Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Project Gutenberg's a complete Grammar of Esperanto, by Ivy Kellerman Reed

Elŝuti 0.74 Mb.

Project Gutenberg's a complete Grammar of Esperanto, by Ivy Kellerman Reed




paĝo5/23
Dato13.09.2017
Grandeco0.74 Mb.

Elŝuti 0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. The birds have very strong wings on their bodies, but they do not have hands. 2. They will build their nests, and sing about the young birds. 3. Those children were talking to me yesterday about their cat. 4. They said that it likes to catch and eat sparrows. 5. Tomorrow it will hide (itself) behind a tree, and will catch a young sparrow. 6. The children will gather peaches in that-person's garden, and will put them upon a plate. 7. They will shake the whole tree by means of a branch. 8. The sweet fruit above them will fall upon the soft green grass. 9. The children wondered whether the cherries were ripe. 10. They seem almost ripe, and tomorrow the children will pick (gather) them, with the help of their father. 11. It is said (54) that the grain in that-man's field very [much] needs rain. 12. People also think that the flowers will wither, for (because) it did not rain yesterday or today. 13. My careful young friend will carry an umbrella in his hand tomorrow, because he fears the rain. 14. He sees those gray clouds in (on) the sky. 15. He holds the umbrella by its handle. 16. The weathercock is an indicator concerning the weather. 17. One eats meat with a fork, and soup with a spoon. 18. One holds the spoon in the right hand. 19. A knife is sharp, but one does not need a sharp fork. 20. We shall have a very good meal, and also very good coffee.

LESSON XV.
THE DEMONSTRATIVE ADJECTIVE.

65. The demonstrative adjective related to the demonstrative pronoun tiu (56) is tia, that kind of, that sort of, such:

Tia floro estas bela, that kind of a flower is beautiful.
Mi ŝatas tian viandon, I like that sort of meat.
Tiaj najbaroj estas agrablaj, such (that kind of) neighbors are pleasant.
Mi volas aŭdi tiajn birdojn, I wish to hear such birds.

ADVERBS DEFINED AND CLASSIFIED.



66. An adverb is a word which modifies the meaning of a verb, adjective, another adverb, or phrase. It may express manner, time, degree, negation, etc. Adverbs are either primary, as "now," "almost," or derived, as "glad-ly," "sweet-ly," The Esperanto primary adverbs given in this and in preceding lessons may be classified as follows:

(a) Temporal Adverbs (expressing time). baldaŭ, soon.


hieraŭ, yesterday.
hodiaŭ, today. morgaŭ, tomorrow.
nun, now.
tuj, immediately. (b) Adverbs of Degree. almenaŭ, at least.
nur, merely. preskaŭ, almost.
tre, very, much. (c) Adverbs Expressing Other Ideas. addition: ankaŭ, also.
interrogation: ĉu, (30).
proximity: ĉi, (60). emphasis: , even.
affirmation: jes, yes.
negation: ne, not, no, (27).

a. An adverb usually precedes, but may also follow, the word or words which it modifies. It must be so placed as to leave no doubt about which of two words or word-groups it is intended to modify. Thus, mi preskaŭ volis havi tiun clearly means I almost wished to have that; but mi volis preskaŭ havi tiun might mean either "I almost wished to have that," or more probably "I wished almost to have that." An example of permissible variation in the position of adverbs is shown in questions to which an affirmative answer is expected. Such questions may be put in the form of a statement, followed by ĉu ne (instead of having ĉu introduce the sentence, with ne in its normal position):

Li venos, ĉu ne? He will come, will he not?
La vetero estas bela, ĉu ne? The weather is beautiful, is it not?
Vi aŭdis tiun diron, ĉu ne? You heard that remark, did you not?

FORMATION OF OPPOSITES.



67. If the meaning of a word is such that it can have a direct opposite, such opposite may be formed from it by use of the prefix mal-:

malalta, low, short (from alta, high, tall).
malamiko, enemy (from amiko, friend).
maldekstra, left (from dekstra, right).
malhelpi, to hinder (from helpi, to help).
maljuna, aged, old (from juna, young).
malnova, old, not new (from nova, new).

Cf. English malcontent, "discontented," maladroit, "clumsy."

Vocabulary. dum, during.


