Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Presentazione

Elŝuti 3.58 Mb.

Presentazione




paĝo44/90
Dato15.03.2017
Grandeco3.58 Mb.

Elŝuti 3.58 Mb.
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   90

in


inabitazione (ascetica-mistica): loĝado, enloĝado; - della Trinità nel seguace di Gesù: enloĝado de la Sankta Triunuo en la animo de la sekvanto de Jesuo.

inafferrabile: nekaptebla (tiel la biblio difinas Dion).

inalienabile: nevendebla, nehipotekebla, nedisponebla; diritti umani inalienabili: nerezigneblaj homrajtoj.

inanimato: senviva, senmova, senanima.

inaugurare: inaŭguri; inaugurazione: inaŭguro.

incamerare: konfiski; incamerazione: konfiskado, forpreno; incamerazione dei beni ecclesiastici: konfiskado de la ekleziaj havaĵoj

incantare: ensorĉi, ĉarmi, ravi; incantato: ensorĉita, ravita; incantato: districa, distriĝema.

incantesimo: sorĉo, sorĉaĵo; fare, togliere l’-: (en)sorĉi (perdigi raciecan kontrolon), forigi la sorĉon; (fascino): ravo; l’- del natale: la ravo de kristnasko.

incardinare: endiocezigi.

incaricato d’affari: (diplomata) komisiito de (ĉe), aferkomisiito, aferŝarĝito.

incarico: enoficigo, ofico, komisio, tasko; incaricare: komisii, enoficigi; incaricarsi di: ŝarĝi sin per io; - apostolico: apostola komisio.

incarnare, incarnarsi: enkarnigi, enkarniĝi; (personificare): korpigi; e il Verbo si incarnò e abitò fra noi (Giovanni): kaj la Vorto enkarniĝis kaj loĝis inter ni; incarnato: enkarniĝinta; l’uomo non è un’anima incarnata: homo ne estas animo enkarniĝinta.

incarnato: enkarniĝinta; Verbo -: enkarniĝinta Verbo.

incarnazione: enkarniĝo, homiĝo; (fig): (en)korpiĝo; l’- del Figlio di Dio riguarda il corpo e l’anima: enkarniĝo de la Difilo koncernas jen la korpon jen la animon; le frequenti incarnazioni di divinità delle mitologie: en diversaj mitologioj troviĝas diinkarniĝoj.

incensata singola fumata d’incenso: incensaĵo, incensado; (adulazione): incensaĵo, flataĵo; incensatura: incensado.

incensiere: incensujo, kesteto de la incenso, incensilo; agitare l’incensiere: balanci la incensilon.

incenso: incenso; pastiglie o grani d’-: incensaĵo, incenseroj; grani d’- per il cero pasquale: incensobuloj por la paska kandelego; incensare: incensadi; (fig): flati; incensazione: incensado.

incertezza: imprecisione: necerteco, malcerto; indecisione: hezitemo; agire in stato di -: agadi en necertecstato; incerto: necerta, hezitema.

incerti guadagni occasionali: aldona profito; - di stola: eksterbenefica gajno, pastraj kromenspezoj pro okaza sakramenta libero.

incesto: incesto; sangadulto; incestuoso: a. incesta, sangadulta, s. incesto, sangadultulo; incestuosamente: inceste, sangadulte.

inchiesta: enketo, juĝa (oficiala) esploro; fare -: enketi, inkvizicii.

inchinare, inchinarsi: klini, riverenci antaŭ, kliniĝi, adorkliniĝi.

inchiodare: (al)najli (iun sur io); - sulla croce: alnajli sur la kruco; inchiodarsi sulle sacre scritture: sin alnajli sur la Sanktaj Libroj.

inciampare: stumbli; imbattersi: trafi; - in cattivi incontri: trafi en malbonan ularon.

inciampo: stumbligaĵo, falpuŝigo; pietra d’-: ŝtono de falpuŝigo, stumbliga ŝtono.

incipiente: komenc(iĝ)anta; - nella vita ascetico-spirituale: komencanto en la spirita-asketa vivo; guida spirituale per leggere nell’animo degli incipienti: spirita gvido por legi en nekonscio de la komencantoj.

inclinazione affetto: korinklino; (attitudine): dispozicio, emo, inklino; - di capo: kapkliniĝo, riverenco; essere incline al: inklini, emi al; l’- non è né buona né cattiva: inklino, el si mem, ne estas nek bona nek malbona.

incoerente: nekohera; incoerenza: nekohereco.

incolpare: kulpigi, akuzi; - il destino: kulpigi la destinon; mettere sotto accusa Dio: kulpigi Dion.

incomodo: a. maloportuna, s. ĝeno, malsaneto; con grave -: ĉe grava malfacilaĵo.

incomunicabile: nekomunikebla.

incomunicabilità: nekomunikeblo, nekomunikeco, senkomunikeco; - per la violenza della lingua imposta: nekomunikeco pro altrudita lingvo; non può esserci - tra sacro e profano: eblas, kaj necesas, komunikeco inter sankta kaj profana (inter eklezia kaj laika).

incommensurabile: senmezura, nemezurebla; l’amore di Dio per l’uomo è -: la Dia amo al homo estas semmezura.

