Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Presentazione

Elŝuti 3.58 Mb.

Presentazione




paĝo20/90
Dato15.03.2017
Grandeco3.58 Mb.

Elŝuti 3.58 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   90

co


coadiutore: helpanto, asistanto; vescovo -: helpepiskopo; - con diritto di successione: helpepiskopo kun postsekva rajto.

coalescenza: (dir) kunkreskado.

coartare: trudpeli, devigi; coartazione: trudpelado, devigo.

coatto domicilio -: rezidtrudo; coattivo: truda; potere coattivo: trudpovo.

coazione: trudo, devigado; - a ripetere (psicologia): trudiĝo al senkontrola ripetado; - a ripetere e responsabilità morale: trudiĝo al ripetado kaj morala respondeco.

coboldo: koboldo, petola feo; (fig): presaj kaj alispecaj eraroj en esperantaj tekstoj.

cocaina, coca: kokaino; cocainismo: kokainismo; cocainomane: kokainiulo.

cocolla: ĥormantelo, kapuĉmantelo; - monastica: hormantelo, froko.

coda a strascico: trenaĵo, basko.

codardamente: kovardece; codardia: kovardeco, kontraŭsendefenda (senkuraĝa) braveco; codardo: kovardulo, malkuraĝulo, malbravulo.

codice: kodo, leĝaro; - di Diritto Canonico: Kanonjura Kodo, kanona juro; antico manoscritto: kodekso; scrittura in -: ĉifrita skribaĵo, ĉifro; - deontologico: deontologia kodo.

coercitivo: truda; potere -: trudpovo; coercizione: trudo.

coerente: kohera, konsekvenca; vita - con l’insegnamento: vivo kohera kun la instruo.

coerenza: kohero; mostrare - tra fede e vita: montri kuntaŭgecon de kredo kaj vivo.

coeterno: sameterna.

cogente: (absolute) deviga; precetto -: deviga ordono.

cognazione spirituale: spirita parenceco.

Cohelet, (Ecclesiaste, Sentenze): (SS) Libro de la Sentencoj, Predikanto.

collaborare: kunlabori; - a una rivista in esperanto: kunlabori en esperanta revuo; - con il nemico: kunlabori kun la malamiko, kolabori; - con la grazia: kunlabori kun la graco; il cristiano collabora per il bene pubblico: kristano kunlaboras por (kontribuas al) la komuna bono; collaboratore: kunlaborant(in)o.

collaborazione: kunlaborado; - costante, sporadica, ecumenica: konstanta, sporada, ekumena kunlaborado; dare la propria - alla parrocchia: doni sian kunlaboradon al la paroĥo.

collaborazionismo: kunlaboro favore al la malamiko, kolaborado; collaborazionista: kunlabor(ant)a favore al malamiko, kolabor(ant)a.

collare, colletto: pastra kolumo.

collaterale: flanka; parente -: flanka parenco.

collazionare controllare: kontrolkompari; collazionamento, collazione: kontrolkomparo, kompara kontrolo.

collazione ufficiale consegna del beneficio: invest(aĵ)o, investado.

collegialità: kolegieco; - del papa e dei vescovi uniti: kolegieco de la papo kaj episkopoj kredunuiĝintaj; condivisione dei beni: kolektiveco de havaĵoj.

collegiata chiesa -: kanonika preĝejo.

collegio dei canonici: kapitulo, kanonikaro; - apostolico, dei cardinali, sacro -: Apostola Kolegio, kardinala kolegio, sankta kolegio.

collera: kolero; esser in -: koleri; andar in -: koleriĝi; antropomorficamente si attribuisce a Dio la -: antropomorfisme oni atribuas al Dio koleron.

colletta: (lit) oferkanto, oferpreĝo; questua: monkolekto, kvesto; preghiera nella messa: kolekto.

collettivismo: kolektivismo; collettivista: a. kolektivisma, kolektivista, s. kolektivisto; economia collettivista: kolektivisma ekonomio.

colletto dei chierici: v. collare.

collisione di doveri: interdeva kolizio.

colloquio: interparolado, konversacio, (convegno scientifico) kolokvo pri; - spirituale: spiritgvida interparolo; - celeste: ĉiela (priĉiela) konversacio.

colobio dalmatica ornata: kolobjo, ornamita dalmatiko.

colomba: (femmina del colombo) kolombino, (genere di uccello) kolombo; la - della pace: la kolombo de la paco; e lo Spirito Santo discese su di lui nelle sembianze corporee in forma di -: kaj la Sankta Spirito descendis sur lin en korpa aspekto kiel kolombo; - quasi stemma di Israele: kolombo kvazaŭ blazonŝildo de Izraelo; siate prudenti come colombe: estu prudentaj kiel kolomboj.

Colombano (np): Kolombano.

colonialismo: koloniismo; - missionario: misiista koloniismo; il Concilio Vaticano II condanna il -: la dua vatikana koncilio malaprobas koloniismon; colonialista: koloniisto; abitante nelle colonie: koloniano; colonializzare: krei koloniajn aspektojn; colonizzare: kolonii.

colore: koloro; uomo di -: kolorulo; lotta della gente di colore per l’uguaglianza: lukto de la koloruloj por la egaleco de digno; - liturgico: liturgia koloro.

Colosseo: (st.e) Koloseo.

Colossesi: (SS) Koloseanoj, (Koloseanoj); la lettera ai Colossesi: la letero al la Koloseanoj.

colpa: kulpo, peko, misfaro; dar -: kulpigi; essere in -: kulpi, prikulpi, senti sin kulpa; senza -, innocente: senkulpa; prendersi la -: surpreni la kulpon; senso di -: kulposento; il senso di - non è ancora pentimento: kulposento ne jam estas pento; il senso di colpa può sostituire ingannevolmente il senso del peccato: kulposento povas tronpe anstataŭigi la pekosenton; espiare per le colpe altrui: elaĉeti pro alies kulpo, pune oferi pro alies kulpo; le colpe dei cristiani non sono colpe della chiesa: la kulpoj de kristanoj ne estas kulpoj de la eklezio.

colpevolezza: kulpeco; prova di -: pruvo pri kulpeco; colpevole: kulpa; sentirsi colpevole: sin senti kulpa; sentirsi in colpa non è ancora essere in colpa: sin senti kulpa ne samas al esti kulpa; rendersi colpevole: kulpiĝi; colpevolmente: kulpe.

colpevolismo: kulpigemo; colpevolista: kulpigemulo.

colpevolizzare: kulpigi; far sorgere coscienza di colpa: (in colpevole) konsciigi pri kulpo, (in non colpevole) perforte kulpo-sentigi; i profeti colpevolizzavano: la profetoj konsciigis pri kulpo.

colpire: (fisicamente) frapi, (fig) akuzi, alsagi; - con scomunica: ekskomuniki.

coma: komato; essere in -: esti en komata stato; - vigile, profondo: duonvigla, profunda (malvigla) komato; secondo la legge italiana, dopo sei ore di - profondo (= morte cerebrale) si può procedere ad espianto: laŭ la itala leĝo, post ses horoj de profunda komato (cerebra morto), oni rajtas elplanti.

comandamento: ordono; i dieci comandamenti: la dek ordonoj (de Javeo al Moseo); quale - è il più grande di tutti?: kiu ordono estas la unua el ĉiuj? (evangelio); i cinque comandamenti di Budda: la kvin ordonoj de Budho (ne trinki, ne mensogi, ne adulti, ne mortigi, ne ŝteli).

comandamento nuovo: ordono nova; perché “nuovo” il -?: kial “nova” la nova ordono? (jen estas mia ordono: ke vi amu unu alian. Laŭ Johano).

comandare: komandi, ordoni; festa comandata: deviga festo.

comare di battesimo: baptopatrino.

comboniano: (rel) komboniano.