, even.
gardi, to guard.
helpi, to help, to aid.
honti, to be ashamed.
kara, dear.
kontenta, satisfied.
kuraĝa, courageous.
nokto, night. povi, to be able.
preni, to take.
propono, proposal.
respondi, to answer.
ruza, sly, cunning.
ŝteli, to steal.
tia, that kind of (65).
tuj, immediately.
voĉo, voice.

LA RUZA JUNA VIRO.
Ruza juna viro kaj bona maljuna viro iris trans dezerton. Tiu havis nigran ĉevalon, ĉi tiu havis blankan ĉevalon. "Vi gardos niajn ĉevalojn dum la nokto, ĉu ne?" diris la juna viro per dolĉa voĉo al sia amiko, "Ĉar dum la nokto oni ne povos vidi mian nigran ĉevalon, sed malamikoj povos tuj vidi vian blankan ĉevalon. Oni povos ŝteli tian ĉevalon, ĉar vi estas maljuna kaj malforta, kaj ne povos malhelpi malamikojn." Tia propono ne ŝajnis agrabla al la maljuna viro. Li ne estis kontenta, tamen li ne volis perdi sian ĉevalon, ĉar li estis malriĉa. Li diris al si ke li donos sian blankan ĉevalon al la juna viro, kaj prenos ties nigran ĉevalon. Tuj li diris al ĉi tiu "Sed per via helpo mi ne perdos mian ĉevalon: mi donos la mian al vi, kaj prenos vian ĉevalon. La via estas malbela, sed ĝi estas almenaŭ nigra; vi donos ĝin al mi, ĉu ne?" "Jes," respondis la ruza juna viro, kaj li donis sian nigran ĉevalon al tiu, kaj prenis la blankan ĉevalon. "Nun," diris la maljuna viro, "Vi estas kuraĝa kaj forta, kaj vi gardos la ĉevalojn, ĉu ne? Vi povos malhelpi malamikojn per tiu granda akra tranĉilo, kaj oni ne povos ŝteli vian blankan ĉevalon." La ruza juna viro ne hontis. Li respondis "Mia kara amiko, mi nun dormos, ĉar oni ne ŝtelos blankan ĉevalon. Mi povos vidi tian ĉevalon dum la nokto, kaj malhelpi malamikojn. Sed tiu ĉevalo via (that horse of yours) havas la koloron de la nokto, kaj eĉ nun oni povas ŝteli ĝin." La malkontenta maljuna viro diris per kolera voĉo "Ĉu vi ne hontas pri tia propono?" Tamen la ruza juna viro tuj komencis dormi, kaj la maljuna viro gardis la ĉevalojn dum la tuta nokto.

SENTENCES FOR TRANSLATION.
(Words to be formed with the prefix mal- are italicised.)

1. Does one eat potatoes and meat with a fork or a spoon? 2. One puts soup into the mouth by means of a spoon. 3. One cuts fruit with a knife, and puts the fruit upon a plate. 4. The coffee was cold, and I was much dissatisfied. 5. My knife was dull, nevertheless I almost immediately cut my (the) left hand. 6. I was ashamed, but I think that the handle of that knife was very short. 7. The grass is wet today, and I fear that we shall not be able to take a walk, even in that small park. 8. I dislike to go-walking upon the hard streets. 9. The courageous young man and his aged friend talked about their enemies. 10. They wished to be careful about their horses. 11. The young man was very sly, and wished to sleep during the night. 12. He said that one can steal a black horse during the dark night. 13. He said that either () he or the old man would guard the horses. 14. The old man answered that he would give to him his [own] white horse. 15. He took that one's black horse. 16. He was ashamed, and was very angry at his faithless friend. 17. But he stayed-awake, and guarded the horses.



LESSON XVI.
THE DEMONSTRATIVE ADVERB OF PLACE.

68. The demonstrative adverbs of place related to the pronouns tiu and ĉi tiu are tie, there, in (at) that place, and ĉi tie, here, in (at) this place:

La telero estas tie, the plate is there (in that place).
La libroj kuŝas ĉi tie, the books lie here (in this place).
Mi trovis vin tie kaj lin tie ĉi, I found you there and him here.
Tie la vetero ŝajnas tre agrabla, there the weather seems very pleasant.

69. If the verb in the sentence expresses motion toward the place indicated by tie or ĉi tie, the ending -n is added to the adverb (46), forming tien, thither, there, and ĉi tien, hither, here:

Li iros tien, he will go there (thither).
Mi venis ĉi tien, I came here (hither).
Ni estis tie, kaj venis ĉi tien, we were there and came here (hither).