incosciente: senkonscia, s. senkonsciulo, (privo di senso di responsabilità) senkonscienca, malprudenta, s. malprudentulo; incoscientemente: senkonscie

inconscio: s. nekonscio, subkonscio, malkonscio; l’- può ledere la libertà: nekonscio povas difekti liberecon; guida spirituale e lettura dell’-: spirita gvido kaj kontrolo pri nekonscio (laŭ tradicia asketa invito: akcepti spiritan gvidon kontrolantan la disĉiplan nekonscion); - collettivo: kolektiva nekonscio; inconsciamente: pretervole.

inconsutile tunica di Cristo: nekudrita tuniko; la - tunica di Cristo, simbolo dell’unità dei cristiani: la nekudrita tuniko de Kristo simbolo de la unueco de la kristanaro.

incontinente: nedeteniĝema; (med): a. inkontinenca, s. inkontinenculo.

incontinenza: malmodereco, malsindetenemo, malmemdetenemo, nedeteniĝemo; malĉasteco; i peccati di - sono lussuria, gola, avarizia e ira: la pekoj pro nedeteniĝemo estas malĉasteco, frandemo (manĝegemo, malsobreco), avareco kaj koleriĝemo; - (med): inkontinenco.

incontro: renkontiĝo; - con Dio (metafora): renkontiĝo kun Dio; - con Dio a livello di conoscenza, a livello d’amore: scicela, amcela renkontiĝo kun Dio.

incoronazione: kronado, kroniga ceremonio, glorkronado; incoronare (di pontefice): enoficigi (iam: surkapigi tiaron); salmi di -: surtronigaj psalmoj.

incorporazione: enkorpigo; - a Cristo (ascetica-mistica): enkorpiĝo kun Kristo; - in diocesi: endiocezigo.

incorporeo: senkorpa, spirita.

incorreggibile: nekorektebla, nerebonigebla.

incorrere in: enfali en ...n.

incorruttibile: (fig) nekoruptebla, nedelogebla.

incosciente: sensenta pri responso, senkonscienca, senkonscieca; incoscienza: senkonsci(ec)o, senkonscienco.

incoscientemente: pretervole, senkulpe.

incostante: malkonstanta, nekostanta, ŝanĝiĝema, nestabila; incostanza: nekonstanteco, ŝanĝiĝemo.

increato: nekreata, nekreita, s. nekreitulo.

incredulità: skeptikeco, nekredemo; - per preventiva libera scelta, - per motivi razionali: nekredemo pro antaŭa libera elekto, nekredemo motivita de raciaj rezonadoj; - dei credenti: nescio pri sia kredo, kredantoj nesciantaj pri sia kredo; l’- una volta dava prestigio: nekredemo iam altiradis prestiĝon; incredibile: nekredebla; incredibilmente: nekredeble.

incredulo: a. nekredema, nekredanta, senkreda, dubema, skeptika, s. senkredulo, nekredanto, dubemulo, skeptikulo; - per indifferenza: nekredanto pro indiferenteco, pro antipatio; annunciare il vangelo agli increduli: anonci evangelion al la nekredantoj.

incriminare: krimkulpigi.

incrinare: fendeti; - l’immagine morale di qualcuno: difekti ies moralan figuron; - i rapporti tra chiesa e cultura e scienza: difekti la rilatojn inter eklezio kaj kulturo kaj scienco.

incrociare le mani: interplekti la manojn, interfingri; incrociare le braccia: interplekti la brakojn, brakplekti; (fig): rifuzi laboron, striki.

incrostare (arte): inkrusti; incrostazione: inkrusto.

incruento: nesangoverŝa, sensanga; l’- sacrificio dell’altare: la sensanga ofero de la altaro.

inculcare: (volgare) bugri, (fig) trompi.

inculturazione: enkulturado; (rendere cultura il proprio pensiero): enkulturigo de sia penso; - del Vangelo, raccomandata dal Magistero Cattolico (espressioni di una cultura si impregnano di contenuti della fede e, viceversa, elementi cristiani si rivestono di espressioni culturali compatibili): evangelia enkulturigo, evangelia enkulturiĝo; (processo socio-psicologico attraverso cui ci si fa assimilare da una cultura): enkulturiĝo, asimili kulturon, alikulturiĝi.

incunabolo: inkunablo.

indebita appropriazione -: senrajta alproprigo.

indecente: maldeca, netolerebla; discorso -, veste -: parolado nedeca (maldeca), vesto maldeca; indecenza: maldec(ec)o, maldecaĵo.

indecidibile: nedecidebla; per la chiesa esiste la sfera dell’-: en la eklezio ekzistas sfero ndecidebla (ekzemple, moralo ricevita).

indegno: malinda; indegnità: malindeco, malhonoro.

indeliberato atto -: senintenca, senkonscia agado.

indemoniato: a. diabla, s. demonhavanto, obsedato; l’- conserva la capacità di liberamente scegliere il bene: obsedato konservas sian povon por elekti la bonon.

indenne: imuna, sendanĝera; indennizzo, in riparazione: kompenso, monkompenso; indennizzare: kmpensi, monkompensi; indennità: monkompensado; indennità di coro (per canonici): ĥoraj monkompensaĵoj.

