Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Presentazione

Elŝuti 3.58 Mb.

Presentazione




paĝo66/90
Dato15.03.2017
Grandeco3.58 Mb.

Elŝuti 3.58 Mb.
1   ...   62   63   64   65   66   67   68   69   ...   90

pr


pragmatico: pragmata; pragmatista: pragmatisto.

pragmatismo comportamento, atteggiamento motivato da esigenze pratiche più che da principi: pragmatismo, sano -: konvena (utila) pragmatismo (agadelekto); - morale: transmorala pragmatismo; - nelle scelte morali e religiose: juĝi kaj elekti moralon kaj religion sen principa fundamento; il - spesso non si accorda con il cristianesimo: pragmatismo ofte kontrastas kun kristanaj principoj.

Prassede (np): Prakseda; (fig) una donna -: skrupuleca, trorigora virino.

prassi: praktiko; secondo la -: laŭ la kanona proceduro; (fil): prakso.

praticare: una professione: praktiki; - la religione: praktiki religion, kultobservi; fare, eseguire: fari, efektivigi; frequentare: vizitadi; praticante, cristiano -: diligenta, diligenta (agema, obeema), observanta kristano; pratiche di pietà: preĝformuloj, piaĵoj, devotaĵoj.

preadamita: a. antaŭadama, s. antaŭadamulo; gli ipotetici preadamiti: la hipoteza antaŭadamularo.

preannunciare: antaŭanonci; profetare: profeti.

prebenda: prebendo, rento; prebendario, beneficiato: prebendulo; prebendato: prebendrajto.

precauzione: antaŭgardo, antaŭzorgo; principio (consuetudine) di -: principo (leĝo) de antaŭzorgo.

prece: preĝo, petpreĝo.

precedente: (dir) s. precedento, a. antaŭa.

precedenza: diritto di - superrangeco, ordine di - rangordo.

precettistica: ordonaro, preceptaro; - religiosa, cristiana, ebraica: religia, kristana, hebrea preceptaro.

precetti generali della chiesa (1. Udir la Messa tutte le domeniche e le feste comandate. 2. Santificare i giorni di penitenza come dispone la chiesa 3. Confessarsi almeno una volta all’anno, e comunicarsi almeno nel periodo pasquale. 4. Soccorrere le necessità della chiesa secondo le leggi e le usanze. 5. Non celebrare le nozze nei tempi proibiti.): ĝeneralaj preceptoj de la eklezio.

precetto: ordono, precepto; festa di -: precepta (deviga) festo; - pasquale: paska precepto; precettivo: deviga.

precettoria: (abbazia) monakejo, fratulejo, (sede amministrativa) prefektejo; chiesa accanto alla -: preĝejo apude de la monakejo.

precomprensione: antaŭkompreno, prekompreno, kultura mediinfluo; - non è pregiudizio: antaukompreno ne estas antaujuĝo; la - della fede: la antaŭkompreno de la kredo (laŭkreda); il cristiano avvicina i testi biblici con una cristiana -: kristano apudiĝas al bibliaj tekstoj kun kristana antaŭkompreno; è possibile liberarsi della -?: ĉu eblas eliri el la antaŭkompreno?

preconio: anonco, proklamo; - pasquale: paska anonco.

preconizzare: antaŭdiri, proklami; (nel gergo ecclesiastico): rekomendi, advokati, anonci; - il nome del vescovo: publikigi la nomon de la nomumita episkopo.

pre-cristiano: antaŭkristana; culture pre-cristiane anticipano elementi del cristianesimo: antaŭkristanaj kulturoj antaŭas elementojn de kristanismo.

precursore: pioniro, antaŭvenanto; - di Gesù: antaŭvenanto de Jesuo.

predecessore: antaŭulo.

predella: (di altare) podio, estrado, (di quadro) predelo.

predestinare: antaŭdestini.

predestinazione: antaŭdestino; - cattolica (= Dio dà a tutti i mezzi perché l’uomo possa meritare la salvezza), calvinista (= trascura la volontà salvifica universale di Dio): antaŭdestino laŭ katolikoj, laŭ kalvinistoj.

predestinazionismo: antaŭdestinismo; predestinazianismo (salvezza e perdizione derivano da un decreto divino): (st.e) antaŭdestinacianismo; predestinaziano (st.e): antaŭdestinaciano.

predica: prediko, homilio; andare alla -: iri al la prediko; da che pulpito viene la-!: kiu predikas kion ne observas (akvon predikas, brandon trinkas!); fare la - a qualcuno: fari al iu predikon pri moroj.

predicare: prediki; - al vento: prediki al surduloj; predicatore: predikanto; frati predicatori: dominikanoj, predikistaj fratoj; - con l’esempio: prediki per vivkonduto, vivekzemplo; predicazione: predikado; “Virgo praedicanda”: Virgulino prikantinda.

prediletto: plej amata, plej ŝatata, preferata; ecco il mio Figlio -: jen mia plej amata Filo; predilezione: prefero.

predire: antaŭdiri, antaŭanonci, prognozi; - per divinazione: aŭguri; predizione: antaŭdiro, profetaĵo, antaŭscio.

predisposizione: emo, inklino, dispozicio.

predominante: precipa, superrega; difetto -: ĉefdifekto; predominare: superregi; predominio: superregado.