COMECE (Commissione Episcopati Comunità Europea): KOMEKE (Komisiono Episkopara Komunumo Eŭropa).

comitato: komitato; - direttivo: estraro, direkta komitato; - dell’UECI: UECI-estraro; membro del -: komitatano.

comitato bioetico: bioetika komitato.

comitato esecutivo: plenumkomitato.

comma: alineo.

commemorazione: memorparolado, memorfesto, memorigo; - dei Defunti: memortago de ĉiuj mortintoj, Animtago.

commenda: komandortitolo; commendatore: komandoro, komandortitolulo; lettera commendatizia: enkonduka letero.

commensale del papa: familiano de la papo.

commentare: komenti, glosi, komentarii; commentatore: komentisto, glosisto; commento: komento, gloso, komentario.

commercio: komerco; far - del proprio corpo: komercigi sian korpon, negoci per sia korpo; il - ha fornito concetti alle parabole evangeliche: komerco liveris konceptojn al la evangeliaj paraboloj; - di cose sacre: simonio, komerci per sanktaĵoj.

commercio equo e solidale (con lo scopo di favorire i produttori dei paesi non depauperati dai monopoli delle multinazionali): justa kaj solidara komerco (angle: fair trade); sostenere il -: aĉeti ĉe justsolidaraj komercaj butikoj.

commettere: fari, realigi; - un peccato: peki, krimi, fari pekon; - una brutta azione: fari malbelan agon; affidare a: komisii, konfidi.

commiserare: kompati; - le disgrazie di qualcuno: kompati ies malfeliĉojn.

commiserazione: kompato; essere incline alla -: kompatemi; portato alla -: a. kompatema, s. kompatemulo.

commissario: komisaro; commissariato: komisarejo.

commissione: gruppo di studio: komisiono (ekz. Papa Biblia Komisiono), komitato; - teologica nazionale, internazionale: nacia, internacia teologia komisiono; incarico: komisio, mendo.

committente: komisianto, komisiinto, mendanto, mendinto; nel dipinto c’è anche il -: en la pentraĵo la komisiito metis ankaŭ la komisiinton; la chiesa deve ritornare ad essere - d’arte: la eklezia komunumo devas refariĝi komisianto de artverkoj.

commonitorio: s. disertacio, traktato.

commozione: emocio, kortuŝeco; ascoltare il vangelo con profonda -: aŭskulti evangelion kun profunda emocio; commuovere: emocii, kortuŝi; commuoversi: emociiĝi.

communio (lat): (lit) komunia kanto.

commutare: komuti, ŝanĝi; commutazione: komuto, ŝanĝo.

comodare: (dir) pruntedoni; comodante: pruntisto; comodatario: pruntericevanto; comodazione: prunto, alprunto.

compagnia confraternita: kongregacio, frataro, pia societo; compagno, aiutante di ufficio: helpanto.

compagno –a: kunul(in)o, kamarad(in)o, (socio) kompanian(in)o; - di fede: kredkunul(in)o, samreligian(in)o.

compare di battesimo: baptopatro; - d’anello, - di matrimonio: nuptoatestanto.

comparire: aperi; (dir) comparizione: apero.

compassione: kompato; festa della - di Maria: festo de la Kunpasiono; - affettiva e mentale: kompato kora kaj mensa.

compassionevole: kompatema; compassionista: (rel) kunpasion(in)o, kunpasiono-fratino; compatire: kompati; siate compassionevoli come il Padre vostro è -: estu kompatemaj kiel estas kompatema via Patro (Luko 6).

compatrono: kunpatrono; compatroni: kunprotektanta sanktularo.

compendio: kompendio; - italiano-esperanto di termini religiosi (con più di sedicimila tra esponenti e sottoesponenti): itala-esperanta kompendio de religiaj terminoj (kies artikoloj kun subartikoloj superas la deksesan milon); compendiosamente: sinteze.

compenetrazione degli attributi divini: interpenetreco de la diaj atributoj.

compensare: kompensi; compensazione: kompenso; compensazione occulta: kaŝita kompensaĵo; compensabilità: kompensebleco; compensazionismo: kompensismo.

competenza: kompetenteco, sperto, lerteco; onorario: honorario; privilegio di -: kompetenteca privilegio; aver - di: kompetenti pri, havi juĝorajton pri; competente: spertulo, ekspertizisto.

compiacere: komplezi; - il parroco: komplezi al la parokestro; compiacersi: plezuriĝi, mem kontenti; questo è il mio Figlio prediletto nel quale mi sono compiaciuto: tiu estas mia Filo, la amata, en kiu mi havas plezuron.

compiacimento di sé: memplaĉo; - con giusto apprezzamento, ma senza vana gloria: memkontento kun justa ŝato, sed sen fiero pri si; compiaciuto di sé: fierulo.

compieta: (lit) kompletorio.

compito: tasko; (dovere): tasko, devigo, ofico; il triplice - di Cristo (profetico, sacerdotale, regale): la profeta, sacerdota, regna tasko (ofico, funkcio) de Kristo.

complementare: (dir) kompletiga, integriga.

complesso: a. kompleksa, multaspekta, s. komplekso; - di inferiorità: komplekso de malsupereco, malsuperula mentaleco, minusa komplekso, minuskomplekso; - di superiorità: komplekso de supereco, pluskomplekso; i complessi psicologici possono diminuire la responsabilità morale: psikaj kompleksoj povas malpliigi la moralan respondecon; insieme di: tutaĵo, aro; il - dei valori cristiani: la tuto de la kristanaj valoroj; sistema -: kompleksa sistemo.

complicato: (fig) komplika, malsimpla.

complice: komplico, kunkunpulo; complicità: kompliceco.

Compostella: Kompostela, Kampustelo, Santiago de Kampustelo.

componenti: s. komponantoj; - della commissione biblica: biblikomisionanoj; - di una struttura: strukturaj komponantoj (komponentoj), konsisteroj.

comportamento: (condotta) konduto; - psicologico: sinteno, teniĝo; - morale: morala konduto.

comportarsi: konduti; - bene, irreligiosamente: konduti bone, senreligie (kontraŭreligie, sakrilegie); - come se Dio non ci fosse: konduti kvazaŭ Dio ne estus.

composito: (arch) kompozita.

composizione di lite: pacigo (paciĝo), interpaciĝo, pacaranĝo.

compromesso: s. kompromiso.

comprovare: pruvi.

compulsare: traesplori, serĉesplori; - vecchi codici: serĉesplori antikvajn kodeksojn.

compunzione: pentosento; compunto: pentema, pentinta.

computo della parentela: parenca kalkulo.

comune: a. komuna; ordinario: ordinara, ofta; s. - della messa, del breviario: mesformularo, brevierformularo, komuna parto de, la fiksaĵo de; in -: kune; bene -: komuna posedo, komuneco de posedo; vita -: komuna vivo, kunvivado; metter i beni in -: komune posedi, komunigi la havaĵojn; opinione -: ĝenerala opinio.

comunicando: komuniiĝonto; comunicante: komuniiĝanto.

comunicare1 dare la comunione: komunii iun, disdoni la komunion al iu; comunicarsi: komuniiĝi, ricevi la komunion (sakramente, spirite).