ACCOMPANIMENT.



70. Accompaniment or association is expressed by the preposition kun, with, along with:

La viro venis kun sia amiko, the man came with his friend.
Mi promenos kun vi, I shall go walking with you.
La knabo kun tiu viro estas lia frato, the boy with that man is his brother.

Kun must not be confused with per (64), which expresses instrumentality, although per may often be translated by English "with." The English preposition "with" may be said to have three rather clearly defined different meanings. In the linguistic history of this word, the original meaning was "against," still shown in fight with, strive with, contend with, withstand, etc. (Cf. German widerstreiten, to strive with, widerhalten, to resist, etc.) Gradually this word "with" usurped the meaning of the original preposition "mid," expressing association or accompaniment (cf. German mit, "with", which it crowded out of the language except in one unimportant compound). The word "by" was also encroaching upon "mid" from another direction, and so "mid's" successor "with" came to be interchangeable with "by" in expressing instrumentality. Thus, English "with" indicates opposition, accompaniment, or instrumentality, for which three senses Esperanto has the three prepositions kontraŭ, kun, and per, respectively.

THE ADVERB FOR.



71. The adverb for, away, may be used independently, as Li iris for de mi, he went away from me, but it is more frequently used as a prefix to give a sense of departure, loss or somewhat forcible removal:

foriri, to go away, to depart.
forkuri, to run away, to escape.
forlasi, to leave alone, to abandon, to desert.
formanĝi, to eat away, to eat up.
forpreni, to take away, to remove.
fortrinki, to drink away, to drink up.

Cf. the prefix for- in English "forfend," to keep away, to avert, "forbid," to exclude from, to command against, "forbear," to refrain from, etc.

THE MEANING OF POVI.



72. The verb povi, to be able, is used to translate English can, which is defective, that is, does not occur in all of the forms a verb may have:

Mi povas paroli, I am able to talk, I can talk.
Mi povis paroli, I was able to talk, I could talk.
Mi povos paroli, I shall be able to talk, ———.
Mi volas povi paroli, I wish to be able to talk, ———.

Vocabulary. el, out of, out.


ĉirkaŭ, around, roundabout.
for, away (71).
frua, early.
glavo, sword.
horo, hour.
kun, with (70).
lasi, to leave. peli, to drive, to chase.
poŝo, pocket.
rajdi, to ride.
rapidi, to hasten.
resti, to remain, to stay.
saĝa, wise.
tie, there (68).
voki, to call.

MALAMIKOJ EN LA DEZERTO.
Juna viro kaj lia saĝa patro volis iri trans la dezerton, kun siaj amikoj. La amikoj estis fortaj, kaj la juna viro estis tre kuraĝa. Ili restis en malgranda urbo dum la nokto, kaj forrajdis kun tiuj amikoj. La patro kaj la filo opiniis ke la amikoj kun ili povos helpi per siaj akraj glavoj. Ili opiniis ke ili povos forpeli la malamikojn. Eĉ en la dezerto oni trovas malamikojn. Tiaj malamikoj forprenas la monon de bonaj viroj. La juna viro estis kontenta, ĉar li estis kun la amikoj. La maljuna viro estis kontenta ĉar li estis kun sia filo. Baldaŭ la nokto venis. Estis tre malluma tie en la dezerto, kaj ili preskaŭ ne povis vidi. Dum la fruaj horoj de la nokto la patro aŭdis voĉojn, kaj preskaŭ tuj li vidis la malamikojn. La ruzaj malbonaj viroj rapidis tien, kaj vokis la maljunan viron. La malkuraĝaj amikoj de la patro kaj filo nek restis tie, nek helpis forpeli la malamikojn. Ili tuj forkuris. La malamikoj staris ĉirkaŭ la patro, kaj forpuŝis lin de lia ĉevalo. La filo volis malhelpi ilin, sed li ne povis. Li povis nur resti kun la patro, kaj gardi lin tie kontraŭ la glavoj de la malamikoj. Baldaŭ la malamikoj komencis forpreni la monon el la poŝoj de la saĝa maljuna viro. La kolera filo diris per maldolĉa (bitter) voĉo "Ĉu vi ne hontas? Ĉu vi lasos al ni nek la ĉevalojn nek nian monon?" Sed la malamikoj respondis "Ne, ni lasos al vi nek la ĉevalojn nek la monon. Ni ne estas malsaĝaj." Post tiu diro ili tuj forrapidis, kaj prenis kun si la ĉevalojn.