preembrione (fatto immaginare da alcuni per sostenere che se l’embrione è già uomo, il preembrione non lo è ancora e, quindi, è lecita la manipolazione): antaŭembrio, preembrio.

preesistenza: antaŭekzisto; - delle anime (dottrina ereticale): antaŭekzisto en animrezervejo; - di Cristo: antaŭekzisto de Kristo (kiel Verbo, Difilo).

prefazio: (lit) prefaco; prefazione: antaŭparolo.

preferenza: prefero; dare - a: doni sian preferon al; godere di preferenze: ĝui preferojn; Dio non fa preferenze per nessuno: Dio ne estas partieca, ĉe Dio ne estas partiemo (= ne ludu kun la juĝo de Dio!).

prefetto: prefekto; - apostolico, - della congregazione: apostola kongregacia prefekto; prefettura apostolica (- della casa pontificia): (residenza) apostola prefektejo, (giurisdizione) apostola prefektujo.

prefigurazione: (SS) simbolig(ad)o, antaŭprezento, antaŭfigurado.

pregadio: preĝbenko; insetto: religia manto; (fig): ŝajniga devotulo.

pregare: preĝi; - Dio: preĝi al Dio; - per: preĝi por (pro); - per la salute di: preĝi por la sano de iu; bisogna - sempre (vangelo): oni devas preĝi ĉiam; Signore, insegnaci a -: Sinjoro, instruu al ni preĝi; - è un dovere: preĝi estas devo; pregava tutto il giorno per sentirsi dispensato dal dovere della preghiera: li preĝis tuttage por liberiĝi el la devo preĝi; - per cambiare i piani di Dio, - per fare la volontà di Dio: preĝi por ŝanĝi la diajn planojn, preĝi por fari la dian volon; (invitare): inviti, peti; prego!: mi petas!; prego (come risposta a grazie): nedankinde; farsi pregare: sin preĝpetigi.

preghiera, prege, prece: preĝo, preĝado, turniĝo de la menso kaj koro al Dio; - attiva, passiva: aktiva, pasiva preĝado; - di consacrazione: dediĉa preĝo; - di ringraziamento: dankpreĝo; - di liberazione: oficiala ekzorca preĝo; - corale: enĥora preĝado; - orale, mentale: parola, mensa preĝado; - affettiva, contemplativa, meditativa: afekcia (kora), kontempla, medita preĝado; - dei fedeli nella messa: fidel(ul)ara porpetaj preĝoj; gruppo di -: preĝantaro; - del mattino: matenpreĝo; - dopo la comunione: postkomunia preĝo; - della sera: vesperpreĝo, antaŭnokta preĝo; unione di -: preĝunuiĝo; scuola di -: preĝlernejo, ekzercejo por kutimigi al preĝo; richiesta: peto.

pregiudicare: malutili al, noci al, kompromiti, (danneggiare) damaĝi, malutili; pregiudicato: iama kondamnito.

pregiudizio: antaŭjuĝo; - anticristiano, ideologico: kontraŭkristana (antikristana), ideologia antaŭjuĝo; - contro il numero tredici: senmotiva foriĝo de la dek tria loko; pregiudiziale (dir): a. antaŭa, s. antaŭkondiĉo; pregiudizievole: malprofita, malutila; pericolo: malprofito, danĝero, risko, damaĝo; precondizione: antaŭkondiĉo.

preistoria: prahistorio, antaŭhistorio; anche gli uomini della - sono redenti da Cristo: eĉ la vivintoj de prahistorio estas elaĉetitaj de Kristo; preistorico: prahistoria, antaŭhistoria.

prelatizio: prelata.

prelato: prelato; - nullius: “nullius” prelato: - domestico: doma, palaca prelato; un alto -: altranga prelato; i prelati: la prelataro.

prelatura: (giurisdizione) prelateco, (estensione) prelatujo, - “nullius”: senfidelula prelatujo (prelateco), senfidelula prelataro (kategorio); - territoriale, personale: teritoria, persona prelateco (prelatujo).

prelazione diritto di -: rezervita rajto.

prematrimoniale: antaŭgeedziĝa; esperienza, rapporto -: antaŭgeeziĝa sperto, rilato; corsi prematrimoniali:  geedziĝpreparaj kursoj.

prematuro: trofrua, antaŭtempa; (med): frunaskita.

premeditazione: antaŭpripenso; con -: intence celi malbonon (malutilon) kontraŭ ulon.

preminenza: ĉefeco, supereco.

premio: premio, rekompenco; - del paradiso: paradiza premio (= esti kun Kristo); in - di: rekompence de; premiare: premii, rekompenci.

premonizione: antaŭaverto; premonitore a.: antaŭaverta.

premonstratense: premonstratano, monaĥo de sankta Norberto.

premozione fisica: fizika gracinfluo.

premunire: antaŭŝirmi, antaŭaverti, antaŭzorgi, preventi; premunirsi: antaŭzorgi, sin ekipi; premunirsi con la preghiera: antaŭzorgi per preĝado; premunizione: antaŭzorgo, antaŭzorgiĝo.

prenatale: antaŭnaskiĝa; periodo -: antaŭnaskiĝa tempo; Gesù vero uomo fin dall’inizio del periodo -: Jesuo vera homo ekde la komenciĝo de la antaŭnaskiĝa tempo.

