pleasantest season. 17. Because of its many pleasures, the summer is dear to me. 18. It is between the spring and the autumn.

LESSON XX.
THE DEMONSTRATIVE ADVERB OF MANNER AND DEGREE.

88. The demonstrative adverb of manner and degree, related to the demonstrative pronoun tiu, is tiel, in that (this) manner, in such a way, thus, so. Like English "thus," "so," tiel may modify adjectives and other adverbs, by indicating degree:

Ĉu oni tiel helpas amikon? Does one help a friend in that (this) way?
Mi ĝin skribis tiel, I wrote it thus (in such a way).
La vetero estas tiel bela, the weather is so beautiful.
Tiel mallonge li parolis, thus briefly he spoke.
Mi trovis tiel belan floron, I found such a beautiful flower.
Li prenis tiel multe, he took that much (so much).

PREPOSITIONS EXPRESSING TIME-RELATIONS.



89. The relations which prepositions express may be of various kinds. As in English, a certain number of prepositions primarily expressing place may also express time-relations. Such prepositions are antaŭ, ĉirkaŭ, de, en, ĝis, inter, post, and je (whose use in other than time-relations will be explained later):

Mi foriros ĉirkaŭ junio, I shall depart about June.
De tiu horo mi estis via amiko, from that hour I was your friend.
Li ne parolis al mi de tiu semajno, he did not speak to me since from) that week.
En la tuta monato ne neĝis, it did not snow in (at any time within) the entire month.
Mi dormis ĝis malfrua horo, I slept until (up to) a late hour.
Ĝis nun li ne vidis vin, until now he did not see you.
Inter marto kaj junio mi iros tien, between March and June I shall go there.
Je malfrua horo li foriris, at a late hour he went away.
Mi iros tien je dimanĉo, I shall go there on Sunday.
Je tiu horo li vokis min, at that hour he called me.
Ŝi ne restis tie post julio, she did not stay there after July.
Post ne longe mi vokos vin, soon (after not long) I shall call you.

90. When a definite date or point in time is expressed, antaŭ means "before." When used with an expression of an amount of time, it is to be translated by "ago" following the expression (not by "before" preceding it):

Antaŭ dimanĉo mi foriros, before Sunday I shall go away.
Mi vidis lin antaŭ tiu horo, I saw him before that hour.
Li skribos ĝin antaŭ la nova jaro, he will write it before New Year.
Antaŭ multaj jaroj mi trovis ĝin, many years ago I found it.
Mi rompis ĝin antaŭ longa tempo, I broke it a long time ago.
Antaŭ tre longe vi legis tiun libron, you read that book very long ago.
Li venis antaŭ ne longe, he came recently (not long ago).
Antaŭ malmultaj jaroj li forkuris, a few years ago he escaped.

As already shown, kun expresses accompaniment, per expresses instrumentality, pro expresses cause, kontraŭ expresses opposition, anstataŭ expresses substitution, sur, apud, sub, etc., express place, dum expresses time, etc.



Vocabulary. dimanĉo, Sunday.
energia, energetic.
frosto, frost.
je, at, on (89).
kota, muddy.
labori, to work, to labor.
laca, tired, weary.
lundo, Monday.
mardo, Tuesday. mateno, morning.
promeno, walk, promenade.
rakonto, story, narrative.
ripozi, to rest, to repose.
semajno, week.
tempo, time.
tiel, thus, so (88)
tro, too, too much.
vespero, evening.