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. The foolish friends of the young man and his aged father did not stay with them. 2. They did not help them with their swords, but ran away at once (tuj), and were not ashamed. 3. The old man heard disagreeable voices behind him, and soon he saw the enemy. 4. The enemy called them, and hastened there (69). 5. Those sly bad men took the money out of the pockets of the courageous young man. 6. They stood around him, and also around his father. 7. The father and son could not even guard their horses. 8. The enemy did not leave (to) these their horses, but took both the horses and the money. 9. Soon the enemy rode away, during the late hours of the night. 10. The father and son were angry and dissatisfied. 11. They said "We fear and dislike such men." 12. The father said "By the help of our neighbors we can (povos) find those bad men, and drive them away, out of the desert." 13. The son replied, "Dear Father, such a proposal seems good, and I will help with my long sharp sword. 14. But we are now in the desert, and the road to the city is long. 15. We cannot ride thither, but we can walk thither. 16. Can you not hasten, with (per) my help?" 17. The wise old man answered, "Yes, my son, with such help I can walk thither."

LESSON XVII.
THE DEMONSTRATIVE TEMPORAL ADVERB.

73. The demonstrative temporal adverb related to the demonstrative pronoun tiu is tiam, then, at that time:

Tiam li rajdos al la urbo, then he will ride to the city.
Nun ili estas saĝaj, sed tiam ili estis malsaĝaj, now they are wise, but at that time they were foolish.

COMPARISON OF ADJECTIVES.



74. An adjective may have three degrees, positive, comparative and superlative. English has various ways of forming the comparative and superlative degrees (as by the suffixes -er, -est, the adverbs more, most, and irregular methods as in good, better, best, etc.). Esperanto has only one method, using the adverbs pli, more, and plej, most:

Positive. Comparative. Superlative. bela, beautiful pli bela, more beautiful plej bela, most beautiful. bona, good pli bona, better plej bona, best. malbona, bad pli malbona, worse plej malbona, worst. saĝa, wise pli saĝa, wiser plej saĝa, wisest.



75. The preposition el is used with words expressing the group or class out of which a superlative is selected and mentioned:

Li estas la plej juna el tiuj, he is the youngest of (out of) those.
Vi estas la plej feliĉa el ni, you are the happiest of us.
Tiu estis la plej ruza el la viroj, that one was the craftiest of the men.

MANNER AND CHARACTERISTIC.



76. The actions or feelings which accompany an act or state, or the characteristic which permanently accompanies a person or thing, may be expressed by a substantive with the preposition kun:

Li prenis ĝin kun la plej granda zorgo, he took it with the greatest care.
Mi aŭdis lin kun intereso kaj plezuro, I heard him with interest and pleasure.
Ŝi estas virino kun bona gusto, she is a woman with (of) good taste.
Mi havas ĉevalon kun forta korpo, I have a horse with a strong body.

Sometimes the manner of an action may be expressed by the instrument of it, expressed by the preposition per with a substantive modified by an adjective: Li kantis per dolĉa voĉo, he sang with (by means of) a sweet voice. Vi puŝis min per forta mano, you pushed me with a strong hand.



DIRI, PAROLI AND RAKONTI.

77. The verbs diri, to say, paroli, to talk, to speak, and rakonti, to relate, having in common the general idea of speech or expression, must not be confused in use:

Mi diris al vi ke pluvas, I said to (told) you that it was raining.
Mi diris ĝin al vi, I said it to you (I told you).
Mi parolis al vi pri ĝi, I talked (spoke) to you about it.
Mi rakontis ĝin al vi, I related (told) it to you.

Vocabulary. ami, to love.


ekster, outside (of).
Frederiko, Frederick.
gratuli, to congratulate.
intereso, interest.
letero, letter.
plej, most (74).
plezuro, pleasure. pli, more (74).
plumo, pen.
rakonti, to relate (77).
reĝo, king.
servisto, servant.
skribi, to write.
tiam, then (73).
zorgo, care.