prenatalizio: antaŭkristnaska.

prendere su di sé: transpreni, surpreni; - una responsabilità: prirespondi; in considerazione: kalkuli kun, (pri)konsideri; - moglie, - marito: edziĝi, edziniĝi; - parte: partopreni en; - parte attiva: kunagi; - posizione per o contro: elpaŝi por aŭ kontraŭ; - sotto la propria protezione: ekprotekti; - il velo: monakiniĝi.

preoccupazione: absorba zorgo, maltrankvilo; preoccuparsi di: maltrankviliĝi pro.

preordinare: antaŭdestini; preordinato: antaŭdestinita.

preparazione: preparo, prepariĝo; - alla messa: antaŭmesaj preĝoj; introito: enirkanto; - alla confessione, - alla comunione: antaŭkonfesaj, antaŭkomuniaj preĝoj; tempo di - (con la penitenza): prepartempo (per pentofaro).

preponderanza: superaŭtoritateco, superforto, superinfluo, supereco; preponderante: supera, hegemonia.

prepositura: (dignità) preposteco, (luogo) prepostejo.

preposto, prevosto: preposto; - (preposito) generale: generala superulo; - a: komisiita por.

 preporre: antaŭmeti, preferi; - i beni creati a quelli increati: preferi la kreitajn bonojn al la nekreitaj; delegare a: komisii, deĵorigi.



prepuzio: prepucio; (fig) cancellate il - dal vostro cuore: forigu la prepucion de via koro; il - simboleggia il paganesimo: prepucio simbolas paganismon; non circonciso (non ebreo): prepuciulo.

prerogativa privilegio esclusivo: prerogativo.

presa di possesso: posedpreno, ekposedo, ekokupo.

presagio: aŭguro, antaŭsigno; presagio di sventura: antaŭsigno de malfeliĉaĵoj.

presagire: aŭguri, antaŭsenti; (profetare): antaŭdiri, profeti.

presago: antaŭsemtema.

presantificato: antaŭe konsekrita; messa dei presantificati: meso de la sankta vendredo.

presbiterale: pastra, sacerdota.

presbiterato: sacerdoteco, sacerdota rango.

presbiteriale: pastreaja, ĥor-altara.

presbiterianesimo, presbiterianismo (movimento protestante, in cui ministri del culto e laici hanno uguale autorità): presbiterianismo.

presbiteriano (prot): presbiteriano.

presbiterio: casa pastrejo, pastra domo, coro, collegio dei sacerdoti kolegio de pastroj, sacerdotejo, zona della chiesa riservata agli officianti presbiterejo, ĥor-altarejo, sacerdota areo; zona dell’altare maggiore: ĉef-altarejo.

presbiterismo: presbiterismo (pastrismo).

presbitero: sacerdoto.

prescienza: antaŭscio; - divina: dia antaŭscio.

prescito (st.e) conosciuto da Dio perché già destinato alla salvezza: antaŭkonito, antaŭsciito.

prescrizione: (dir) preskripto; prescrivere, decretare: preskribi, dekreti, ordoni, recepti; prescrizione, ordine formale: preskribo.

Presentazione di Gesù al tempio: Prezento de Jesuo al la templo; - di Maria (al tempio): prezentado de Maria; - di documenti, teatrale: prezentado de dokumentoj, teatra prezentado.

presenza: ĉeesto; - reale di Cristo: reala ĉeesto de Kristo en Eŭkaristio; alla - di Dio: antaŭ Dio; la - di Dio è ovunque: la dia ĉeesto ĉie estas; (aspetto fisico): aspekto; - cristiana nei mass-media: kristana ĉeesto (informado) en amaskomunikiloj; - cristiana nei Luoghi Santi: loĝĉeesto de kristanaro en Sanktaj Lokoj; - paranormale: paranormala aganto; presente: ĉeestanta, alestanta; essere presente: ĉeesti.

presenzialismo (tendenza ad essere presente e dichiararsi): prezencialismo, ĉeestismo; presenzialista: prezencialisto; nei riguardi della propria fede, il cristiano è presenzialista (vedano le vostre opere e glorifichino il Padre vostro): koncerne sian kredon, kristano estas prezencialisto.

presepio, presepe mangiatoia e anche tutto il paesaggio: sankta kripo, stal-trogo; - vivente: vivanta kripo; statuine del -: kripaj statuetoj.

preservare: konservi, gardi; - un diritto: konservi rajton; - la fede: gardi sian kredon.

preservativo: (med) preventilo, kondomo; a.: antaŭgarda, preventa; preservare: protekti, antaŭgardi kontraŭ.

preservazione: konservo, gardado; opera per la - della fede: asocio por la konservado de la kredo; - (politica): konservativeco

presiedere: prezidi (prezidumi); - l’assemblea liturgica: gvidi liturgiaĵon.

presiedere: prezidi (prezidumi); - l’assemblea liturgica: gvidi liturgiaĵon.

pressapochismo: proksimumemo, proksimumeco; il - in religione spiana la strada all’incredulità: proksimumemo pri religiaj konceptoj glatigas la vojon al nekredemo.

prestare: pruntedoni; - giuramento: ĵuri; prestanome: ŝajna respondanto; prestatore d’opera: dungito, salajrato, oficisto; prestazione: laboro, servo; fare delle prestazioni (dir): servi.