India: Hindujo; - patria della non-violenza e delle guerre di religione: Hindujo, originejo (patrujo) de la neperforto kaj de proreligiaj militoj.

indiavolato: a. diable ekscitita.

indiavolire insistere con diabolica ostinazione: diabligi.

indice: (st.e) indekso; - dei libri proibiti: indekso; metter all’-: indeksi, meti en la indekson, malpermesi la legadon; libro messo all’-: libro metita en la indekson; Congregazione dell’- (soppressa): kongregacio de la indekso (aboliciita).

indicibile: nedirebla, nedifinebla; Dio è -: Dio nedireblas.

indifferente: indiferenta, malfervora; restare - di fronte ai valori umani e spirituali: resti indiferenta antaŭ la humanaj kaj spiritaj valoroj.

indifferentismo: indiferentismo, (evasione dalla realtà) eskapismo; - etico, religioso: indiferenteco pri etikaj kaj religiaj aferoj.

indifferenza: seninteresiĝo; indiferenteco; - religiosa: prireligia indiferenteco (ĉiuj religioj samvaloras), senfervoro en pietataĵoj.

indigente: a. senhava, necesbezona, s. bezonanto.

indignazione: indigno; con -: indigne; suscitare l’- divina: inciti la dian indignon; indignarsi per: indigni pro io, kontraŭ iu.

indipendente (che dipende da se stesso e non da altri): a. sendependa, s. sendependulo.

indipendenza: sendepend(ec)o, aŭtonomio, memstareco; - assoluta: absoluta sendependeco; - da Dio, dalle norme morali: sendependeco el Dio, el moralaj normoj; - della chiesa (dai poteri pubblici): sendependo de la eklezio; - dello stato dalla chiesa: de la ŝtato el la eklezio.

indire: ordoni, proklami, kunvoki.

indirizzare: (fig) direkti, orienti, gvidi; - al bene: gvidi al virto.

indirizzo: adreso; parole di -: alparolo, alpeto.

indisponibile: ne je dispono.

indisponibilità della vita umana: eksterdisponebl(ec)o de la homa vivo.

indissolubile: nerompebla, ne malligebla; indissolubilità: nemalligebleco, nerompebleco.

individualismo: tendenza a svalutare gli interessi della collettività per curare solo i propri: individuismo, individualismo; - radicale: radikala individuismo; individualista: individuisto; il cristiano contrasta l’individualista nascosto in lui: kristano kontrastas kun la individuisto kuŝanta en li; religione individualistica, e quindi poco cattolica, che è comunitaria: religio (religieco) individuista, kaj tial nekatolika, kiu estas komuneca (komuna, kolektiva, komunitara).

individuo: individuo, ulo (con sfumatura di distacco); - (indiviso in sé e diviso dagli altri) e persona (aperta all’altro e al bene incondizionato): individuo kaj persono; - poco raccomandabile: ne tro fidinda ulo; i diritti dell’-: individuaj rajtoj; Nietzsche rimprovera il cristianesimo di ritenere l’- tanto importante da non potere essere sacrificato a vantaggio della specie uimana: Nietzsche riproĉas kristanismon pro ties tendenco taksi individuon kiel absoluton neniel forofereblan avantaĝe de la kolektivo; - (riferito a uomo) o persona accentrata su di sé: individuo aŭ persono disiĝinta de aliaj.

indizione: kunvok(ad)o, anonco; - secondo il calendario gregoriano: tempoperiodo.

indottrinare: opiniallogi, instruremburi, endoktrinigi; indottrinamento: endotrinigo; l’evangelizzazione deve evitare l’indottrinamento: evangelizado evitu endoktrinigon. indottrinato: a. endoktrinigita, endoktriniĝinta, (in senso spregiativo) senkritika, ĉiokreda, s. ĉiokredemulo.

indù, induista: hinduo.

Induismo: Hinduismo.

indulgente: pardonema, mildakora; esser -: indulgi, indulgemi.

indulgenza: indulgo; (in senso religioso) indulgenco; - plenaria, parziale: plena, parta indulgenco (plenindulgenco, partindulgenco); guadagnare un’-: gajni indulgencon; bolla dell’-: indulgenca buleo (verdikto); vendita delle indulgenze (dietro una elemosina ma sempre con le disposizioni d’animo richieste): vendo de indulgencoj; abuso delle indulgenze: indulgencmisuzo; condizioni per acquisire una - (confessione e comunione entro otto giorni e preghiera per la chiesa e opere penitenziali richieste): kondiĉoj validigantaj indulgencon; l’- riguarda la pena per la colpa pardonata, non la colpa in atto: indulgenco koncernas la tempopenon pro la kulpo jam pardonita, ne la kulpon aktualan.

indulgere: indulgi, (cedere) cedi; chiesa che indulge ai desideri dei potenti: eklezio kiu indulgas dezirojn de la potenculoj.

indulto: indulto; - papale: papa privilegio.

indurimento: malmoligo; - del cuore (fig): korobstino.

indurire: malmoligi; Dio indurì il cuore del Faraone: Dio obstinigis la koron de Faraono; indurito: hardita, malmola; cuore indurito nel peccato: koro ŝtoniĝinta en la peko.

ineffabile: neesprimebla, nedirebla.

ineleggibile: ne elektebla.

inerranza: (SS) neeraripovo, neerarebleco; - biblica: biblia neeraripovo; la bibbia è inerrante soltanto in ciò che Dio intende insegnare: biblio estas seneraripova nur en tio kion Dio intencas instrui.

inesigibile: neelpagebla, neelaĉetebla, nepostulebla; la salvezza finale è un bene -: la fina savo ne povas esti meritita.

inestimabile: ne taksebla, senpreza, nekalkulebla.

in extremis (lat): lastmomente, mortsojle.

