Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Presentazione

Elŝuti 3.58 Mb.

Presentazione




paĝo7/90
Dato15.03.2017
Grandeco3.58 Mb.

Elŝuti 3.58 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   90

an


anabattismo: anabaptismo; anabattista: anabaptisto.

Anacleto (np): Anakleto.

anacoreta: anakoreto, ermito, dezertulo.

anafora: (lit) anaforo.

anagnoste rito orientale: minora ordino.

anagogia: mistika senco, leviĝo de la animo al la kontemplo pri la diaj kaj spiritaj sferoj.

analogia: analogio; per -: laŭ analogio.

analogico: analogia; conoscenza di Dio analogica (attribuendogli le qualità che brillano nelle creature): analogia kono pri Dio; - sta tra univoco ed equivoco: analogia aktivas inter unusenca kaj trompsenca (ekvivoka).

anamnesi: memoriga preĝo (en la meso).

Anania (np): Ananio, Ananja, Ananjas.

Anastasio, -a (np): Anastazio, Anastazia.

anatema: anatemo; anatemizzare, scagliare un -: anatemi, ekskomuniki.

ancella: (rel) servantino, servistino.

ancestrale: praa, atavisma; paura -: praa (senkontrola) timo; timore - e sentimento del sacro a volte collimano: praa (senkontrola) timo kaj sanktecsento foje limiĝas.

ancona: (arch) retablo, altarbildo.

ancora: ankro; - simbolo della Speranza cristiana: ankro simbolo de la kristana Espero; essere ancorati: esti solidaj, esti fidemaj.

andare: iri; - dentro, fuori: eniri, eliri; andate in pace: iru en paco; andate in tutto il mondo (Marco 16): iru en la tutan mondon; andate e insegnate: iru kaj instruu (Mateo 28,19).

Andrea, -ina (np): Andreo, Andrea.

androide: a. homforma, s. homformaĵo; l’- non può agire moralmente: homformaĵo ne estas kompren- kaj decid-pova.

anelito: anhelo, spiro; l’estremo -: la lasta spiro; (desiderio ardente): sopiro; - religioso, - a Dio: religia anhelo, anhelo al Dio.

anello: ringo; - dottorale, episcopale, monacale: doktora, episkopa, monakina ringo; - nuziale: edz(in)a ringo; - del Pescatore: papa brevsigelo, sigelilo de la Fiŝkaptisto.

anestetizzare: anestezi, sendolorigi; anetstetizzato: anestezita; un solo dolore non va anestetizzato, quello di un dovere non adempiuto: nur unu doloro devas resti neanestezita, tiu el devo neplenumita.

anfiteatro: amfiteatro; chiesa con sedili ad -: preĝejo kun sidiloj lokitaj amfiteatre.

angelicale: anĝela, anĝeleca.

angelicare: anĝeligi.

Angelico, -a (np): Angeliko, Angelika; il Beato -: Beata Angeliko.

angelico: anĝela; salutazione (saluto) angelica: anĝela saluto; schiere angeliche: anĝelaj rotoj, anĝela armeo; angeliche, angeline: (rel) anĝelfratinoj; gli Angelici (eretici): (st.e): Angelikoj, Angelika herezularo.

Angelo, -a (np): Anĝelo, Anĝela.

angelo: anĝelo; - custode: gardanĝelo; - della morte: mortanĝelo; coro degli Angeli: ĥoro de la Anĝeloj, anĝelaro; l’- sottolinea la trascendenza di Dio: la anĝelo rimarkigas la transcendon de Dio; angeli ribelli: ribelaj anĝeloj; discutere del sesso degli angeli: diskuti pri la sekso de la anĝeloj, diskuti pri sensencaĵoj; la donna è l’- della casa: la virino estas la anĝelo de la hejmo; alcuni teologi cattolici dubitarono dell’esistenza degli angeli: kelke da katolikaj teologoj dubis pri la ekzisto de anĝeloj; - dolente, - musicante: dolora anĝelo, muzikanta anĝelo.