comunicare2: komuniki; - una notizia, la fede: komuniki sciigon, la kredon; trasmettere: transdoni, komuniki; l’illusione di - con il soprannaturale, con gli spiriti: iluziiĝo komuniki kun supernaturaj estaĵoj, kun la spiritoj; Dio ha comunicato in tre lingue. Dio (la sanktaj skriboj) komunikis per tri lingvoj; mettersi in comunicazione con qualcuno: komunikiĝi kun iu; - non è ancora esprimersi: komuniki ankoraŭ ne estas esprimi.

comunicatore: komunikisto; - con gli animali: animal-komunikisto.

comunicazione sociale: interhoma komunik(ad)o; ciò che si comunica: komunikaĵo; - di massa: amaskomunikado; mezzi di -: komunikiloj, amaskomunikiloj; documenti magisteriali sulla - (Inter Mirifica del Vaticano II, Aetatis Novae, enciclica di Giovanni Paolo II): ekleziaj dokumentoj pri la komunikado kaj komunikiloj; Ufficio Nazionale per la - di Massa (presso la CEI): Nacia Buroo por la Sociala Komunikado; la - della fede cristiana: komunikado pri la kristana kredo; i cristiani devono conoscere l’arte di usare i mezzi di - per essere “pronti a far conoscere le speranze” che sono in loro: kristanoj engaĝiĝas ellerni la uzadon de modernaj komunikiloj por obei al la apostola Petra instigo “estu pretaj konigi la promesojn kiuj estas en vi”; - in sacris (nelle cose sacre): liturgia komuniko kun; - di privilegi: interkomunik(iĝ)o de prvilegioj.

comunichino comunicatorio: trakomunikejo.

comunionale (sentire e esprimere la comunanza di fede): komuneca, komunema; aspetti comunionali della fede: unuiĝdonaj karakterizoj de la kredo.

comunione1: (fig) kunuleco, komuneco kun, komunumo; - dei Santi: komuneco kun la Sanktuloj (de la Sanktuloj); - ecclesiale (contrario di scomunica): eklezia, sakramenta kunuleco, reciproka rekono de kredsameco; - Anglicana: la Anglikana Eklezia Komunumo; - cattolica, anglicana (sinonimo di confessione religiosa): katolika, anglikana konfesio; essere in - con Dio: esti en agordo kun Dio.

comunione2: komunio, eŭkaristia bankedo; - pasquale: paska komunio; - sacramentale, spirituale: sakramenta, spirita komunio; banco, velo della -: komunia benko, komunia tuko; dare la -: komunii, disdoni, administri la komunion; fare, ricevere la -: komuniiĝi, ricevi la komunion; prima -: unua komunio.

Comunione e Liberazione associazione religiosa: Komuneco kaj Liberiĝo (programo: esti kaj montri kaj defendi sian kristanecon ĉiumomente), Komunio kaj liberiĝo.

comunismo: komunismo; comunista: komunisto; è condannato il comunismo ateo: estas kondamnita la komunismo ateisma.

comunità: komunumo, religia societo, (concreto) komunumaĵo; far -: komunumiĝi, komuniĝi; - per recupero drogati: drogulrekuperejo, kuracejo por droguloj; - protetta: protektata kolektivo; - buddista, islamica: samgo, islama popolo; - di Sant’Egidio (Roma): Komunumo de Sankta Egidio.

comunitario: komunumuma, komuna, kolektiva, komunitara, komunitarisma; pranzo -: komuna manĝo; beni comunitari: komunitaraj bonaĵoj (havaĵoj).

comunitarismo liberamente mettere in comune i beni e vivere insieme: komunitarismo, komunumismo.

concelebrazione: kuncelebrado; primo concelebrante: ĉefcelebranto; guidare la -: ceremonigvidi; presiedere la -: prezidi la kuncelebradon.

concentrarsi: enmemiĝi, koncentriĝi, alcentri siajn pensojn.

concepimento: koncip(ad)o, (essere concepito) koncipiĝo; uomo fin dal -: homo ekde la koncipa momento; (nella mente, nella immaginazione): koncept(ad)o, imagado.

concepire: koncipi; esser concepito: koncipiĝi, esti koncipata; - un figlio: koncipi filon; - un’idea: koncepti; (sentire, provare): eksenti (malamon, estimon).

concepito: koncipito; - nel seno della Vergine Maria: koncipita en la sino de la Virgulino Maria; il - è già uomo: la koncipito estas detuj homo; diritto alla vita del -: koncipito rajtas ĝui sian vivon (rajtas je vivo).

concerto: koncerto; - di natale: kristnaska koncerto.

concetto: koncepto; concetti innati: kunnaskitaj ideoj; (fil) concettualismo (ai concetti non corrispondono cose reali): konceptismo; concettualista: konceptisto; (essere in) - di santità: reputacio de sankteco.

concezione attiva: koncipo; passiva: koncipiĝo; - omologa, eterologa: koncipo homologa, heterologa; concepimento in provetta: provtuba koncipo; Immacolata Concezione: Senmakula Koncipiĝo; concezionista: (rel) fratino de la Senmakula; rimedio anticoncezionale: kontraŭkoncipilo; regolazione della -: koncipregulilo, koncipregulado.

conciliabolo: malrajtigita koncilio, miskoncilio, kontraŭkoncilio.

conciliare: a. koncilia, s. konciliulo, konciliano, koncilia patro, (rappacificare): pacigi, akordigi.

conciliarismo: konciliismo (teologia doktrino kiu instruas la superecon de la ekumena koncilio sur la papo; conciliarista: konciliisto.

conciliatorismo: akordiĝemismo, konciliatorismo (katolika itala movado favora al la akordo de la Vatikano kun la itala ŝtato); conciliatorista: akordiĝemulo, konciliaroristo.

conciliazione sacramentale: sakramenta pekkonfeso; - tra Stato e Chiesa: konciliacio (repaciĝo) inter la Itala Ŝtato kaj la Sankta Seĝo; (composizione pecuniaria: akordo.

concilio: koncilio; - ecumenico, plenario, provinciale: ekumena, plena, provinca koncilio; il grande - (consiglio) dei Giudei: la Granda Sinedrio; Congregazione del -: Koncilia Kongregacio.

concione: publika parolado, elparolado.

concistoriale: konsistoria; concistoriali (gruppo di cattolici intenti a far sostituire l’Austria con il papato nei territori italiani): konsistorialoj.

concistoro di cardinali: konsistorio; - segreto: malpublika konsistorio; - di notabili, della chiesa calvinista, luterana: eminentula, kalvinista, luterana konsistorio.

concittadino: samurbano.

conclave: konklavo; sala del -: konklavejo, Siksta Kapelo; maresciallo del -: konklava marŝalo; conclavista: konklavano.

conclusioni teologiche: (t) teologiaj deduktaĵoj.

concomitanza: kuneco, konjunturo, samtempeco; ignoranza concomitante: samtempa nesciado.

concordanza: akordo, kongrueco, konformeco; - tra idee e azioni: kongrueco inter ideoj kaj agoj; - sui testi letterari: konkordanco; - nei testi biblici: konkordanco inter la bibliaj tekstoj.

concordato: (dir) konkordato, konvencio; scopo dei concordati tra chiesa e stati (migliorare la visibilità dei cattolici locali, non necessariamente riconoscimento della legittimità o democraticità di un governo): celoj de la konkordatoj inter la eklezio kaj la ŝtatoj; concordatario: konkordata; legge concordataria, matrimonio concordatario: leĝo konkordata, geedziĝo (laŭ)konkordata; - (dir) interkonsento, akordiĝo.