infallibilità: neeraripovo, neeraremo; le condizioni dell’- papale: la kondiĉoj de la papa neeraripovo; infallibile: ne erarema, ne eraripova; infallibilmente: senerare, nepre.

infamare: senhonorigi, malnobligi; - il cristianesimo: malhonorigi kristanismon; le chiese cristiane si sono infamate l’una l’altra: la kristanaj eklezioj malnobligis unu la alian.

infamia: malnoblaĵo, fiaĵo; - ”juris et facti” (lat): jura kaj fakta publika malhonoro; togliere l’-: rehonorigi, renobligi.

infanticidio: infanmurdo, bebomurdo.

infanzia santa -: sankta infaneco; i vangeli dell’-: la evangelio de la Jesua infaneco.

infecondità: malfekundeco.

infedele: a. malfidela, s. mafidelulo; - nel senso di non cristianizzato: nekristano, nekredanto; - per adulterio: a. adulta, s. adultulo.

infedeltà: malfidel(ec)o, nefidel(ec)o; - coniugale: geedzeca malfideleco; sentimentale: amdezira (senta, sentimentala) malfidelo; infedelmente: malfidele.

inferi: infero (v. inferno); tu fai scendere agli - e fai uscire (salmo): vi descendigas al la infero kaj revenigas.

inferiore suddito: subulo, malsuperulo; inferiorità: malsupereco, complesso di inferiorità: komplekso de malsupereco.

infermi unzione degli -: lasta sanktoleado, sanktoleado de malsanulo; Olio Santo degli -: Malsanula Oleo, Pormalsanula Oleo; visitare gli – secondo la carità cristiana: viziti la malsanulojn laŭ inspiro de la kristana karitato.

infermiere: flegisto; - angelo dell’assistenza (Giovanni Paolo II): flegisto anĝelo de la asistado, asistada anĝelo.

infermità: malsaneco; - occasione per ritrovare Dio: malsaneco okazo por remalkovri Dion; - figlia del peccato, ora figlia del disegno salvifico di Dio: malsaneco foje filaĵo de la homa peko, foje filaĵo de la dia savplano.

inferno luogo o, meglio, stato della pena eterna: infero, transviva pekula punejo; condanna all’inferno: inferkondamno, damno, kontraŭada definitiva elekto; rendere un - la vita: inferigi la vivon; l’- consiste nel perdere Dio: oni difinas la inferon kiel perdon de la dia amikeco; infernale: infera; pene dell’-: inferaj suferoj; ridicolizzare l’-: primoki la inferon; per andare all’- non occorre crederci: por kondamniĝi al la infero ne necesas kredi pri ĝi; l’- secondo le antiche mitologie: infero (subtera loko, kie loĝas la animoj de la mortintoj); l’eternità dell’- è costante insegnamento cattolico: la eterneco de la infero estas konstanta elemento de la katolika kredo; le divinità degli inferi: la inferaj diaĵoj; l’- degli impulsi (fig): la infero de la impulsoj.

infertilità: malfekundeco; - della coppia umana: malfekundeco de la homa paro; cura dell’-: kuracado kontraŭ la malfekundeco; i cattolici collaborano nella cura dell’-: katolikoj kunlaboras en la kuracado pri malfekundeco.

infestare: infesti; infestazione: infesto, infestado, infestiĝo; infestazione diabolica: diabla infestado.

infeudare: feŭdi; infeudarsi (fig): forte ligiĝi, adeptiĝi, feŭdiĝi.

infiammare: flamigi; (fig): ekzalti, pasiigi; infiammato: fervorega, arda, fajra; infiammarsi d’amore: amardi, ekflamiĝi pro amo.

infibulazione (presso alcune popolazioni, removibile alterazione dell’apparato genitale per impedire il rapporto sessuale): infibulacio, portempa seksrilata malhelpilo (ekzemple, organkudrado; per le religioni abramitiche l’- è violenza: laŭ abrahamaj religioj tia praktiko estas perforto.

infierire: furioze turmenti.

infinità: senfino, senfineco, infiniteco; l’- di Dio: la infiniteco de Dio, la senfina dia substanco; - di gente: amaso da personoj, senfina homa multego, infinitamente: senfine, ege, infinite.

infinitezza: senlimeco, infiniteco.

infinitista (ammette l’infinito spazio-temporale): senfinisto, infinitisto.

infinito: a. senfina, senlima, s. infinito, senlimo; essere -: la senfina Persona Esto; - creato, - increato: senfino kreita kaj infinito nekreita; ciò che è divisibile non è -: kio estas dividebla ne estas senfina; - senza tempo e senza spazio: sentempa-senspaca senfineco.

infirmare le deposizioni: malkonfirmi la depoziciojn; - una sentenza: malsankcii verdikton

infliggere una punizione: puntrudi; - una sconfitta: trudi malvenkon.

influenza azione: efikado, (med): gripo.

influire: influi al, efiki al, sur; - con la parola, con l’esempio: influi pervorte, perekzemple.

influsso: influo; sfera d’-: influsfero; - favorevole, contrario (astrologia): favora, malfavora stelinfluo; - degli astri (astrologia): influo de la astroj.

infondere: (fig) inspiri, disdoni, elverŝi.

informatica: informadiko.

informe (senza forma): senforma; di sacramento: nereala, senfrukta, negracefika, nekompleta.

inframondo (secondo religioni misteriche): submondo, subtera mondo.

infrangere: (sp) dispecigi; (fig): disrompi, detrui, trarompi, nuligi; - il segreto sacramentale: malkaŝi sakramentan sekreton.