FREDERIKO GRANDA KAJ LA JUNA SERVISTO.
Hieraŭ mi legis interesan libron pri Frederiko Granda (the Great). En ĝi oni rakontas ke la reĝo kun plezuro legis aŭ skribis per sia plumo, dum malfruaj horoj de la nokto. Agrabla juna knabo, la plej juna el la servistoj, tiam restis ekster la pordo. Ĉar la reĝo legis plej interesan novan libron, li ne opiniis ke la horo estas malfrua. Li vokis sian malgrandan serviston, sed la knabo, nek venis nek respondis. La reĝo iris tien, kaj trovis la knabon ekster la pordo. Li vidis ke la knabo dormas sur malalta seĝo. Tiam Frederiko Granda ne estis kolera, sed hontis ĉar li vokis la infanon. La reĝo Frederiko vidis leteron en la poŝo de la knabo. Tuj li prenis la leteron el lia poŝo, kaj rigardis ĝin. Ĝi estis letero al la servisto, de lia patrino. Ŝi ne estis riĉa virino, ŝi ŝajnis esti tre malriĉa. En ĉi tiu letero la patrino diris per la plumo ke ŝi amas la filon. Ŝi dankis lin ĉar li skribis al ŝi longan leteron. Ŝi ankaŭ dankis lin ĉar li donis al ŝi monon. La reĝo volis esti tre bona al tia filo. Kun la plej granda zorgo li metis monon el sia poŝo kun la letero kaj tiam lasis la leteron en ties poŝo. Tiam li formarŝis al sia ĉambro, kaj vokis la malgrandan serviston. La knabo tuj aŭdis, kaj rapidis tra la pordo. Li kuris trans la ĉambron, kaj staris antaŭ la reĝo. "Ĉu vi dormis?" diris Frederiko Granda. "Jes, mi timas ke mi preskaŭ dormis," respondis la knabo, "kaj mi tre hontas." Tiam li metis la manon en la poŝon, kaj trovis la monon. Li ŝajnis pli malfeliĉa kaj diris kun granda timo "Malamiko metis ĉi tiun monon en mian poŝon! Oni opinios ke mi ŝtelis ĝin! Oni malamos min, kaj forpelos min!" Frederiko respondis, "Ne, mi donis ĝin al vi, ĉar mi amas bonajn knabojn. Mi gratulas vian patrinon, ĉar ŝi havas tian filon."

SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. An interesting story is related (54) about Frederick the Great. 2. His youngest servant stayed outside of the door. 3. The king called him, and he hastened thither and stood before him. 4. Yesterday he did not hear the king. 5. The king called him, but he did not answer. 6. The king thought that the boy had gone away with the older servants, and he was angry. 7. He left his book on the table, and went to the door. 8. Then he saw that the little boy was sleeping there. 9. He looked at him with greater interest, and saw a letter in his pocket. 10. The letter was from the boy's mother. 11. He had written a letter to her, with his pen, and had given (to) her money, because she was poor. 12. He wrote longer letters with pleasure, because he was a most faithful son. 13. The king congratulated the mother of the boy, concerning such a son. 14. (The) king Frederick wished to be kinder (pli bona) to the boy. 15. He placed his book upon the table, near his sword, and talked to the little servant. 16. Then the older servants came, and stood around the king. 17. They walked with great care, and the younger servant did not hear them. 18. They loved the little boy, and wished to help him.

LESSON XVIII.
THE DEMONSTRATIVE ADVERB OF MOTIVE OR REASON.

78. The demonstrative adverb of motive or reason, related to the demonstrative pronoun tiu, is tial, therefore, for that reason, so:

Tial la servisto foriris, therefore the servant went away.
Tial mi gratulis lin, for that reason I congratulated him.
Tial oni forpelis lin, so they drove him away.

DERIVATION OF ADVERBS.



79. Adverbs may be derived from roots whose meaning permits, by addition of the adverb-ending -e, as feliĉe, happily, kolere, angrily. The comparison of adverbs is similar to that of adjectives:

Positive. Comparative. Superlative. saĝe, wisely pli saĝe, more wisely plej saĝe, most wisely bone, well pli bone, better plej bone, best malbone, badly pli malbone, worse plej malbone, worst ruze, slyly pli ruze, more slyly plej ruze, most slyly



MALPLI AND MALPLEJ.

80. The opposites (67) of pli and plej are malpli, less, and malplej, least. Their use is similar to that of pli and plej. (These adverbs may also modify verbs):

Li estas malpli kuraĝa, he is less courageous.
Tiuj estis malplej akraj, those were least sharp.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23


Elŝuti 0.74 Mb.


Elŝuti 0.74 Mb.