prestare ad interesse: prunti, alprunti, pruntedoni; prestare senza interesse: prunti senrente (senintereze); prestate senza riceverne vantaggio (Luca): vi pruntedonu senpretende pri interezo.

prestigio fascino: prestiĝo, imponeco, famobrilo; essere stimato: estimiteco, indeco; cercare il -: prestiĝemi, ambicii; prestigioso: prestiĝa, famobrila, sorĉa; il santo non cerca il -: sanktulo maldeziras prestiĝon.

prestito: prunto, alprunto; - senza interesse: senrenta prunto; prestito del Monte di Pietà: lombarda senintereza alprunto (kontraŭ deponita posedaĵo).

presule prelato: episkopo.

presumere: supozi, konjekti; - di sé: trofidi pri si.

presunto: supozita; morte presunta: supozita morto.

presunzione esagerata opinione di sé: sintrotakso, tromemfido, aroganteco, vantemo; supposizione: probableco, supozo, konjekto, verŝajneco; avere la - di: arogi al si; presuntuoso: tromemfida; presuntuosamente: tromemfide.

presupporre: antaŭsupozi.

prete: dioceza sacerdoto, pastro, kleriko; chiamare un -: voki(gi) pastron; farsi -: pastriĝi; evitare il -: eviti pastron; - operaio: (ma)labora pastro; neanche un -: ne iu mizera pastro; - sposato: pastro edziĝinta; si parla di - sposato, ma non di prete che si sposa: oni parolas pri pastro edziĝinta, sed ne pri pastro kiu edziĝas (en ekleziaj dokumentoj; scherzo da - (apertamente sconveniente e imprevedibile in un -): malbongusta ŝerco, fripona artifiko, nekonvena (sensprita) ŝerco; governo dei preti: klerikeca registaro; (scaldaletto): litvarmiga framo.

pretendere: postuli; affermare: firme aserti; vantarsi: vante pretendi; - qualche cosa: aspiri al, pretendi ion; pretesa: pretendo; - a un diritto: pretendo; preteso: supozita, laŭdira; pretenzioso: pretendema, aroganta, vanta; pretendente al trono: reĝrajta, pretendanta al la trono.

preterintenzionale: preterintenca.

preternaturale (supera la natura, ma non è soprannaturale): eksternatura.

pretesto: preteksto; sotto pretesto di: pretekste, ke.

pretorio: pretorejo.

prevaricare: grave leĝmalobei; prevaricazione: grava leĝmalobeado.

preveniente: preventa, anticipa; grazia -: preventa, antaŭgarda graco.

prevenire: preventi; - la tentazione, il male: preventi la tenton, la malbonon.

prevenzione: prevento; (pregiudizio): antaŭjuĝo, misagordo; prevenuto: misagordita, misinfluita, (dir) influita (mal)favore al juĝoto, (dir) akuzito, priplendito.

previsione: antaŭvido; (med): prognozo.

prevosto: preposto.

prima (lit): primo; causa -: prakaŭzo, unua kaŭzo; - di Cristo: antaŭ Kristo (a.K., aK., AK.).

primate: primaso; dignità di -: primaseco; - d’Italia (il papa): italia primaso.

primato: supereco, eminenteco; - dell’etica sulla tecnica: supereco de la etiko sur la tekniko (Johano Paŭlo II); - del Papa: unuarangeco (primaseco) de la Papo; - d’onore: honora unua rango; - universale: universala supereco; l’assoluto - della coscienza: la absoluta unuarangeco (proprajuĝo) de la konscienco (laŭ katolikismo).

primazia dignità di primate: primaseco; primaziale: primasa; chiesa, cattedrale primaziale: primasa preĝejo, primasa katedralo.

primicerio: ĉefkanoniko; (st.e): ĉefnotario.

primitivo: primitiva, praa, origina; chiesa primitiva: praeklezio; i primitivi, nell’arte: la primitivuloj.

primizie: primicoj, unuaj aĵoj; - dei salvati (i simbolici 144.000 dell’Apocalisse): la unuaj savitaj (la simbolaj 144.000 laŭ la Apokalipso), la primicoj de l’ savo.

Primo (np): Primo; movimentoprimo primi” (fig): antaŭkonscia impulso, tujtuja impulso.

primogenito: unuenaskito, unugenerito; anche l’unigenito è -: ankaŭ la ununaskito estas unuenaskito; persi la vita “durante il parto del mio primogenito figlio” (in un cimitero giudaico dell’anno 5 a.C.):mi elvivis “akuŝante mian unuenasktan filon”.

primogenitura: unuenaskiteco; vendere la -: vendi sian unuenaskitecon.

primordiale: praa, origina; Verbo -: unuaimpulsa Verbo.