infrazione: rompo, leĝrompo; - di voto: rompo de voto, votrompo.

infruttuoso: senprofita, senrezulta, vana, senfrukta.

infula: mitrorubandoj.

infusa: enverŝita, surverŝita; scienza -: didonita (dienverŝita) scienco; virtù -: didonita (dienverŝita, supernature dienverŝita) virto.

infusione: infuz(ad)o; surverŝado; battesimo per -: bapto per surverŝo; - delle virtù teologali: dienverŝo de la teologiaj (teologalaj) virtoj.

ingaggiato: engaĝito; cattolico -: katoliko engaĝita (engaĝiĝinta).

ingenuo: simplanima, naiva; ingenuità: simplanimeco, naiveco.

ingerenza: enmiksiĝo, entrudiĝo; - della chiesa nello stato, - dello stato nella chiesa: enŝoviĝo (entrudiĝo) de la eklezio en la ŝtaton, de la ŝtato en la eklezion; - umanitaria: humana entrudiĝo; ogni annuncio di chiesa viene giudicato - da settori laicisti: ĉiu anonco de la eklezio estas juĝata kiel entrudiĝo flanke de diversaj laikistoj.

inginocchiarsi: surgenuiĝi, ekgenui, (ek)genufleksi; - (per dimostrare la altrui superiorità): surgenuiĝi (por montri ies superecon), surgenue riverenci; inginocchiatoio: preĝo-seĝo, preĝbenko.

in ginocchio: genue; stare in -: (sur)genui.

ingiunzione: ordono, ordonego.

ingiuria: insulto; coprire d’ingiurie: superŝuti per insultoj; ingiuriare: insulti; ingiuriare Dio, la Madonna: insulti Dion, blasfemi; ingiurioso: insulta.

ingiustificato: nepravigita, senrajta, senprava; ingiustificabile: nepravigebla, nejustigebla.

ingiusto: maljusta; ingiustizia: maljusteco, maljustaĵo.

ingratitudine: sendankemo, sendanko; ingrato: sendanka.

ingresso: eniro; - parrocchiale, episcopale: paroĥa, episkopa porposeda eniro; luogo d’-: enirejo.

inibizione: inhibicio; potere di auto-: sindeteno, memdeteno.

inimicare: malamikigi.

inintenzionale, effetto non previsto di azione intenzionale: eksterintenca, neantaŭvidita.

iniquità: maljusteco, maljustaĵo; operatore d’-: maljusta aganto.

iniziatico: inica; riti iniziatici: inicaj ritoj; linguaggio -: lingvaĵo por inicitoj, (fig) obskura konceptaro.

iniziato: a. inicita, s. inicito, adepto; iniziare: inici, (cominciare) komenci, eki. v. segreto, esoterico.

iniziazione: inicado; - cristiana: kristana inicado; i riti della - cristiana: la kristana inica ritaro; l’- cristiana avviene davanti alla comunità dei fedeli: la kristana inicado okazas antaŭ la fidelula komunumo.

in medio stat virtus (lat): en la mezo brilas la virto, nur fore de la du ekstremoj akireblas la ĝusta juĝo.

innalzare: altigi, levi; - suppliche, l’anima a Dio: levi propetojn, la animon al Dio; - all’altare (canonizzare): levi al la altaro, sanktulproklami; - al soglio pontificio: levi al la papa rango (seĝo); (fig) crocifiggere: alnajli al la kruco, krucumi; il Figlio dell’uomo deve essere innalzato: la Filo de homo devas esti levita (Jo 3,14).

inno: himno; libro degli inni: himnaro, himnlibro; - cantato a cappella: senmuzikila himnkanto (himnado); lodare il Signore con inni: himni la Sinjoron, laŭdi la ŝinjoron per himnoj; innografo: himnoverkisto; innologia religiosa: religia (liturgia) himnologio.

innocente: a. senpeka, senkulpa, s. senkulpulo; innocentista: s. partizano de senkulpeco, a. senkulpigema.

Innocenti Santi -: Senpekaj Infanoj.

innocenza: senpekeco, senkulpeco, senmalico; (ingenuità): naiveco, senmalico; innocentemente: naive, senmalice.

Innocenzo, Innocente (np): Inocento.

innodia nella liturgia: (canto) himnokanto, (l’insieme degli inni) himnaro.

innominabile: nenomebla; innominabilità del nome di Dio: nenomeblo de la dia nomo.

innovazione: novigaĵo, novenkonduko; innovatore: noviganto.

inoculare: inokuli, inspiri; - la propensione al bene: inokuli la emon al la bonfaro.

inosservanza di regola: malobservo pri regularo.

in partibus infidelium (lat): en lokoj ne jam evangelizitaj, en la lando de nekredantoj; fig: en malfavoraj cirkonstancoj.

in pectore (lat): enkore (pri kardinalo elektota, sed kies nomo ne estis diskonigita).

inquietare: malkvietigi; il pensiero di Dio o conforta o inquieta: la penso pri Dio aŭ konfortas aŭ malkvietigas; inquieto: malkvieta, maltrankvila.

inquinamento: poluado, polucio; - della terra, del mare, dell’aria: poluado de la tero, maro, aero; impedire, contenere l’-: malhelpi, limigi poluadon; circa l’-, il cristiano deve ispirarsi a Gn 2,15: rilate poluadon, kristano sekvu normon el la Gn 2,15; - (dir) delle prove: aliigo de la pruvoj.