EN SEPTEMBRO.
Antaŭ multaj jaroj ni preferis resti en nia malgranda domo trans la rivero, dum la tuta aŭtuno. Sed nun ni restas tie nur ĝis oktobro. De aŭgusto ĝis oktobro la vetero estas tre agrabla tie, sed baldaŭ post tiu monato la fortaj ventoj blovas, kaj la folioj komencas fali. La frosto kovras la teron, kaj baldaŭ neĝas tre ofte. Ju pli nudaj estas la arboj, des pli malbelaj ili ŝajnas. La vetero antaŭ novembro ne estas tro malvarma, sed post tiu monato ni opinias ke la urbo estas pli agrabla ol domo inter kampoj kaj arboj, trans larĝa rivero. La frosto, neĝo kaj glacio kovras la teron en decembro, januaro kaj februaro. Sed la monato septembro ŝajnas tre agrabla, pro siaj multaj plezuroj. La viroj laboras energie en la kampoj, de la mateno ĝis la vespero. Ili rikoltas la flavan grenon, kaj kolektas la fruktojn. Sed je dimanĉo oni ne laboras tiel energie, sed dormas ĝis malfrua horo, tial ke je tiu tago oni ripozas. Je lundo oni komencas labori tre frue, kaj je mardo oni ankaŭ laboras energie. En septembro la vojoj ne estas tro kotaj, kaj longaj promenoj estas ofte agrablaj. Ju pli ofte mi promenas kun miaj amikoj, des pli multe mi ŝatas tiajn promenojn. Sed hieraŭ mi estis tre laca post la promeno, tial mi ripozis sur granda mola seĝo. Antaŭ ne longe la patro promenis kun mi, sed ni ne estis tiel lacaj je tiu tago. Ŝajnas ke ju pli ofte ni promenas, des malpli lacaj ni estas post la promenoj. Post ne longe mi estos pli forta.

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. Many years ago we had a small house across the river. 2. We did not remain there during the entire year, but only in the warmer months of the summer. 3. Often we stayed until September or even until October. 4. My younger brothers and sisters amused themselves very well there from (the) morning until (the) evening. 5. They amused themselves among the flowers and trees, or went from there into the large fields. 6. Here the men work energetically, and harvest the ripe yellow grain. 7. Only on Sunday do they rest, because on that day one does not work. 8. Between August and November the men work more than in the winter. 9. In December and after that month they rest, for (83) from that time the frost, ice and snow cover the ground. 10. Because of the snow on the ground, long walks are not pleasant in the winter. 11. Recently (90) we went walking in the park across the river, but we were so tired after that walk! 12. The longer the walk is, the sooner one wishes to rest. 13. On Monday it rained, so (78) we read stories and wrote letters, in a pleasant light room in our house. 14. Before evening, however, the sun shone, and the streets were not so muddy. 15. On Tuesday these streets were almost dry, and soon the roads near the river and between the fields will also be dry. 16. A few years ago those roads were very good.

LESSON XXI.
THE ACCUSATIVE OF TIME.

91. Duration of time and a date or point in time may be expressed not only by use of the prepositions dum, during, and je, at, on, but also (as in English) without the use of any preposition. When no preposition is used, the word or words indicating time are put in the accusative case:

Li restis tie la tutan semajnon (dum la tuta semajno), he stayed there the whole week (during the whole week).
Ŝi estis feliĉa longan tempon (dum longa tempo), she was happy a long time (during a long time; for a long time).
Ni rajdos tagon kaj nokton (dum tago kaj nokto), we shall ride a day and a night (during a day and a night; for a day and a night).
Mi venis dimanĉon (je dimanĉo), I came Sunday (on Sunday).
Tiun horon (je tiu horo), li forkuris, that hour (at that hour) he escaped.

92. Although generally preferable, an accusative construction must be carefully placed, or avoided altogether, if confusion with other accusatives (expressing direction of motion, direct object, etc.) might result:

Mi volas iri Bostonon je lundo, I wish to go to Boston on Monday.
Mi volas iri al Bostono lundon, I wish to go to Boston Monday.
Lundon mi volas iri Bostonon, Monday I wish to go to Boston.

ADVERBS AND THE ACCUSATIVE OF TIME.