Principati coro angelico: Estradoj.

principe: princo, reĝido; - della chiesa: kardinalo, eklezia princo; - elettore: princo-elektisto; - degli apostoli: princo de la apostoloj; - dei sacerdoti (SS): ĉefsacerdoto; - delle tenebre, - di questo mondo (vangelo): princo de la mallumo (= Satano, laŭ la evangelio de Johano), princo de ĉi tiu mondo.

principiante: komencanto; incipiente nella via ascetica: komencanto, novico, ekasketiĝanto.

principio: komenco; (fil): principo, ĉefa elemento; (norma morale): morala principo; - e fine della nostra fede (Gesù): komenco kaj fino de nia kredo (Jesuo), kaŭzo kaj celo de nia kredo; in - era il Verbo: en la komenco estis la Vorto; - (tempo): komenco, eka komenco; fin dal -: jam de la komenco; - di causalità: kaŭzeca principo.

principio de doppio effetto: principo de la duobla efiko.

principio di precauzione: principo de antaŭzorgo; - applicabile anche nel trattamento degli embrioni umani: principo de antaŭzorgo aplikenda ankaŭ en la traktado de la homaj embrioj.

priore, priora: prioro, priorino; prioria: priorejo; priorato: prioreco, priora reĝimo (estreco).

Priscilla (np): Priscila; Priscilliano: (st.e) Prisciliano; priscillianisti (rigoristi e semidualisti): priscilianoj.

privacy: privateco; violare la - di qualcuno: malrespekti la privatecon de iu.

privato: privata; privatistico: privateca; religione privatistica: privateca religio.

privazione: senigo, seniĝo; - interiore: interna (spirita) seniĝo; sostituire il sacrificio cruento con privazioni interiori: anstataŭigi sangajn oferojn per internaj seniĝoj; (mancanza): manko.

privilegio: privilegio; - del canone, del foro, di immunità, di competenza: kanona, foruma, imuneca, kompetenteca privilegio; privilegium fidei (lat): kreda privilegio; - paolino, pietrino, sabatino: paŭla, petra, sabata privilegio; privilegiato: privilegiita; altare privilegiato: privilegiita altaro; privilegiare: privilegii.

pro: anstataŭ, pro; provicario: anstataŭanto de; pronunzio: pronuncio.

probabile: probabla; probabilità: probableco; probabilismo (ne casi morali si può seguire l’interpretazione -): probablismo; probabiliorismo (si deve seguire l’interpretazione più probabile): pliprobablismo.

probando, probanda: a. provenda, s. aspirant(in)o; probandato: tempo aŭ loko de provado por monak(in)iĝo.

probità: honesteco.

problema: problemo; insieme di problemi: s. problemaro, demandaro.

problematica: a. problema, necerta; fede -: malcerta kredo (fido).

procace: senpudore ekscita.

procedere: (t) deveni; il Figlio procede dal Padre: la Filo devenas de la Patro; progredire: marŝi, progresi; modo di -: agmaniero, konduto.

procedura: proceduro; - per proclamare un dogma, - per l’elezione del papa: proceduro por difini dogmon, por elekti papon.

processione: procesio; - d’offerta: oferprocesio; - aux flambaux: torĉa procesio; - campestre: kampa procesio; (t) processioni divine: devenoj en Dio (filiĝo kaj spiriĝo).

processo in tribunale: proceso, juĝproceso; - di canonizzazione: kanoniza proceso; - a patrocinio gratuito: proceso laŭ senpaga pledo, senpaga proceso; - apostolico, ordinario (diocesano): eklezia (apostola, papa), dioceza proceso; metodo da seguire: procedo.

proclamare: proklami; proclamazione di un dogma: difino de dogmo; - la propria innocenza: proklami sian senkulpecon; proclamazione matrimoniale: geedziĝanonco.

procreabile: generebla, naskebla, almondebla.

procreare: generi, naski.

procreatico: genera, naska; turismo -: pornaska (porgenera) turismo.

procreatore: generinto, naskinto.

procreazione: generado; - assistita: v. fecondazione; stretto legame, per i cattolici, tra matrimonio e -: strikta ligiteco (deviga rilato), laŭ katolikoj, inter generado kaj geedziĝo; stretto legame, per i cattolici, tra unione sessuale e -: strikta ligilo, por katolikoj, inter seksa rilato kaj generado; atto alla -: taŭga por generado, generkapabla, generpova; - responsabile: responsa generado.

procura: prokuro, prokurejo; atto di procura: prokurakto, prokurletero; procuratore (dir): prokuroro; procuratore di un ordine religioso: prokuristo; procuratore di un convento: (monakeja) administranto.

prodigio: miraklo, mirindaĵo; Gesù il nazareno si mostrò tra voi con azioni potenti, prodigi e segni: Jesuo la nazaretano sin montris inter vi per potencaĵoj kaj mirakloj, kaj mirindaĵoj (Agoj 2)

prodigo: a. prodigema, malŝparema, fordonema; s. il figliol -: prodiga filo, perdiĝinta filo, la eraranta filo; prodigare: prodigi, disdoni, malŝpari.

produrre esibire (dir): citi, prezenti; fabbricare: produkti.