inquinare: polui, polucii; il cristiano si impegna a - il meno possibile: kristano engaĝiĝas eviti superfluan poluadon; (fig) - il senso morale: korupti la moralajn juĝaron.

inquisitore: enketisto; - del tribunale dell’Inquisizione: inkvizitoro, inkviziciisto; il grande -: la granda inkvizitoro; inquisitorio: enketa, inkvizicia; inquisire: inkvizicii.

inquisizione: inkvizicio; tribunale dell’-: inkvizicia tribunalo, tribunalo de la inkvizicio, Inkvizicio; - spagnola, romana: hispana, romana Inkvizicio; errori ed eccessi dell’-, (Giovanni Paolo II): eraroj kaj ekscesoj de la Inkvizicio; -, acquiescenza a metodi di intolleranza e perfino di violenza”: inkvizicio, “akceptemo pri metodoj de maltolero kaj eĉ perforto”; i figli della chiesa non possono non pensare (all’-) con l’animo aperto al pentimento (Giovanni Paolo II 10-11-1994): la filoj de la eklezio ne povas rememori (pri inkvizicio) se ne kun la animo malferma al pento; è moda di condannare l’-: laŭmodas senkritike kondamni inkvizicion; sottoposto ad -: inkviziciita.

insaziabile: avidega, tropostulema, nesatigebla.

inscrivere: enskribi; - la legge di Dio nella città terrena: enskribi la dian leĝon en la tera urbo.

insediare: enoficigi, investi; insediarsi: enoficiĝi, establiĝi; insediamento: investado, instalo, (in un ufficio) enoficiĝo, stariĝo, establiĝo; l’antipapa si è insediato a Pisa: la kontraŭpapo instaliĝis en Pisa.

in sé o in causa volontario (mor): libervola en si mem aŭ en kaŭzo.

insegna: insigno; l’- del primato: la insigno de la unua loko; - cardinalizia: kardinala insigno.

inseminazione: prisemado; - artificiale: artefarita fekundigo (homa); - omologa, eterologa, autonoma: homologa, heterologa, senpartnera prisemado.

insensibile: (fig) senkompata, nesentema, malmolkora; imperfettibile: nesentebla, nesensebla, apenaŭa; insensibilità: arideco; insensibilità religiosa: prireligia nesentemo.

insicurezza: (scarsa protezione) nesekureco, (scarsa certezza) necerteco, malcerteco; - dottrinale: doktrina malcerteco; certe sentenze teologiche generano - dottrinale: iuj teologiaj sentencoj estigas doktrinan malcertecon.

insidiare: insidi; insidioso: insida, malica.

insigne chiesa, reliquia, tradizione: respektinda, konsiderinda, notinda eklezio (preĝejo), relikvo, tradicio.

insignificanza: sensignifeco; il vangelo fa uscire dall’-: evangelio elirigas el sensignifeco.

insignire: ordeni, investi, dekoracii.

insinuare: lerte sugesti, insinui, enigi; - il male: insinui la malbonon.

insoffribile: netolerebla; insoffribilità: nesuferkapablo, netolerebleco.

insorgenza ribellione: ekribelo; insorgenze cattoliche (in Italia, contro le imposizioni delle leggi giacobine): katolikaj ekribeloj.

instabile: ŝanĝiĝema, nekonstanta, nestabila.

instar, ad - (lat): samrajta, laŭ la maniero de.

insubordinazione: malobeemo; insubordinato: malobea.

insufficienza: nesufiĉeco; riconoscere la propria - davanti a Dio: rekoni sian nesufiĉecon antaŭ Dio; (med): insuficienco.

intarsiare: marketri; intarsio: marketraĵo; le intarsiature della sacrestia: la marketraĵoj de la sakristio.

integralismo, autosufficienza che disdegna apporti esterni rispetto agli insegnamenti originali: integrismo; - islamico, cristiano, indù: islama, kristana, hindua integrismo; - contro la conciliazione delle diverse tendenze: integrisma malakordiĝismo (malakordiĝemo); non confondere l’- con la fedeltà alla propria fede: ne taksu integrismo la fidelecon al propra kredo; integralista: s. integristo, a. integrisma; movimenti cattolici integralisti: katolikaj integrismaj movadoj; essere integralisti: integrismi.

integralità: integreco; - non s’accorda con integralismo: integreco kaj integrismo ne samas.

integrarsi: integriĝi; integrato: integrita; integrato nella comunità cristiana: integriĝinta en la kristana komunumo.

integro, integrale: (sp) integra, kompleta; (fig): honestega, nekoruptebla; integrità: sendifekteco, tuteco, integreco; (fig): honesteco; integrazione: integrado; integrare: kompletigi, integrigi.

intelletto: intelekto; - umano, - divino (in Cristo): homa intelekto, dia intelekto (en Kristo); dono dello Spirito Santo: inlelekto, intelekto-dono.

intellettuale: a. intelektisma, intelektula, s. intelektulo intelektismulo (intelektisto, elitulo); - impegnato: engaĝita intelektulo.

intellettualismo prevalenza degli aspetti intellettivi su quelli volitivo-affettivi, opposto a volontarismo: intelektismo; intellettualistico, intellettuale: a. intelektisma, s. intelektismulo (intelektisto).

intellettualità: intelekteco, (insieme della classe degli intellettuali) inteligencio, intelektularo; - cattolika europea: eŭropa ekatolika inteligencio.