angelus: anĝeluso, anĝelusa preĝo, (suono di campane) anĝelusa sonorado; l’- domenicale del papa: la dimanĉa anĝeluso de la papo suonare l’-: sonori por Anĝeluso.

anglicano: anglikano; chiesa -: anglikana (anglica) eklezio; anglicanismo: anglikanismo.

angolare pietra -: bazangula (fundamenta) ŝtono; Gesù è definito pietra -: Jesuo estas difinita bazangula ŝtono.

angoscia: angoro; - istintuale, motivata: instinkta, motivita angoro; il cristiano supera l’- gridando con lo Spirito “Abba Padre” (Rm 8,15): kristano superas la angoron kriante kun la Spirito “Aba, Patro”; angosciarsi: angori.

Aniceto (np): Aniĉeto.

aniconico: senikona, kontraŭikona, ikonrforpela; l’ebraismo, islamismo e vedismo sono aniconici: hebreismo, islamismo kaj vedismo malaprobas.ikonojn.

anima aspetto o componente della persona alludente, nel linguaggio cristiano, all’immortalità personale: animo, homa animo; - come ruah e pneuma (= vento e spirito): animo kiel vorthebree ruah kaj helenvorte pneŭma; - purgante: purgatoria animo; render l’- a Dio: redoni sian animon al Dio; secondo il cristianesimo l’- non preesiste al corpo: laŭ kristanismo la animo ekekzistas samtempe kun la korpo; - e corpo, dualismo più strumentale che reale: animo kaj korpo dualismo pli praktika ol filozofia kaj teologia; il concetto di - serve soprattutto per affermare la sopravvivenza: la koncepto pri animo servas precipe por aserti la personan transvivon; la scienza non ha strumenti per constatare la presenza dell’-: scienco ne havas ilojn taŭgajn por konstato pri la senmateria animo; trasmigrazione dell’-: animmigrado; che cosa guadagna l’uomo se possiede tutto il mondo e perde la sua -?: kiel profitus homo, se li gajnus la tutan mondon kaj sin perdus?; stato delle anime (registro parrocchiale): animstata paroĥa registro; - animale, - vegetale: besta animo, vegetala animo.

anima dell’universo (anima mundi): animo de la universo; - che alcune religioni chiamano Dio: animo de la universo kiun iuj religioj nomas Dio.

animale: besto; gli animali: la bestaro; gli animali nella bibbia vengono divisi secondo antichi tabù (puri/impuri, significanti il bene o il male): la bestaro dividiĝas laù antikvaj tabuoj (pura/malpura, signifanta la bonon aŭ la malbonon); gli animali aiutano a comprendere Dio (agnello, leone, aquila ecc); bestoj helpas kompreni ion de Dio; è dovere dell’uomo rispettare gli animali (v. natura ed ecologismo): estas homa devo respekti la bestojn; i doveri dell’uomo verso gli animali possono essere chiamati diritti degli animali: la devojn de la homoj al la bestoj oni kutimas nomi rajtoj de la bestoj; si parla di diritti di animali, ma non di doveri: oni parolas pri bestaj rajtoj, sed ne pri ties devoj, oportune; (gli animali) si avviarono a coppie, maschio e femmina, verso l’arca di Noè: po paro (la bestaro) venis al Noa en la arkeon, virbesto kaj ino (Gen 7); in alcune mitologie gli animali sono supporti della divinità: en iuj mitoj la bestoj estas kvazaŭ-montriloj de la dieco; l’- e l’uomo hanno tutto in comune tranne la razionalità e il senso morale: besto kaj homo similas inter si en ĉio krom en la racieco kaj moralsento; Dio diede l’- per la nutrizione dell’uomo (Genesi): Dio transdonis la bestaron por la homa nutraĵo; nella bibbia gli animalisono creature e simboli: en la biblio la bestoj estas kreituloj kaj simboloj; Signore, animali e uomini tu salvi (salmo): Eternulo, animalojn kaj homojn vi savas; lodate il Signore, animali tutti (salmo): laŭdu la Eternulon, bestoj ĉiuj; Dio ha compassione degli uomini e animali di Ninive: Dio kompatas homojn kaj bestojn en Ninevo (Jona 4,11).