Pro Ecclesia et Pontifice (lat): Por la Eklezio kaj Pontifiko (papa distingo por plej katolike engaĝiĝintoj).

proemio: enkonduko.

profanare dissacrare: profani, malsanktigi (preĝejon, dimanĉon); sconsacrare: malsanktigi (altaron, preĝejon), destini al komunuzo preĝejon.

profanatore: profananto; - di tombe: profananto de tomboj.

profanazione: profanado, malsanktigado.

profanità: profaneco, profanaĵo.

profano non sacro: a. nesanktigita, profana; indifferente verso la moralità: monduma, diboĉema; autore -, storia -: profana verkisto, profana historio; (fig) (inesperto): laiko, profano, nefakulo; mescolare il sacro con il -: kunmiksi sanktaĵon kaj malsanktaĵojn.

professare: dichiarare: konfesi, deklari, esercitare una professione profesii, emettere i voti religiosi: voti.

professione religiosa: (orden)promeso, religiula voto; - semplice, solenne: simpla, solena voto; - di fede: kredokonfeso; professo: votinto.

profeta: profeto, antaŭdiranto; scuole di profeti (presenti in diverse culture e anche tra gli ebrei dell’A. T.): lernejo por la profeta arto; nessun - è accetto in patria (Luca): neniu profeto estas akceptita en sia patrujo (neniu profeta en sia urbeto); il Profeta (= Maometto): la Profeto; - di sventure: aŭguristo pri malfeliĉoj; il - biblico diviene tale solo per la chiamata divina: la biblia profeto fariĝas tia nur per la dia alvoko; la vocazione del - come quella del prete cattolico (nessuno aveva diritto di farsi profeta come nessuno ha diritto di accedere al sacerdozio cattolico): la vokiĝo de la profeto similas al tiu de la katolika pastro); - minore, maggiore: minora, maĵora profeto; profetico: profeta.

profetare profetizzare (prevedere il futuro): profeti, antaŭdiri, antaŭvidi; - (essere delegato di Dio): Diŝarĝite porparoli, agi kiel proparolanto de Dio.

profetismo: pofetismo, profeta epoko, psika- religia fenomeno kiu faras el homo profeto; - ebraico: hebrea profetismo.

profetologia (concezione della profezia): profetologio; - cristiana, islamica, induista: kristana, islama, hinduisma.profetologio.

profezia: (prevede il futuro): profetaĵo, profeta dono; - (intervento in nome di Dio): profetaĵo, dia komunikaĵo pere de profeto; - autoavverantesi: sinrealiganta profetaĵo, profetaĵo produktanta la eventon profetitan.

proficiente: s. progresanto, a. progresanta; - asceticamente: progresanto en spirita perfekteco.

profilattico (preservativo): preventilo, kondomo.

profitto: profito; il - secondo le Encicliche Sociali: profito laŭ la Socialaj Enciklikoj; il - non deve venire da sfruttamento: la profito ne koincidu kun kontraŭhoma ekspluatado; liceità, condanna, teoria del -: plenrajteco, kondamno, teorio de la profito.

progenitori: pragepatroj; - biblici: bibliaj pragepatroj; Dio disse ai -: crescete e moltiplicatevi (Gn 1,28): Dio diris al la pragepatroj: “fruktu kaj multiĝu“; - creati anche se fossero figli dell’evoluzione: gepatroj kreitaj eĉ se originitaj per evoluo; i - biblici più che l’origine biologica stanno a dimostrare l’unità di natura e vocazione dell’umanità: la bibliaj pragepatroj pli ol la biologian originon montras la komunecon de naturo kaj destino de la homaro.

progetto: plano, projekto; il - culturale della chiesa italiana: la kultura plano de la itala eklezio.

progressismo: progresismo; - agnostico (ideale di perfezione umana da raggiungersi nonostante o dopo il tramonto del cristianesimo), cristiano: progresismo, laikismema progresismo, kontraŭkristana progresismo, kristana progresismo (agita laŭ la homa digneco).

progressista: s. progresemulo, progresema politikisto; - cristiano (dà al - mete confacenti con il cristianesimo o ispirate da esso): kristana progresemulo; cattolici progressisti: progresemaj katolikoj.

progresso: progreso; per il mondo creato da e per Cristo, il - non può essere che nella direzione di Cristo: en mondo kreita per kaj por Kristo, la progreso eblas nur en la direkto al Kristo; progressi sociali compiuti dalla lingua esperanto: socialaj progresoj plenumitaj de esperanta lingvo.

proibente: malpermesanta, malebliganta; - (impedimento al matrimonio): geedziĝmalpermesanta, geedziĝprohibanta; proibire, interdire: leĝmalpermesi.

prole: idaro; - divina: dia ido; proletario: proleta; la chiesa ha perduto i proletari: la eklezio perdis la proletaron.

prologo: prologo; - del vangelo di Luca: prologo de la Luka evangelio.

promemoria: memorigilo, memornoto, memorando.

promessa: promeso; la Terra -: la Promesita Lando; - di matrimonio: geedziĝopromeso, fianciĝo; promesse battesimali: baptopromesoj; promettere: promesi.

prometeico: (titanico) titana, fortega, kvazaŭdia, (altruista) altruista, donacema, (contro il volere divino) kontraŭdia, ribela.