concorrenza: (gara) konkurenco, (libertà di produzione): produktrajto; concorrere: konkursi; concorrente: konkursanto; concorso, aprire un concorso: malfermi konkurson por posteno; fuori concorso: ekster konkurso, eksterkonkurse.

concorso di circostanze: cirkonstancaro, konjunkturo; circostanze favorevoli, sfavorevoli: favora, malfavora cirkunstancaro.

concorso divino: dia kunkaŭzado.

concubino: konkub(in)o, kromedz(in)o; concubinato: konkubineco; vivere in concubinato: konkubi; preti concubini (o sposati civilmente): konkubaj pastroj; concubinato durante il matrimonio: dumgeedza konkubeco.

conculcare: treti (ankaŭ fig), subpremi; - i diritti dei credenti: surtreti la fidelularan rajton.

concupire: pasie deziri, deziregi; concupito: deziregita; concupiscente: voluptema, sensavida; atteggiamento concupiscente: sensavida sinteno.

concupiscenza: voluptemo, voluptamo, sensavido; - degli occhi: avido de la okuloj; - della carne: avido de la karno, karna dezirego.

condanna: kondamno; - all’inferno: damno, inferkondamno; condannabile: kondamninda; condannare: kondamni; condannare all’inferno: damni, inferkondamni; condannato, dannato: kondamnito, damnito, Dirifuzanto; condanna (all’inferno) o autocondanna?: ĉu inferkondamno aŭ inferkondamniĝo?

condanna a morte: mortpuno, mortokondamno; dal Catechismo della Chiesa Cattolica (CCC) si desume che la società attuale può difendersi dai criminali senza ricorrere alla -: el la Katekismo de la Katolika Eklezio (KKE) alvenas konvinko ke la nunaj homaj socioj kapablas sin defendi de la krimuloj sen ekuzo de mortkondamno; la mentalità cristiana ha raggiunto la convinzione che togliere la vita, tranne che nel momento di legittima difesa, non sia in potere dell’uomo: fariĝas ĉiam pli komuna opinio, en kristana medio, ke homo ne rajtas sin helpi, krom en momentoj de necesa sindefendo, per mortpuno; - di Gesù: mortokondamno kontraŭ Jesuo.

condiscendenza: indulgo, favoro, indulgemo, cedemo, (degnazione) degno.

condiscendere: indulgi, indulge cedi, degni; condiscendente: indulgema.

conditio sine qua non (lat): absolute, kondiĉo postulita de la leĝo; il pentimento è - per ottenere il perdono divino: la pento nepras por obteni la dian pardonon.

condividere: (avere in comune) kunhavi, (le cose) kunpartigi, (usare in comune) kune utiligi, (accettare) kunakcepti, (le opinioni) samopinii, (i sentimenti) kunsenti: (gioie e dolori) kune ĝoji, kune elteni suferojn.

condivisione: kunpartigo; (partecipazione): partopreno; - nelle preoccupazioni degli altri: partopreno en ĉies zorgoj; - dei beni: kolektiveco; - nella preghiera: komuna preĝo, preĝi unu por la alia; - delle fatiche pastorali: kundivido de la pastoralaj zorgoj.

condizionamento: kondiĉado; il - può diminuire la responsabilità: kondiĉado povas malpliigi respondecon; condizionale: laŭkondiĉa, kondiĉa plenumo, kun laŭverdikta refalkondiĉo.

condizione: kondiĉo; sotto -: kondiĉa, sub kondiĉo de, kondiĉe ke; alle solite condizioni: laŭ kutimaj kondiĉoj.

condonare: pardoni, liberigi iun pri; condono: liberigo, pardono; condonatore: pardonanto.

condotta: konduto, sinteno, vivmaniero; - riprovevole: riproĉebla konduto; attestato di -: kondutatesto; attestato di buona, cattiva -: atesto pri bonmoreco, malbonmoreco; nota di -: noto pri konduto.

confederazione di istituti religiosi: (religiula) federo, kunfederiĝo; confederati: (rel) kunfederitaj ordenoj.

conferenza discorso: prelego; riunione ad alto livello: konferenco; - di S. Vincenzo de’Paoli: Societo S. Vincento de Paoli; - spirituale: spirita interparolo; conferenziere: preleganto.

Conferenza Episcopale Italiana, CEI: Itala Episkopara Konferenco; Consiglio delle Conferenze Episcopali Europee, CCEE: Konsilio de la Eŭropa Episkopara Konferenco, KKEE.

conferire un onore: investi, liveri, doni; - un sacramento: administri (disdoni) sakramenton.

confermare: (asserire) konfirmi, (rafforzare) firmigi, (dare il sacramento della confermazione): konfermacii.

confermazione: konfirmo; sacramento della -: konfermacio, Konfermacia sakramento.

confessare: (professare) konfesi, (lit) konfespreni, konfesricevi de iu, konfesi iun, aŭdi la pekkonfeson; confessarsi: konfesi, konfesdiri siajn pekojn; Chiesa Confessante (prot): Konfesanta Eklezio.

confessionale: a. konfesa, (di una confessione religiosa) konfesia, s. konfesejo, konfesbudo; istruzione, scuola -: a. konfesia instruado (edukado), lernejo.

confessionalismo (opposto a laicità/laicismo, sinonimo di angustia mentale nelle questioni riguardanti il rapporto tra religione e società): konfesiismo; confessionale: a. konfesiisma, s. konfesiismulo; scuola confessionale: konfesiisma lernejo.

confessionalità (adesione ad una confessione religiosa): konfesieco, konfesiemo.

confessione1: (ciascuna delle grandi chiese cristiane) konfesio; cristiani di diverse confessioni: diverskredaj (alikonfesiaj, disiĝintaj) kristanoj; s. senza -: senkonfesia ulo.

confessione2: (sacramento): konfeso, kulpokonfeso, sinakuzo, memakuzo, sakramento de la pento, pento-sakramento, sacramenta pekkonfeso; la - via internet non è sacramentale: interreta pekkonfeso ne estas sacramenta; la - non non è e non somiglia a psicoterapia: konfeso ne estas nek similas al psikoterapio; - generale: tutvita konfeso; - auricolare: aŭdkonfeso, orelkonfeso; sigillo della -: konfessekreto, konfessigelo; - della fede (v. credo): kredatesto, konfesado pri la kredo, kredokonfeso; altare della -: konfesaltaro, martiraltaro; le Confessioni di S. Agostino: la Konfesoj de Sankta Aŭgusteno; confessionista (seguace di una chiesa protestante): konfesisto, konfesanto.

confessore: konfesprenanto; - della fede: kredatestanto, kredkonfesanto; santo - (= non martire): kredatestanta sanktulo; - e martire: kredatestanto kaj martiro.

conficiente: plenumanta; ministro -: konsekranto.

confidare: (affidare) konfidi, (fidarsi) fidi; - in Dio: fidi Dion.

confidenza: konfidenco; prendersi confidenze: ekrilati per familiaraĵoj; dare - ai pericoli morali: rilati fidoplene kun moralaj danĝeroj.

confidenziario, (dir) detentore di benefici abusivi: beneficekspluatanto.

configgere in croce: krucalnajli, krucumi, alkrucigi.

confiteor: (lit) kulpokonfeso, “mi konfesas”.

conflitto: konflikto; - di interessi: konflikto de interesoj; - di religioni, di civiltà: konflikto (interalfronto) inter religioj, inter civilizoj; - tra carisma e istituzione: konflikto inter karismo kaj institucio; (scontro): batalo.

conformarsi: (fig) konformiĝi; conforme: a. konforma; conforme (avv): konforme al, laŭ; conformato: konformigita.

conformismo: konformismo, konformemo; conformità: konformeco.

conformista (che si adegua passivamente alla mentalità corrente): konformisto, konformismano, cedemulo al la kuranta ideologio; - religioso: senkritika sekvanto de la kuranta ideologio pri religio.

confort (comfort): komforto.

confortare: konsoli, (incoraggiare) helpi, kuraĝigi; - gli afflitti: konsoli la suferantojn.

conforti religiosi: (lastaj) religiaj helpoj.

conforto: konsolo; (incoraggiamento) konsolo, kuraĝigo, (sostegno) subteno, helpo.

confratello: kunfrato, fratarano; confraternita: (kun)frataro, pia societo.

confronto: komparo, alfronto; - tra le religioni, tra cattloci e laici: (inter)alfronto inter la religioj, inter katolikoj kaj laikoj.