animale razionale, (latine: animal rationale. Dicesi dell’uomo in quanto capace, tra l’altro, di valutare il valore morale del proprio agire indipendentemente se poi agisca con coerenza): racia animalo; l’uomo è - sociale: homo estas socia racia animalo.

animalismo: (in senso religioso) bestokultismo, bestismo, (in senso ecologico) bestprotektemo; - estremo (secondo cui animale e uomo hanno la stessa dignità): ekstrema bestismo; animalista: (religione) bestoadoranto, (ecologia) bestprotektemulo.

animare: animi, kuraĝigi, (immettere nel corpo) homigi; - la preghiera liturgica: animi la liturgian preĝon; animarsi: animiĝi, vigliĝi; animato, un essere -: animulo, estulo.

animazione (immissione dell’anima nel corpo): animado, animiĝo, homiĝo; una volta si discuteva circa il momento dell’-: (secondo Aristotele-Tommaso dopo 40 giorni per l’uomo, dopo 80 giorni per la donna: iam oni diskutis pri la momento de la animiĝo (en la individua koncipiĝo); l’- avviene nel momento del concepimento: la homa animiĝo okazas samtempe kun la koncipiĝo; (vivacità): vigleco, viveco.

animismo: animismo (praa, sed rezidue plurestanta, mondkoncepto laŭ kiu ĉiu fenomeno havas sian apartan “animilon” kaj vivas je vivo, foje taksata dia kaj inda je kulto); animista: animisto.

animo: animo, spirito; - coraggioso, religioso, ostile: kuraĝa, religia, malamika animo; con l’- di aiutare: kun la intenco helpi; grandezza d’-: spirita nobleco; sen’anima non c’e animo: sen animo ne estas iniciatemo.

Anna (np): Anna, Anaa.

annali: analoj.

annessione: aneksado; - della città di Roma all’Italia: aneksado de Romo al Italio.

annettere: aneksi, (aggiungere) aldoni, (attribuire) abribui, - una indulgenza ad una pratica penitenziale: aneksi indulgencon al penta rito.

annichilimento, annichilamento: neniigo, neniiĝo.

annientamento: neniigo, neniiĝo; - di sé (linguaggio metaforizzante dell’Ascetica-Mistica): sinforneo, memforneo, abnegacio, neniiĝo; - di sé sottintende una più corretta valorizzazione del proprio essere in rapporto a Dio: sinforneo supozas pli ĝustan valorizadon pri la propra ekzistado antaŭ Dio.

annientare: neniigi, disfrakasi; Dio annienta i suoi nemici (antropomorfico concetto biblico): Dio neniigas siajn malamikojn.

annientarsi in senso proprio e figurato: neniiĝi.

anno: jaro; - sociale, liturgico: socia, liturgia jaro; il primo dell’: novjartago, novjaro; - di grazia del Signore (Isaia): la Sinjora favorjaro, jaro de la dia elaĉeto; - dell’era volgare: jaro de la komuna erao; - santo: sanktjaro; - della catastrofe finale: jaro de la katastrofa fino; accumulo degli anni: jaroaglomerado; - eucaristico, mariano, giubilare: eŭkaristia, maria, jubila jaro.

annuario: jarlibro; - pontificio, diocesano, dell’ordine: pontifika, dioceza, ordena jarlibro; apparire nell’- pontificio: esti registrita en la papa jarlibro.

annullamento: nuligo; - del matrimonio: nuligo de geedziĝo (nur ŝajne valida).

annullare: nuligi; annullabile: nuligebla; annullarsi in Dio: neniiĝi en Dio.

annuntio vobis gaudium magnum (lat): mi anoncas al vi grandan ĝojon (formulo per kiu oni anoncas la nomon de la elektita papo).