Prometeo: Prometeo; -, il dio che soffre per il bene degli uomini, anticipa qualcosa di Gesù: eblas, ke la mita Prometeo, la dio suferanta pro amo al la homaro, anticipas ion de Jesuo; il Dio della bibbia ha già donato ciò che - ruba dal cielo: la biblia Dio jam donis kion Prometeo rabas el la ĉielo.

promiscuità: seksa mikseco.

promotore: iniciatoro, iniciatinto, komisiito por; - della Fede: kredogardisto, jura opozicianto al la sanktiga proceso (ŝerce, “advokato de la diablo”); - locale, diocesano per le canonizzazioni: loka, dioceza komisiito por la kanonizadoj.

promozione: sukceso, aprobo; - alla classe superiore: allaso al la supera klaso; - di grado: promocio; - della fede: pliigo de la kredo; crescita: promovo, pliigo; - umana: plibonigo (civila antaŭeneniĝo) de homa vivo; il cristiano si impegna nella - umana: kristano engaĝiĝas en antaŭenigo de la homaj vivkondiĉoj.

promulgare: proklami, publikigi leĝon; promulgazione: publikigo, proklamado; promulgazione canonica: kanonika proclamo.

promuovere ad un ufficio: enoficigi iun, promocii, rangaltigi; lanciare una iniziativa: iniciati.

pronao: (arch) pronao, templovestiblo; piazzale con - davanti al tempio: templovestiblo kun placo v. sagrato.

prono: genuiĝinta, vizaĝaltera; incline: ema.

pronto: preta; - a, per: ema; - a fare: agema.

pronunciare i voti: voti.

Propaganda Fide oggi “Congregazione per l’evangelizzazione dei popoli”: Sankta Kongregacio por la evangelizado de la popoloj (Kongregacio por la disvastigo de la kredo).

propagare: disvastigi, diskonigi; - la fede: disvastigi la kredon.

propalare: diskonigi; divulgare inopportunamente e scorrettamente: senhonorigi, duonmisfamigi, apliki la igm-an arton v. igm

propedeutica: s. propedeŭtiko, a. propedeŭtika, enkonduka, prepara; filosofia - alla teologia: filozofio prepara objekto al la teologio.

propensione: inklino, emo.

propileo: (arch) propileo.

propiziazione sacrificio di -: sankta pacofero; riti di -: favorakiraj ritoj; propiziatoria, vittima propiziatoria: paciganta, ofero repaciganta, favoriga ofero; propizio: favora, bonportanta.

proponimento proposito: promeso, decido, intenco; far -: decidi, promesi; far - davanti a Dio di non più peccare: decidi antaŭ Dio ne plu peki; discrepanza tra proposito e condotta: diferenco (nekongrueco) inter decido kaj konduto.

propositura: prepostejo.

proposta: propono; accettare, rifiutare la -: akcepti, rifuzi la proponon; - di legge: leĝpropono.

proprietà: proprieto, propraĵo; avere in -: proprieti ion; le Encicliche Sociali sostengono il regime della privata - armonizzata con il bene comune: la Socialaj Enciklikoj proponas la privatan proprieto-sistemon kie tamen la proprieto devas harmoniiĝi kun la publika utilo; - letteraria, intellettuale: literatura, intelekta proprieto; caratteristica: eco, propreco.

proprio: a. propra, s. propraĵo; - della messa: mesaj propraj tekstoj; il - del tempo, dei santi (lit): malkomun(aĵ)o, propraĵo (liturgia, sanktula); di propria mano: propramana, aŭtografa; di propria autorità: propradecide; di propria volontà: memvole; in -: persone; motu proprio (lat): suverena memdecido.

propugnare: defendi, apogi, subteni.

pro rata, prorata (lat): ĉiu laŭ sia kvoto.

prosciogliere: liberigi; - da una promessa, da un voto: liberigi de promeso, de voto; assolvere: absolvi.

proscrivere: proskribi, mortkondamni, ekzili; vietare: malpermesi; - la celebrazione della messa: malpermesi mescelebron.

proselita al giudaismo: prozelito al judismo, nehebreo kovertiĝinta al la unu nura vera Dio; gli ebrei facevano proseliti tra i pagani: hebreoj varbis inter gojoj; - della porta: konvertito al judismo sed nesubmetita al la cirkumcido.

proselite, proselito: fig): nova varbito, prozelito; -, parola screditata (per frequenti modi scorretti e abusivi): prozelito, vorto senestimigita.

proselitismo: prozelitismo, varbemo, akceptemo; fare del -: prozeliti, varbadi; la chiesa cattolica non intende far - fra gli ortodossi: la katolika eklezio ekskludas prozelitismon inter la ortodoksiaj eklezioj (kvankam ne povas esti malpermesita individua libera katolikiĝo); - del nulla: varbado por la nenio.

prosperità: prospero, bonstato; (fig): florado; il rispetto delle norme morali favorisce la -: la observo de la moralaj normoj favoras al la prospero.

prospero: prospera, bonstata, bonplena; prosperare: prosperi.

Prospero (np): Prospero.

prospettiva profetica vedere vicini gli avvenimenti lontani nel tempo: profeta perspektivo.

prossimo: proksimulo, proksimularo, kunhomoj, homfrataro; amor del -: proksimulamo, karitato; ama il tuo - come te stesso: amu vian proksimularon tiom kiom vin mem; - a.: proksima, senpera, tuja; - (vicino nel tempo): baldaŭa, venonta, sekvonta; occasione prossima del peccato: proksima, senpera pekokazo.

prosternare: sterni, terenfaligi; prosternarsi: adorkliniĝi, sin sterni; prosternarsi (prostrarsi) davanti ad uno: sin sterni antaŭ iu; prosternarsi davanti all’altare, davanti ai superiori: adorkliniĝi antaŭ la altaro, sin sterni antaŭ la superuloj.

prosternazione: adorkliniĝo, adorsterniĝo; Gesù ricevette prosternazioni di adorazione e di scherno: Jesuo ricevis adorkliniĝojn de adorado kaj mokado.