Confucio: Konfuceo; confucianesimo: konfuceismo; secondo il confucianesimo la morale è possibile anche se “il cielo è muto”: laŭ konfuceismo moralo eblas kvankam “la Ĉielo estas muta”.

confutare: refuti.

congiungere: kunigi; (in matrimonio): intergeedzigi; congiunto: (bo)parenco.

congrega: frataro; in senso dispregiativo: aĉularo, sektanaro.

congregazione governo della Chiesa: Kongregacio; - per la Chiesa Orientale: Kongregacio por la Orientaj Eklezioj; - dei Vescovi: Kongregacio por la Episkopoj; - per la Dottrina della Fede: Kongregacio por Kredodoktrino; - dei Riti: Rito-Kongregacio; - per il Clero: Kongregacio por la Klerikaro, (iama Koncilia Kongregacio); - per gli Ordini Religiosi e gli Istituti Secolari: Kongregacio por la Ordenanoj kaj Sekularaj Institutoj; - per i Seminari e le Università Scientifiche: Kongregacio por la Katolika Instruado (iam: Kongregacio por la Seminarioj kaj Sciencaj Universitatoj); - per l’Evangelizzazione dei Popoli (già “Propaganda Fide”): Kongregacio por la Evalgelizado de la Popoloj (iam “Propaganda Fide”); - per i sacramenti e culto divino: Kongregacio pri la Sakramentoj kaj Dia Kulto; - del Cerimoniale: Ceremonio-Kongregacio; - Romana: Sankta Seĝa Kongregacio; (adunanza): kongregacio, kunsido; - generale o plenaria: ĝenerala kunsido, asembleo; (società): religia kongregacio; - laica, religiosa: laika, religia kongregacio; - dell’Oratorio o dei Filippini: Filipana Kongregacio, Oratorio; membro di -: kongregaciano; congregazionista (prot): kongregaciano; Chiesa Congregazionista (prot): Kongregacia Eklezio.

Congregazione Cristiana dei Testimoni di Geova: Kristana Kongregacio de la Atestantoj de Jeovo.

congresso: kongreso; - delle Chiese (prot): Intereklezia Kongreso; congressista: kongresano.

congrua: (eklezia) benefico; congruato: beneficulo; parroco congruato (regime cessato con la riforma del Concordato): ŝtatbenefica parokestro; congruo: a. konvena; congruismo: kongruismo.

coniugale: geedza; vincolo, vita, debito -: geedza ligo (vivo), geedza interrilato; coniugi: geedzoj; coniuge: edzo, edzino.

coniugare: (unire in matrimonio) geedzigi, kunigi per geedziĝo, (grammatica) konjugacii, (matematica) konjugi.

connivenza: fihelpo, kompliceco.

conopeo: (lit) konopeo.

conoscenza: kono, konado; - di sé: sinkono, memkono; il cattolicesimo ritiene l’uomo capace di - circa le verità essenziali: kristanismo instruas, ke homo kapablas koni la esencajn verojn; - parziale: parta kono; - analogica (per analogia), univoca, equivoca: analogia, unusenca, ekvivoka (miskompreniga) kono; - spirituale, intuitiva: spirita, intua konado.

conoscere: koni; ekkoni, (riconoscere) rekoni; fare conoscenza: interkonatiĝi, (biblicamente): sekskuniĝi; - come in uno specchio: koni traspegule; - attraverso i sensi: persensa kono; - il bene e il male: distingi la bonon disde la malbono; conoscersi: interkonatiĝi; conosci te stesso: ekkonu vin mem; il Signore conosce i suoi (cioè solo lui e non altri): la Sinjoro konas tiujn, kiuj estas la liaj (2 Tim 2,19); se tu conoscessi il dono di Dio…: se vi scius la donacon de Dio… (Jo 4).

consacrare di sacramento: konsekri; (di ordinazione sacerdotale): ordini; - un prete: ordini pastron; (dedicare): dediĉi, oferdediĉi; consacrarsi: sin dediĉi, sin konsekri; consacrarsi a Dio: sin konsekri al Dio.

consacrato (persona): konsekrito, religiulo, votreligiulo, rezervito al Dio; donna consacrata: konsekrita virino; mi ha - con l’unzione (Isaia): Li min konsekris per sanktoleado.

consacrazione (di persona, chiesa, ecc.): dediĉo, konsekro; (parte della messa): konsekro, konsekraj vortoj; atto di -: dediĉa preĝo; - degli Oli: Oleokonsekro; - dei propri dolori a Dio: dediĉo de siaj doloroj al Dio; - delle vergini: konsekro de la virgulinoj.

consanguineo: samsanga, parenca; consanguineità: sampatreco; impedimento canonico di consanguineità: geedziĝa malrajto pro parenceco.

consapevole: konscia; consapevolmente: konscie; consapevolezza: konscio; - con piena consapevolezza: plenkonscie.

conseguente: konsekvenca, sekva; - (mor) postvenanta, sekvanta; ignoranza -: intencita nesciado, ignoro; (logico): kohera kun si mem.

konseguenza: sekvo, konsekvenco; - del buono, cattivo agire: sekvo de bon- malbon-agado; (strascichi) postefikoj; - del peccato: sekvo, postefiko de la peko.

consenso: konsento; - comune: komuna, ĝenerala konsento; - condizionato: laŭkondiĉa konsento; mutuo -: interkonsento; vizio di -: difekto aŭ manko de konsento; la verità preceda il -: la vero antaŭŭ la konsenton; - consensuale: interkonsenta; deliberato - (premessa necessaria, assieme alla piena avvertenza, perché si avveri il peccato): libera konsento.

conservatorio: internulejo, lernejo-pensiono; per studenti di musica: konservatorio.

conservazione: konservado, gardo; - degli embrioni umani: konservado de la homaj embrioj; istinto di -: sinkonserva (memkonserva) instinkto; conservatore (fig): konservativa, konservativulo; conservatorismo: konservativismo.

consesso: kunsido.

consigliare: konsili; - per il bene, - per male: konsili por la bono, konsili por la malbono; - i dubbiosi fa pare delle opere di misericordia spirituale: konsili la dubemulojn apartenas al la spiritaj faroj de la kompato; consigliarsi: (inter)konsiliĝi.

consiglio: konsilo; dono dello Spirito Santo: konsildono; - di amministrazione: administrantaro; - Mondiale delle Chiese (prot): Tutkonsilantaro de la Eklezioj; - delle Conferenze Episcopali Europee: KKEE = Konsilio de la Konferencoj Episkoparaj Eŭropaj (katolikaj); Pontificio - per i Laici: Papa Konsilio por la Laikoj; - conventuale: konventa konsilio; membro del -: konsiliano; - permanente: konstanta konsilio; Consigli Evangelici: Evangeliaj Konsiloj.