Annunziata (np): Anoncita; festa liturgica: Anunciacio, Anoncfesto; palio dell’-: Anunciacia ĉevalkonkurso.

annunzio, annuncio: anonco, sciigo; l’- dell’angelo: la anonco de la anĝelo, anĝela anonco; annunziare, annunciare: anonci, sciigi.

anoressia: anorekcio; anoressico: anorekcia (ulo, ulino); sante medioevali e quadro anoressico: la mezepokaj mistikulinoj kaj la anorekciaj simptomoj; le sante medioevali non avevano un rapporto anoressico con corpo e cibo: la mezepokaj mistikulinoj ne havis rifuzan rilaton kun la nutraĵo kaj sia korpo.

Anselmo (np): Anselmo.

ansioso: malserena, maltrankvila, angorplena, zorgoplena.

antecedente: antaŭa; ignoranza -, causa -: antaŭa nesciado, antaŭa kaŭzado; - s.: antecedento.

antefissa: (arch) antefikso.

antelapsari, secondo cui la predestinazione era precedente allo stesso peccato originale: antaŭkulpuloj, antaŭoriginpekaj kulpuloj.

ante litteram (lat) anticipando i tempi: antaŭtempa, (figure) antaŭanoncita.

anteprima: antaŭmontrado, privata antaŭprimiero; - del Requiem polacco di Penderecki: antaŭprimiero (antaŭprimiera lastprovo) de pola Rekviemo de K. Penderecki.

anti contro: kontraŭ...; anticlericale, anticoncezionale, anticristiano, antimodernistico, antireligioso, antisemita: kontraŭklerika, kontraŭkoncipa, kontraŭkristana, kontraŭmodernisma, kontraŭreligia, kontraŭsemida (kontraŭsemita); il cristianesimo professa degli “anti”?: ĉu kristanismo konfesas “kontraŭ”?; precedente: antaŭ…; -diluviano, -preparatorio: antaŭdiluva, antaŭprepara.

antiabortista: a. kontraŭaborta, s. kontraŭabortisto, kontraŭabortulo; movimento -: kontraŭaborta movado.

anticamera: atendejo; - segreta del Papa: nobelĉambro ĉe la papa palaco

anticattolico: kontraŭkatolika.

anticlericalismo: kontraŭklerikalismo; anticlericale: kontraŭklerikala.

anticoncezionale: a. kontraŭkoncipa, antikoncipa, s. kontraŭkoncipilo; secondo l’insegnamento cattolico, ogni tipo di - lede la dignità umana: laŭ la katolika instruado, ĉiuspeca kontraŭkoncipilo kontraŭas al la homa digneco.

anticonformista: kontraŭkonformisto; - per spirito critico: rezonema kontraŭkonformisto; - per principio: obstinema kontraŭkonformisto.

Anticristo: Antikristo; l’- figura reale o simbolica?: Antikristo ĉu reala aŭ figura ulo?

antidiabolico: kontraŭdiabla; esorcismo -: kontraŭdiabla ekzorco.

antidogmatico: a. kontraŭdogma, s. kontraŭdogmulo.

antidolorifico: dolorforigilo; cura antidolorifica: dolorforiga kuraco; intensificare la ricerca antidolorifica: intensigi sciencajn esplorojn por eltrovo de dolorforigiloj.

antifemminismo: antifeminismo, kontraŭfeminismo, mizoginismo; è evidente l’- nell’antico testamento: evidentas antifeminismo en la Malnova Testamento; il celibato del sacerdozio cattolico non proviene da -: la senedzineco de la katolika pastreco eĉ ne ŝajne naskiĝas el kontraŭfeminismo.