93. An accusative of time, as well as a temporal adverb, may further define or be defined by another expression of time:

Li venis longan tempon antaŭ tiu horo, he came a long time before that hour.
Jaron post jaro ili restis tie, year after year they stayed there.
hodiaŭ matene, this morning.
hodiaŭ vespere, this evening.
hodiaŭ nokte, tonight.
hieraŭ vespere, last evening.
hieraŭ nokte, last night.
dimanĉon matene, Sunday morning.
lundon vespere, Monday evening.
mardon nokte, Tuesday night.

94. An accusative of time does not necessarily imply that the act or state mentioned occurs oftener than the instance cited. An adverb from the same root usually gives an idea of frequency or repetition:

Li iros al ilia domo dimanĉon, he will go to their house Sunday.
Li iras al ilia domo dimanĉe, he goes to their house Sundays.
Li laboris tagon kaj nokton, he worked a day and a night.
Li laboras tage kaj nokte, he works day and night (by day and by night).

THE PREPOSITION POR.



95. The object or purpose with reference to which an act is performed or a condition exists is expressed by the preposition por, for. It directs the thought toward its complement, contrasting thus with pro (86):

Mi havas libron por vi, I have a book for you.
Mi ne havas la tempon por tiel longa promeno, I have not the time for so long a (such a long) walk.
Ili faris ĝin por via plezuro, they did it for your pleasure.

Vocabulary. brila, brilliant.


Dio, God.
dividi, to divide.
fari, to make.
forgesi, to forget.
ĝojo, joy.
konstanta, constant.
kvieta, quiet, calm.
lando, land, country. merkredo, Wednesday.
mezo, middle.
mondo, world.
paci, to be at peace.
por, for (95).
plori, to weep.
preta, ready.
ridi, to laugh.
riproĉi, to reproach.

LA SEZONOJ KAJ LA MONDO.
Antaŭ tre longa tempo Dio faris la mondon. Li vidis ke la floroj havas belajn kolorojn, ke la arboj estas altaj kaj verdaj. Tiam li vokis la sezonojn kaj diris "Belan mondon mi faris por vi. Ĉu vi gardos ĝin tage kaj nokte, kaj estos tre zorgaj pri ĝi?" La sezonoj respondis "Jes," kaj ridis pro ĝojo. Mallongan tempon ili ŝajnis esti tre feliĉaj inter la arboj kaj floroj de la nova mondo. Sed ne multajn semajnojn ili tiel zorge gardis la mondon. Ili komencis malpaci (quarrel) inter si, de la mateno ĝis la vespero, kaj ofte forgesis la arbojn kaj florojn. Ju pli ili malpacis, des malpli zorge ili gardis la mondon. La malkonstanta printempo ne ŝatis la kvietan vintron, kaj ploris pri la malvarma neĝo. La varma brila somero diris ke la aŭtuno estas tro malbrila. La laca aŭtuno volis ripozi, kaj riproĉis la malkonstantan printempon pri ĉi ties kota vetero. Pli kaj pli multe ili malpacis, kaj post ne longe ili tute ne restis amikoj. Tiam la aŭtuno diris "Mi ne povas pli longan tempon labori kun vi pro la mondo. Niaj gustoj estas tro diversaj. Tial hodiaŭ matene ni dividos la mondon inter ni." La vintro respondis "Bone! Mi estas preta," kaj la somero kaj la printempo ridis pro ĝojo. Tiun tagon ili dividis la mondon inter si. La vintro konstruis sian domon en la plej nordaj kaj sudaj landoj. Tie la frosto, neĝo kaj glacio kovras la tutan landon, dum la tuta jaro. La brila energia somero prenis por si la mezon de la mondo. Tial la vetero tie estas plej varma kaj brila. La aŭtuno kaj la printempo prenis por si la landojn inter la vintro kaj la somero. Tial la vetero estas nek tro varma nek tro malvarma en ĉi tiuj landoj. Tiam la sezonoj rakontis al Dio ke ili tiel dividis la mondon inter si.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23


Elŝuti 0.74 Mb.


Elŝuti 0.74 Mb.