Consiglio Ecumenico delle Chiese Cristiane: Ekumena Konsilio de la Kristanaj Eklezioj (KEKK kun sidejo en Ĝenevo, kie katolikoj aliĝas nur kiel observantoj).

Consiglio Episcopale Permanente: Konstanta Episkopara Konsilio (CEI-a institucio = KEK).

consiglio pastorale: paŝtista konsilio; - parrocchiale, diocesano: paroĥa, dioceza paŝtista konsilio.

consiglio per gli affari economici, (in tutte le parrocchie e diocesi): konsilio pri ekonomiaj aferoj.

consociato: s. aniĝinto, aliĝinto, a. kunigita, aniĝinta.

consolare: konsoli; beati coloro che piangono perché saranno consolati: feliĉaj la plorantoj ĉar ili estos konsolitaj.

Consolata: Konsoliĝinta (Dipatrino), Konsolita, Konsolata, Sankta Maria Konsolantino; santuario, istituto della -: sanktejo, instituto (ordeno) de la Konsolata.

consolatino, consolatina: (rel) konsolatan(in)o.

consolato: s. konsulejo, konsuleco; console: konsulo.

consolatore: a. konsola, s. konsolanto; Spirito -: Konsola Spirito, Parakleto.

consolatrice: konsolantino; Maria -: Sankta Maria Konsolantino.

consolazione: konsol(ad)o; - spirituale: spirita konsolo; trovare - nel lavoro, nella religione: trovi konsolon en la laboro, en la religio.

consorella: kunfratino.

consorte: samsortano; - nel dolore e nelle gioie: samsortano en sufero kaj ĝojo; coniuge: edz(in)iĝinto, edz(in)o.

consulente: a. eksperta, kompetenta, konsult(iĝ)a, s. eksperto, kompetentulo, konsilisto; - ecckesiastico: eklezia konsult(iĝ)a; :consulenza: konsulto; Consulta (Sacra): Sankta Konsult-kortumo; consultore: konsultiĝa spertulo, konsilisto, eskpertizisto; consultivo, comitato -: konsultiĝa komitato (nedecida).

consultorio: konsultejo; - familiare: porfamilia konsultejo; i movimenti per la vita collaborano con i consultori: la movadoj por la vivo kunlaboras kun la porfamiliaj konsultejoj.

consumare: (compiere) plenumi, (usare) konsumi, uzi; consumarsi: konsumiĝi; consumarsi nell’operare il bene: konsumiĝi en la bonfaro; - un crimine: krimi.

consumato: konsumita, plenumita, (fig) ĝisfunda; carità consumata: superplena karitato; matrimonio -: kopulaciinta edzeco, plenumita geeedziĝo; peccato - di lussuria: malĉasteco kun kompleta seksekscito, malĉasteca peko kun plenumo.

consumazione: elĉerpiĝo; (SS) - dei secoli: la fino de jarcentoj, mondofino; - del matrimonio: plenumo de geedziĝo; - (parte della messa): komunio; unione perfetta (nel matrimonio): perfekta unuiĝo.

consumismo: konsumismo; il - spinge a vivere soprattutto per poter consumare: konsumismo vivigas precipe por ke oni konsumu; il - non favorisce né la pietà né la carità: konsumismo favoras nek al pieco nek al karitato; consumista: s. konsumisto, a. konsumista, konsumisma; motto pratico del - “prendi, consuma e getta”: praktika moto de konsumismo “prenu, konsumu kaj ĵetu”; consumistico: konsumisma.

comsumo: konsumo; se il consumo è inevitabile, il consumismo è disordine: se konsumo nepras, konsumismo malordas; troppo -: trokonsumado.

consustanziale: samsubstanca; il Figlio è - al Padre: la Filo estas samsubstanca kun la Patro.

consustanzialità: samsubstanc(ec)o; consustanziazione: kunsubstanceco, kunsubstanciĝo.

contegno: (comportamento) sinteno, teniĝo, (atteggiamento) sintenado, aspekto; avere un - religioso: havi religian teniĝon; - sconveniente: malbonmora (maldeca) teniĝo; (riservatezza) deteniĝemo.

contemplare: kontempli; contemplativo: kontemplanto, kontemplulo; preghiera, ordine contemplativo: kontempla preĝado, ordeno; contemplazione: kontemplo, kontempla medito; contemplazione mistica (unione con la realtà amata): mistika kontemplo.

contentezza: kontento, kontenteco, ĝojo; fare il bene dà - anche se essa non è cercata: bonfarado generas kontenton eĉ kiam tiu ĉi ne estas celata.

contenzioso: (dir) a. priprocesebla, kverela, s. priprocesoficejo.

contestare: (dir) kontesti, pridiskuti; contestazione: kontesto, pridiskuto; contestabile: kontestebla; contesto: kuntesto, ĉirkaŭteksto.

continenza: seksa deteniĝemo; - periodica: perioda sindeteno, memdeteno (de seksa interrilato en la fekundaj tagoj, se oni celas eviti generadon).

contingente: a. eventuala, okaza; (fil): nenecesa, nebezonata, dependa de la Necesulo; s.: kontingenc(aĵ)o; l’assoluto e il -: la absoluto kaj kontingenc(aĵ)o; - (merci): kontingento; contingentare (quantità di merci): kontingentigi.

contingenza: (fil) kontingenceco, stato de ekzista dependeco; (circostanza): okazaĵo, eventualeco, eventualaĵo; merce: kontingentaĵo

continuità: kontinueco; conservare, rompere la -: konservi, rompi kontinuecon; la chiesa cattolica ha conservato la - dottrinale, sacramentale, gerarchica con gli apostoli: katolika eklezio konservis doktrinan, sakramentan, hierarkian kontinuecon kun la apostoloj.

contraccettivo: v. pillola.

contraddittorio: s. opozicia (kontraŭa, opoziciema) diskuto, a. memkontraŭdira, kontraŭdira en si mem.

contraddizione: kontraŭdiro; - in termini: entermina kontraŭdiro; segno di -: kontraŭdiro-signo

contraente di matrimonio: edz(in)iĝanto; di patto commerciale: kontraktanto.

contraffare: (imitare) imiti, (alterare) trompige aliigi; - le sacre scritture: trompaliigi la sanktajn skribojn.

contraffatto: falsita, aliigita; libro, testo biblico -: libro, biblia teksto trompaliigita.

contrarietà: kontraŭeco, (impedimento) kontraŭaĵo, obstaklo.

contrarre: kuntiri, kunstreĉi; - un matrimonio: geedz(in)iĝi, (per la coppia) geedziĝi; - una malattia: esti atakita, trafita de malsano; - un debito: ŝuldantiĝi.

contrassegno: marko, distingilo; - dell’esperanto: distingilo de esperanto (kvinpinta verda stelo); - invisibile (quello del cristiano): nevidebla (kaj neforigebla) karaktero.

contratto: kontrakto; - di compravendita: aĉetavenda kontrakto; - matrimoniale (v. matrimonio): geedziĝa kontrakto; - oneroso, aleatorio: elspeziga, dubaŝanca (aleatora) kontrakto; - rescindibile: nuligebla kontrakto; lesione di -: kontraktatenco.

contravvenire: kontraŭagi, malobei.

contribuire: kontribui, kunagi.

contristare: aflikti, malĝojigi, ĉagreni; contristarsi: afliktiĝi; - i fatelli nella fede: aflikti samkredantaron.

contrizione: (perfekta) pento, kontricio; contrito: pentema, tutpentema, kontricie pentema, s. kontriciulo.