intelligent design: inteligenta desegno.

intelligenza: inteligento; - artificiale non può essere religiosa: artifika inteligento ne povas esti religia; l’- (cervello) è usata dalla mente (spirito): la inteligento (cerbo) estas uzata de la menso (spirito).

intelligibile: komprenebla; intelligibilità: komprenebleco; i misteri cristiani non sono intelligibili, ma solo attestati: la kristanaj misteroj ne estas kompreneblaj, sed nur atestataj.

intemerato: morale pura, senmakula.

intemperante: malmodera; - nel bere e mangiare: malsobra.

intenzione: intenco, celo; - nella messa: mesintenco, mescelo; compenso per l’- della messa: meshonorario; intenzionale: intenca, vola; aver -: intenci; con -: intence; all’- di: laŭintence de; bene intenzionato: bonintenca; di buone intenzioni è lastricato l’inferno: per promesoj estas pavimita la infero; preghiamo secondo le intenzioni del sommo pontefice: ni preĝu laŭ la papaj intencoj; senza - non c’è né bene né male morale: senintence estiĝas nek morala bono nek morala malbono; di buona, cattiva -: bonintenca (bonintenculo), mavintenca (mavintenculo).

intercedere: propeti, peri por; Maria interceda per noi: la Virgulino Maria propetu por ni; (intercorrere) interesti.

intercessione: propeto, perado por; per - di: propete de; ricorrere alla - dei santi: sin turni al la propeto de la sanktuloj.

intercessore: propetanto; - presso Dio: propetant(in)o ĉe Dio.

interclassismo: interklasismo; l’- delle encicliche sociali: interklasismo laŭ la socialaj enciklikoj.

interconfessionale: interkonfesia.

interculturalismo, interculturalità: interkultureco, interkulturiĝo; educazione all’-: edukado al interkulturado (interkulturiĝo, ne kun necesa kunfandiĝo); per la mentalità cattolica l'- non può estendersi ai dati della fede: laŭ ekleziaj instruoj la interkultureco devas respekti la katolikan kredon; per la chiesa è preferibile il - o il multiculturalismo?: por la eklezio prefereblas interkulturiĝo aŭ multkulturiĝo?

interdetto: a. interdikta, malpermesita; (stupito): mirkonfuzita, konsternita; s. sanzione ecclesiastica: interdikto.

interdiocesano: interdioceza.

interdire: interdikti, malpermesi; - una città, una chiesa: interdikti urbon, preĝejon; interdizione: interdikto; colpire con -: interdikti.

interecclesiale: intereklezia; congresso -: intereklezia kongreso.

interim (lat): provizora ofic-anstataŭo; ad -: provizore.

interinale, interino: provizora, provizora plenumanto; interinità: provizoreco.

interiore: a. interna, ena, s. interno; formazione -: interna formado.

interiorità: interneco; - luogo delle relazioni con Dio e con il mondo: interneco loko de la (inter)rilatoj kun Dio kaj kun la mondo; l’- evangelica non è quella socratica, buddista: interneco evangelia ne estas tiu sokrata kaj budhana.

interlezionali canti - (lit); interlegaĵaj kantoj.

intermediario: peranto; sensale: makleristo.

Inter Mirifica (Tra le Meravigliose Invenzioni. Decreto del Vaticano II sugli strumenti della comunicazione sociale): Inter Mirifica, Inter la Novaj Mirindaĵoj.

interna idea dell’esperanto: interna ideo (paco, frateco, justeco ktp); perduta l’- del cristianesimo, può diventare affascinante l’- dell’esperantismo: perdintoj de la kristana interna ideo povas trovi fascina la esperantan.

internato: s. internulejo, lernejo-pensiono; - politico (persona): internigito; - nei lager nazisti e gulag sovietici: enlagerigito, engulagigito.

internato: s. internulejo, lernejo-pensiono; - politico (persona): internigito; - a. nei lager nazisti e gulag sovietici: enlagerigito, engulagigito.

Internazionale: internacia; commissione teologica -: internacia teologia komisio.

interno: (sentimenti) sento, internaj (intimaj) sentoj; - della chiesa: preĝeja interno.

internunzio: internuncio.

interpellanza: interpelacio, konsulto; interpellare (dir): interpelacii; indirizzare la parola: alparoli, konsulti; interpellante: interpelacianto, alparolanto.

interpolare: interpoli; interpolazione: interpolado, manipulado.

interpretare commentare: komenti, komentarii, glosi; - la bibbia seguendo i modelli storico-critici: interpreti la biblion sekvante la modelojn historia-kritikajn; - il Vaticano Secondo come rottura o come rinnovamento: interpreti la duan Vatikanan Koncilion kiel rompon (kun la pasinto. Interpreto tia, malaprobita de la episkoparo) kaj kiel ennovigon (en la kontinueco).

interpretazione: ekspliko, klarigo, interpret(ad)o, (pri biblio) ekzegezo; - fondamentalista: laŭlitera, fundamentista, ekstersenca interpreto, ekstersciencakriteria komento.

interrotto: interrompita; copula interrotta: interrompita sekskuniĝo, interrompita kopulacio.

interruzione volontaria di gravidanza (Ivg): vola interrompo de gravedeco (Vig), vola aborto.

intertestamentario: intertestamenta; libri intertestamentari (apparsi nei due secoli prima del nuovo testamento): intertestamentaj libroj.

interventismo: intervenismo, intervenemo.