antifemminista: kontraŭfeminisma, mizogina; può essere considerato - colui che insegna ad amare la propria moglie come Cristo la ama?: ĉu eblas taksi kontraŭfeminisma tiun kiu instruis, ke oni amu sian edzinon kiel Kristo ŝin amas?

antifona: antifono; - alla comunione: komunia antifono; antifonario: antifonaro; (fig) discorso con allusioni: parolado aludanta; (fig) capire l’-: kompreni la melodion (kompreni la aludaĵojn).

antigiudaismo: antijudismo, kontraŭjudismo; antiebraismo: antihebreismo; è importante ricercare le cause dell’-: nepras priserĉi la kaŭzojn de antijudismo; - non va confuso con l’antisemitismo: antijudismon oni ne identigu kun antisemitismo; - e anticristianesimo a volte si influenzarono reciprocamente: antijudismo kaj antikristanismo, foje, marŝadis kune.

antilingua (alterazione del significato della parola per dedurre concetti surrettizi): antilingvo.

antimetafisico: s. kontraŭmetafizikulo, kontraŭmetafizikisto, a. kontraŭmetafizika.

antinomia: (dir) antinomio, (contraddizione apparente tra due proposizioni) antinomio; l’- dell’umanità e divinità in Cristo: antimonio de la humaneco kaj dieco en Kristo.

Antiochia: Antiokio; antiocheno: antiokia (rito).

antipapa: s. kontraŭpapo, a. kontraŭpapa.

antipatia: antipatio, malsimpatio; aver -: antipatii iun (kontraŭ iu); antipatico: antipatia.

antipendio: (lit) antipendio, palioto.

antireligioso: kontraŭreligia.

antisemitismo (parola che appare nei vocabolari nel secolo XIX): antisemitismo, kontraŭsemitismo (nekonfuzebla kun antijudismo kaj kontraŭjudismo: ekzemple, se, bedaŭrinde, kristanoj kontraŭjudis ili bonŝance ne antisemitis); antisemita: a. antisemita, s. antisemito.

antistite: episkopo.

antiteismo (esclusione di Dio indipendentemente dalla sua esistenza): kontraŭteismo, kontraŭdiismo, antiteismo.

Antonio (np): Antono, (- romano) Antonio; sant’Antonio: Sankta Antono (la Abato, de Padova); antoniano: (rel) antonano; Antonino (np): Antoneno; Antonina (np): Antonena, Antoneta.

antropico problema - (perché l’universo si è evoluto come se intendesse rendere possibile l’apparizione dell’uomo?): homa (antropika, antropica) problemo (demando).

antropocentrismo: (l’uomo è fine del creato) antropocentrismo, (l’uomo normatore assoluto) superhomismo, homdiigismo; l’- non tollera la sopraffazione della natura: antropocentrismo ekskludas perfortadon kontraŭ la naturo.

antropologia (studia l’uomo sotto vari aspetti): antropologio; - biblica, cristiana, culturale, fisica: biblia, kristana, kultura, fizika antropologio.

antropologico: antropologia, (mettere l’uomo al centro del creato visibile) antropologia; il cristianesimo è -: kristanismo estas antropologia (homcentrisma); visione antropologica del Rosario: el Rozario la kristana koncepto pri homo.

antropomorfismo: homaspektismo, (rilate al Dio) antropomorfismo, teantropismo.

antropomorfo: homaspekta, (rilate al Dio) antropomorfa, teantropika.

anziani: maljunularo, la pliaĝularo; gli - dei giudei: la pliaĝularo (la altranguloj) inter la judoj; cura degli -: gerontologio, geriatrio, asistado kaj kuracado por la plej aĝa generacio; stato di abbandono degli -: forlasiteca stato de maljunularo; ricovero parrocchiale per -: paroka maljunulejo.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   90


Elŝuti 3.58 Mb.


Elŝuti 3.58 Mb.