controllo: kontrolo, (dominio) reg(ad)o, (sulla fede) gardo pri la kredo, zorgo pri la kredo; - delle nascite: naskoregulado; - di sé (autodominio ascetico): memkontrolo, memmastrado.

controriforma: kontraŭreformo, katolika reformo, (st.e) kontraŭreformacio.

controriformista: (st.e) kontraŭreformulo; cattolico controriformistico: kontraŭreforma (reformema) katoliko, (st.e) kontraŭreformaciulo.

controrivoluzionario: a. kontraŭrevolucia, s. kontraŭrevoluciulo; cristiano condannato perché -: kristano kondamnita ĉar kontraŭrevolucia.

controversa dottrina -: diskutebla (duba) doktrino; controversisti (st.e): pridiskutistoj.

contumacia: kontumaco; (quarantena): kvaranteno; - di censure ecclesiastiche: malzorgo (de admonoj); in -: kontumace.

convalidare: validigi.

convegnista: kunvenanto, kongresano.

convegno: kunveno; - interreligioso: interreligia kunveno; - di teologi: teologiista kunveno.

convento: monak(in)ejo, konvento, fratejo; conventuale: a. monaĥ(in)a, (ramo dell’ordine francescano) s. minora konventulo, konventualo.

convenzione: konvencio.

conversazione: koversacio, parolado; - religiosa: prireligia konversacio; (discorso sulla religione): parolado pri religio; (colloquio): interparolo.

conversione: konvertiĝo (al Dio), transmensiĝo, (spirita) aliiĝo, konvertado; - di S. Paolo: la konvertiĝo de S. Paŭlo; la - richiede un cambiamento radicale: kristana convertiĝo postulas radikalan mensŝanĝiĝon; - a livello della mente, del cuore: konvertiĝo de la menso, de la koro; - esteriore, apparente: nurekstera, ŝajna konvertiĝo; convertire: konverti; convertire un decreto in legge: pasigi dekreton al leĝo.

converso, -a: frat(in)o, servanta frat(in)o, laika frat(in)o; dare voto attivo ai conversi: koncedi voĉdonrajton al la servantaj frat(in)oj.

convertirsi: konvertiĝi; convertitevi perché il regno dei cieli è vicino: konvertiĝu pro tio ke la dia regno alproksimiĝas; - per interesse: profitocele konvertiĝi; l’amore può - in odio e viceversa: amo povas transiĝi en malamon kaj inverse.

convertito: a. konvertita, konvertiĝinta, s. konvertito, konvertiĝinto; - non coincide con penitente: konvertiĝinto ne necese koincidas kun pentinto; neoconvertito: neofito, ĵus konvertito; passato ad altra religione: konvertito, konvertiĝinto.

convincere: konvinki; convincersi: konvinkiĝi; capacità di -: kapablo konvinki; convinto: konvinkita.

convinzione: konvinko; agire con -: agi konvinkite (serioze); agire senza -: agadi senkonvinke.

convivente: a. kunvivanta, s. kunvivanto; coniugi conviventi: kunvivantaj geedzoj; conviventi non sposati: kunvivantoj sed negeedzaj; conviventi equiparati a coniugi: kunvivantoj kvazaŭigitaj al geedzoj.

convivenza: kunvivado, kunloĝ(ad)o, kunekzisto; convivenza di coppia: ekstergeedza parkunvivado.

convocare: kunvoki; convocato: kunvokito; la chiesa è l’assemblea dei convocati da Cristo: la eklezio estas la asembleo de la kunvokitoj de Kristo.

convoglio funebre: funebra (enteriga, sepulta) procesio.

cooperatore, -trice: helpanta frat(in)o; cooperante: helpa, (nelle cooperative) koopera; grazia cooperante: helpa graco.

cooperazione: kunlaborado; - tra i popoli: kunlaborado inter la popoloj, internacia kunlaboro; il Concilio sollecita i credenti (GS, 43b) alla - con quanti hanno identiche finalità: Koncilio instigas kredantojn al la kunlaborado kun tiuj kiuj havas la samajn celojn; - tra chiesa e comunità politica: kunlaborado inter eklezio kaj politika komunumo; nelle cooperative: kooperado; aderire ad una cooperativa: kooperativiĝi.

cooptare: alelekti, elekti aldone.

copista: kopiisto; monaco -: kopiista monaĥo.

coppia: paro; - aperta: (altruisticamente) malferma paro, proksimumema paro, (sessualmente) plurpartnerema paro; - fissa: fiksa paro; - di fatto: fakta, neleĝa, ekstergeedziĝa paro; - omosessuale: samksesa paro.

coppiere: (st.e) kalikisto.

copripisside: hostiuja vualo, hostiuja ŝirmilo.

coprire: kovri; - i peccati: kovri la pekojn; coperto: kovrita; i peccati perdonati sono soltanto coperti (secondo alcuni protestanti) o cancellati (secondo il cattolicesimo): la pardonitaj pekoj estas nur kovritaj (laŭ protestantoj) aŭ forstrekitaj (laŭ katolikismo); la musica copriva le parole della messa: la muziko kovradis la liturgiajn vortojn.

copto: a. kopta, abisena (rito); seguace della confessione copta: kopto, kopta kristano; - cattolico: katolika kopto; papa copto: kopta papo.

corale: a. ĥora; obbligo -: ĥora devo (ofico, preĝado); s.: ĥoralo, ĥoralibro; inno -: ĥoralo.

corallo collana di: korala koliero; corona di - tra le dita del pellegrino: korala rozario inter la fingroj de l’ pilgrimanto.

Corano il libro sacro dei musulmani (riproduzione del testo originale esistente presso Dio. Esiste un solo testo originale perché i difformi sono stati fatti eliminare dal califfo Utman): Korano; coranico: korana; scuola coranica: korana lernejo.

cordone: ŝnuro, (per ornamento) kordono; - di cappello cardinalizio: kordono; cintura: ŝnurzono, taliŝnuro; - ombelicale: umbilika ŝnuro; - intorno al Papa: kordono ĉirkaŭ la papo; - sanitario: sanitara kordono.

coretto: tribuno.

corifeo: korifeo.

Corinti: (SS) Korintanoj; le lettere ai Corinti: la leteroj al la Korintanoj; corinzio (arch): korinta, korintika.

cornamusa: sakfluto, sakŝalmo, kornemuzo.

Cornelio, -a (np): Kornelio, Kornelia; - a Lapide: Kornelio de la ŝtono.

cornetta di suore: kornedo.

cornice di quadro: kadro; (arch): kornico.

corno: korno; - angolo dell’altare: altarflanko; fare le corna per scongiuro: kornogesti kontraŭ misŝanco; fare (portare) le corna (allusione a infedeltà coniugale): kokri, esti kokrita; i corni dell’esercito: la aloj de la armeo; - dell’epistola, - del vangelo: (lit) flanko de la epistolo, flanko de la evangelio; - portafortuna: bonŝancoporta korno.

coro: ĥoro, koruso; - angelico: anĝelaro, anĝela legio, ĥoro de la anĝeloj; - della chiesa: preĝeja koruso; - di legno; ligna ĥoro, (luogo): ĥorejo; in -: ĥore, unuvoĉe; direttore del -: ĥorestro; membro del -: ĥorano, korusano; libro di -: ĥoralo; corale: ĥora; inno: ĥoralo.

corollario: korolario.

corona: krono; - del rosario: rozario; recitare la - del rosario: rozarii, preĝi la rozarion; - di spine: dornokrono; - di gloria: glorkrono, aŭreolo; - (tonsura): tonsuro; coronare: kroni; coronazione (incoronazione): kronado.

corpo: korpo; salute del -: korpa sano; piaceri del -: korpaj plezuroj; corporeità (corpo animato, cioè materia, forma e spirito): korpeco; la religione cristiana, attraverso l’Incarnazione, si presenta come la religione della corporeità: kristana religio, pro la Difilo-enkarniĝo, sin prezentas religio de la korpeco; - umano: homa korpo; vendita del -: korpvendado; corporeo: korpa, korpeca, korpohava, fizika: - sociale: socia klaso; Gesù è presente in anima e corpo: Jesuo ĉeestas anime kaj korpe; - sociale intermedio: socia mezklaso.

corpo diplomatico della S. Sede: diplomataro (akreditita) ĉe la S. Seĝo.