intestardirsi: obstini; intestardito: obstina.

intestare: titoli, dediĉi; intestato (intitolato): titolita.

intimismo: intimismo; - devozionale: devoteca intimismo; intimistico (nella religiosità): intimista, religie intimista, s. intimisto.

intimità: intimeco; essere in - con qualcuno: intime trakti kun iu; essere in - con Dio: vivi en intimeco kun Dio; la pietà cattolica spinge all’- con il Padre: katolika pieco favoras al intimeco kun la Patro; atti intimi: intimaĵoj; scambiarsi -: interŝanĝi intimaĵojn.

intimo: a. intima, s. intimulo; parti intime: intimaj partoj.

intitolare: titoli, dediĉi; - una chiesa ad un santo: dediĉi preĝejon al sanktulo; - una strada ad un santo: titoli straton laŭ nomo de sanktulo.

intitolazione: titolado, titoliĝo; - di chiesa: dediĉo.

intoccabile: a. netuŝebla, s. netuŝeblulo, pario.

intolleranza: netoleremo; - religiosa: religia netolero; - per la religione: netolero pri (por) religio; - politica: politika netoleremo; intollerabile: netolerebla, neeltenebla; intollerante: a. netolerema, s. netoleremulo.

intonare: ekkanti; intonazione: ekkanto; intonazione di voce, tono: tononuanco, (linguaggio) intonacio.

intrattenimento: plaĉa tempopasigo; - ‘chiacchierologico’: portempopasiga babilado.

intrigo: intrigo, manovro; intrigante: a. intrigema, s. intigrulo; intrigare: impliki, intigri por; gli apostoli intrigavano per essere i primi: la apostoloj intrigis pro gajni la unuajn poziciojn.

intrinseco: interna.

introduzione: enkonduko; lettera di -: prezento-letero.

introibo (lat) inizio della messa nella liturgia in latino: introibo, Dialtaraliro.

introito: (lit) eniro, enira kanto, enkonduka kanto.

intromissione: entrudiĝo, enmiksiĝo; la chiesa è, a causa dei suoi annunci religiosi-morali, accusata di -: eklezio, pro primoralaj anoncoj, estas akuzata je uzurpa enmiksiĝo.

intronizzare: surtronigi; (fig): establi.

intronizzazione: surtronigado, surtroniĝo; salmi di -: porsurtronigaj psalmoj.

introverso, introvertito: a. introvertita, s. introvertito.

intuito: intuicio, intuo; procedere per -: agi laŭ intuo; intuizione: intuicio.

inumano: malhumana, senkompata.

inumare: enterigi, entombigi; inumazione: enterigado.

in utroque (lat), laurea in -: ambaŭjura doktoriĝo.

invalidare: nuligi, senvalidigi, senrajtigi; invalidato (di documento): nuligita; invalido: (documento) nevalida, (persona) invalido, kriplulo, handikapulo, handikapito; invalidità fisica: invalideco; invalidità legale, civile: laŭleĝa nevalideco, (fisica) civila invalideco.

invasare: obsedi, infesti; invasato: a. demonposedata, obsedata.

inventare: inventi, eltrovi; (escogitare): elpensi; ti sei inventato tutto: vi elpensis mem ĉion; invenzione: invento, trovo, inventaĵo (di fantasia) elpensaĵo; nella bibbia ci sono invenzioni (di fantasia) a scopo didattico: en la biblio troviĝas elpensaĵoj cele de komuniki diajn revelaciaĵojn.

inventario: inventaro; con beneficio d’-: kun benefico de inventaro; inventariare: inventari; inventariare gli archivi di chiesa: inventari la arkivojn de la eklezio.

Invenzione della Croce rinvenimento della Croce: Eltrovo de la Kruco; festa dell’- (oggi festa dell’Esaltazione della Croce): Krucfesto, Festo de la gloro de la Kruco.

invertito: invertita, invertito.

investigare: esplori, traserĉi; investigazione: esplorado.

investitura: investado, enoficigo; - a presidente: investado kiel prezidanto; lotte per le investiture (st. e): luktoj pro investituroj (pro benefica enoficigo de episkopoj).

inveterato: (en)radikiĝinta.

invetriata: vitralo; - istoriata: surdesegnita vitralo.

inviare per elezione divina: sendi; Dio ha inviato il Figlio: Dio sendis sian Filon; inviato: sendito; - diplomatico: sendito.

invidia: envio; invidiare: envii al iu pro io; invidiare (soffrire) per la bontà morale di qualcuno: envii al iu pro ties spiritaj bonaĵoj, envii pro alies gracaj donoj; invidioso: a. enviema, s. enviulo; peccato d’invidia: peko je envio.

invincibile: nevenkebla.

inviolabile: netuŝebla, tabua.

invisibile: nevidebla; il mondo -: la nevidebla mondo; in lui furono create le cose visibili e invisibili: ĉar en li kreiĝis ĉio videbla kaj nevidebla (Kol 1,16).

invitatorio: (lit) invita preĝo, invitokanto.

invocare: alpreĝi, preĝalvoki, alvoki.

invocazione: alpreĝo, petego, preĝpeto, alvoko; - alla Madonna: preĝpeto (alvoko) al la Madono; - per la pace: alvoko por la paco; invocatorio: alpreĝa, alvoka.

involontario: nevola, senintenca, senkonscia.
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   90


Elŝuti 3.58 Mb.


Elŝuti 3.58 Mb.