prostituire: prostitui; prostituirsi: sin prostitui; prostituto, prostituta: prostituito, prostituitino, (presso il tempio) jeroduloj, jerodulinoj.

prostituzione: prostituado, prostitucio; - sacra: ĉetempla prostituado, sakrala prostitucio, “sankta” prostituiĝo; sfruttamento della -: ekspluato de prostituado; organizzatore della -: prostituadorganizanto, putinekspluatisto; - mercizzazione della persona come nella schiavitù: prostitucio varigo de la persono samekiel en la sklavecstato.

prostrazione: adorsterniĝo, surgenuiĝo; per chiedere perdono: pentosterniĝo; - davanti a Dio: adorkliniĝo antaŭ Dio; - (med): prostracio, malvigleco.

proteggere: protekti, patroni, defendi; - la chiesa: defendi la eklezion; riparare: ŝirmi; difendere da: defendi, (savi, gardi) kontraŭ; - l’infanzia: protekti la infanaron.

Proteo mitico semidio marino che si manifestava sotto forme diverse: Proteo, (fig) multaspekta (ŝanĝaspekta) ulo.

Protestantesimo: Protestantismo, protestantaj konfesioj; protestante: s. protestanto, evangeliano, a. protestanta, evangelia, evangeliana. (Protestantoj preferas nomiĝi evangelianoj (evangelikoj); KELI estas ilia Kristana Esperantista Ligo Internacia); interprotestante: interprotestanta.

protestantizzare: protestantigi, reformaciuligi, disvastigi protetstantan religian pensmanieron; protestantizzarsi: protestantiĝi.

protettorato: (azione di chi protegge) protektado, (stato di protezione) protektorato.

protettore: protektanto, cardinale -: kardinalo-protektanto; - della prostituzione, della mafia: putinekspluatisto, mafia protektisto; Vergine protettrice: protektanta Virgulino.

protettoria: protektado, patronado; - cardinalizia: kardinala protektado, kardinala preĝejo

protezionismo: protektismo; - commerciale: komerca protektismo; - ideologico, religioso: ideologia, religia protektismo.

protiro: (arch) porĉo, antaŭpordo.

protocanonico: prakanona, libro de la malnova aŭ nova testamento akceptata kiel kanona ekde la unuaj kristanaj tempoj.

protocollo: formulario, protokolo; cerimoniale: ceremoniaro; - vaticano: vatikana etiketo; protocollare: a. protokola, etiketa, diplomata; (verbo): protokoli, registri.

protoevangelo: praevangelio.

protomartire: unua martiro (Sankta Stefano).

protonotario numerario, soprannumerario, partecipante, di onore: matrikulita, aldonita, samrajta, honora ĉefnotario.

protoparenti: pragepatroj, la mite simbolaj pragepatroj.

prova: provo, eksperimento; - spirituale: premateco, elprovo, aflikto; prove provvidenziali: providencaj afliktoj; Dio ci mette alla -: Dio nin elmetas al provado; mettere alla -: tenti, riski, provi; dimostrazione: pruvo; - (t) ontologica: ontologia pruvo; - del fuoco: perfajra pruvo, ordalo; - di colpevolezza: kulpatesto; - per assurdo: pruvo per absurdo; prove circa la ragionevolezza del cristianesimo: preambolaj pruvoj pri la racia-historia praveco de kristanismo; ecco la - provata della convenienza: jen la pruvita pruvo pri la konveneco.

proverbio: proverbo; (SS) il libro dei Proverbi: libro de la Sentencoj; discorsi evangelici a volte prendono spunto da proverbi: evangeliaj paroladoj foje prenas inspiron el popolaj proverboj; proverbiale: proverba.

provetta: provtubo; figlio della -: filo el provtubo; - selvaggia: sovaĝa (kaosa pro manko de reguliga leĝo).

provincia: (ripartizione amministrativa): provinco; - ecclesiastica: eklezia provinco.

provinciale: (di provincia) a. provinca s. provincano; superiore religioso: ordena provincialo, provincestro.

provvedere: (badare) prizorgi, (procurare) provizi; Dio vede, Dio provvede (proverbio popolare): Dio vidas, Dio provizas.

provvidenza: providenco, Dio; la divina -: la Dia Providenco; la - divina opera con disegni misteriosi: la Dia Providenco prizorgas per misteraj solvaj vojoj; - illuministica (Dio si disinteressa dell’uomo e del mondo): klerisma providenco, laŭklerula providenco; casa della divina -: domo de la Dia Providenco (Cottolengo); tutto è -: ĉio estas providenco; la - prevede e dirige, il fato non vede ma destina, il caso nè vede né dirige: la Providenco antaŭvidas kaj disponas, la fato ne antaŭvidas sed destinas, la kazo nek antaŭvidas nek destinas; (provvedimento favorevole): helpo, favora preskribo; provvidenziale: providenca; provvidenzialmente: providence.

prudenza: saĝeco, singard(em)o, memgard(em)o; virtù cardinale: Prudento; prudente: singarda, memgarda.

pruderie (dal francese): prudeco.
1   ...   62   63   64   65   66   67   68   69   ...   90


Elŝuti 3.58 Mb.


Elŝuti 3.58 Mb.