Corpo Mistico di Cristo: la Mistika Korpo de Kristo, la Kristeklezio; Cristo ha agito attraverso il suo corpo reale: Kristo agadis per sia materia Korpo.

corporale1: a. korpa, fizika; pena -: korpa puno; penitenza -: korpa pentofaro.

corporale2 (lit): s. korporalo, hostituko, a. korporala, hostituka.

corporativismo: korporaciismo; - cristiano (dell’inizio secolo XX): kristana korporaciismo (diferenca el tiu faŝisma kaj aliaj samtempaj); corporativista: korporaciisma.

corporazione: korporacio.

Corpus Domini: Kristokorpo, festo de la plej sankta Sakramento, Sinjortago.

Corrado (np): Konrado.

corredentrice (titolo dato da alcuni a Maria): kunelaĉetintino, kunsavantino, elaĉetperantino.

corredo: ekipaĵo, kompleto; - funebre: funebra ekipaĵo; - per nozze: tolkompleto por geedziĝo.

correggere: (fig) korekti; - il proprio carattere: korekti sian karakteron; (rimproverare): riproĉi; correggersi: korektiĝi, sin korekti, memkorekti.

correligionario: samreligiano, samkredanto, samekleziano.

corrente: kuranta, kutima; pensiero -: kuranta opinio; stile -: flua stilo; idee correnti: komuna pensmaniero (opiniaro).

correttezza: korektiteco; comportarsi con -: korekte konduti; - commerciale: komerca honesteco.

correttore in certi istituti religiosi (= conrettore): kunrektoro, kunregestro; liquido per coprire errori e permettere la correzione: korektilo.

correzione: korektado; - con la punizione: punkorekto; - divina: dia puno; fraterna: frata admono; casa di -: korektodomo.

corrispondente nel tribunale ecclesiastico: korespondisto; corrispondenza (alla grazia divina): respondo, obeemo.

corrompere: korupti, subaĉeti, pekigi.

corrotto: (persona) koruptita, (cosa) putra, difektita; società corrotta: koruptita socio; chiesa corrotta (più corretto: cristiani corrotti): koruptita kristanaro; s.: koruptito, malvirtulo.

corruttore, corruttrice: koruptisto, koruptistino, koruptant(in)o, deloganto (diablo, laŭ la novtestamento).

corruzione: korupto, koruptado, korupteco, malvirtiĝo, subaĉeto (de oficisto); - della società, dei costumi cristiani: koruptiĝo de la socio, de la kristanaro; - della liturgia: bastardiĝo (degenero) de la liturgio; la - nasce da dentro: el la koro fontas korupto.

corte d’assise: asizo; - romana: roma kurio.

corteggiare: amindumi, (per vortoj kaj gestoj) koketi, galant(um)i.

cortina di ferro: fera kurteno; cadde la -: falis la fera kurteno.

cosa: afero, aĵo; - comune: komunaĵo; - di comune godimento (pascolo ecc.): komunejo.

cosciente responsabile: respondkonscia, respondeca; consapevole: konscia; essere - (dei propri meriti e difetti): memkonscia; subcosciente: s. subkonscio.

coscienza: konscienco; consapevolezza: konscio; dubbio di -: konsciencdubo; obbligo di -: laŭkonscienca devo; primato della - (secondo il cattolicesimo): pintarangeco (la plej supera instanco) de la konsciencjuĝo; rimorso di -: konsciencriproĉo; - delicata, lassa, invincibilmente erronea: delikata, malrigora (senbridema), nevenkeble erara konscienco; - ad armonica: elasta konscienco; aggravio di -: konsciencimputo; tribunale della -: tribunalo, sanktejo de la konscienco; libertà di -: konscienclibero; senza -: a. senkonscienca, senmorala, senkonscia; coscienzioso: laŭkonscienca, diligenta, zorgema, devkonscia; fenomenica consapevolezza della propria esistenza: fenomena (konscia) sinpercepto.

coscienza di peccato: konscio pri sia pekstato (pekemo); il cristianesimo inculta la - inculcando il bisogno di essere perdonati: kristanismo vekas la konscion pri propra pekemo konsciigante pri la bezono de pardoniĝo; perdere la -: perdi la konscion pri propra pekstato.

cose: aferoj, kozoj; le - terrene passano, le eterne restano: teraĵoj forpasas, la ĉielaĵoj restas.

cose penultime: antaŭlastaj aferoj (fronte al la lastaj, nome morto juĝo, paradizo, infero).

cosificare: aĵigi, kozigi, materiigi; - Dio, gli esseri celesti: aĵigi Dion, ĉielulojn.

così sia: tiel estu, amen, ameno.

Cosma (np): Kosma.

cosmatesco mosaico: kosmata.

cosmo: kosmo, ordoplena mondo; i misteri del -: kosmaj misteroj; la pienezza del - si trasforma in popolo di Dio (LG): la kosma pleneco transformiĝas al popolo de Dio.

cosmogonia: kosmogonio, origino de la kosmo.

cosmologico: cosmologia; cosmocentrico: kosmocentra.

cosmopolitismo: kosmopolitismo, kosmopoliteco, mondcivitanismo; - religioso: mondcivitana (kosmopolita) religio, religia mondcivitanismo.

costante: a. konstanta; costantemente: konstante.

Costante (np): Konstanto, Konstancio.

Costantino (np): Konstanteno; costantiniano: a. konstantena; donazione costantiniana: (st.e) konstantena donaco; il falso della donazione costantiniana: la fals(aĵ)o de konstantena donaco.

costantinopolitano: konstantinopola; credo niceno-costantinopolitano: (st.e) niceno-konstantinopola kredo,

costanza: konstanteco; senza -: a. nekonstanteca, s. nekonstantulo.

Costanzo, Costanza (np): Konstancio, Konstancia.

costato: flanko; la ferita del -: korvundo; uno dei soldati lo colpì con lancia al -: sed unu el la soldatoj per lanco pikis lian flankon.

costituzione apostolica, di ordine religioso ecc.: konstitucio (apostola, ordena, ktp), normo, direktivaro.

costola: ripo; Dio creò Eva da una - di Adamo (secondo il simbolico racconto biblico): Dio kreis la virinon el ripo de Adamo (ripo: centra parto de la homa korpo).

costrizione: trud(devig)o; - morale: morala trudo, esti en situacio de morala nelibereco; - fisica: fizika altrudo, perforto.

costume: (mor) moro, moralo; persona di buoni, cattivi costumi: bonmorulo, malbonmorulo, bon- malbon-mora homo; (abitudine): kutimo.

cotta: surpliso; veste: tuniko; (fig): amebriiĝo, ambakiĝo.

counseling: senterapia perkonsilisthelpo, konsilistado.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   90


Elŝuti 3.58 Mb.


Elŝuti 3.58 Mb.