Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Presentazione

Elŝuti 3.58 Mb.

Presentazione




paĝo16/90
Dato15.03.2017
Grandeco3.58 Mb.

Elŝuti 3.58 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   90

br


bracciale contrassegno al braccio: brakbendo.

braccio secolare: civila juĝopovo; consegnare al -: transdoni al civila (ŝtata) juĝpovo.

Brama, Brahama, divinità suprema dell’induismo dello stesso rango di Vishnù e di Siva: Brahmao (laŭ hinda diotriopo, krea diecaĵo), Brahmo (kosma unuecprincipo) Brahmao; bramanesimo: bramanismo, brahmo; bramino, brahmano: bramano, brahmoo (ano de novhinduisma movado). .

Bramaputra: Bramaputro.

brano evangelico: (evangelia) peco, legaĵo, fragmento.

bravo: brile lerta; (fig): a. virta, bonkonduta, honesta, s. bravulo, soldulo, laŭpaga soldato; (spavaldo) bravaĉulo, spitulo; i bravi Manzoniani: Manzonaj malfaraj solduloj, bravulaĉoj.

breve: s. brevo; - papale: papa brevo; a.: kurta, mallonga; (nota musicale) duoblo.

breviario: breviero; recita del -: breviera preĝo; (compendio): kompendio.

brigadiere generale della guardia vaticana: (papa) brigadisto, generalo.

Brigida (np): Birgita; brigidina: (rel) birgitanino; cavaliere di Santa -: kavaliro de sankta Birgita.

brocca: kruĉo; - d’acqua: akvokruĉo.

bronzo: bronzo; opera in -: bronzaĵo; sacri bronzi: sanktaj sonoriloj.

bruciare: bruligi, (accendere la catasta) ŝtiparumi; - all’inferno (popolaresco): bruli en la infero; - di amore verso Dio, dalla passione: ardi pro amo al Dio, pro pasio; l’Inquisizione bruciava i ricaduti nell’eresia: Inkvizicio ŝtiparumis refalintojn en herezon.

Bruno (np): Bruno.

brutto: a. malbela, s. malbelaĵo; il -: la malbelo, malbelaĵaro; in natura il - non esiste perché Dio non può farlo: en naturo la malbelo ne ekzistas ĉar Dio ĝin fari ne povas.

bu


Budda, Buddha: Budho, Budao; - non si presentò come divino e non si interessò, ma non rifiutò, la divinità: Budho ne prezentiĝis kiel dia kaj ne interesiĝis, sed ne rifuzis, diecaĵon.

Buddismo: Budhismo, Budaismo; - religione (secondo alcuni) atea ma piena di dei nel culto: Budhismo religio sendia (laŭ iuj), sed plena je diaĵoj en la kulto; - del grande, del piccolo veicolo: Budhismo de la granda (Mahayana), de la malgranda (Hinayana) vojo.

buddista: a. budhana, budhisma, s. budhano, budhisto; il credo buddista presenta molte varianti: la budhisma kredo sin prezentas multfacete.

bugia: mensogo; una - pietosa: kompata mensogo; palmatoria (lit): honora kandelingo.

bugiardo: a. mensogema, s. mensogulo; - e ladro vanno a braccetto: mensogulo kaj ŝtelisto facile interŝanĝas la rolojn.

bullo gradasso, spavaldo: bravulaĉo, arogantulo.

buon’anima, buoanima, bonanima: karmemora.

buona fede: sincereco, veremo, bonintenco, konfido; agire in -: agadi bonafide.

buona novella: evangelio, bonanonco, savanonco.

buonauspicio: bonaŭspicio; di -: bonaŭspicia.

buoncostume: bonmoro, bonkonduto; squadra del -: bonmora taĉmento.

buonismo (valutazione ingenua del pericolo, irenismo irragionevole: accusa rivolta ai cattolici): naivbonismo, senpripensa bonismo, trobonismo; buonista: naivbonisto, trobonisto, bonemulo; - e buon animo non sono la stessa cosa: bomismo kaj bona animo ne samas.

buono: a. bona, s. bonulo; Dio solo è buono: /fil) nur Dio estas la fonto de ĉiu bon(ec)o. (Mc 10,17ss): nur Dio estas bona; e Dio guardò tutto ciò che aveva creato e vide che era molto -: kaj Dio rigardis ĉion kiun li kreis kaj vidis, ke ĝi estas tre bona.

buonuomo: bonulo.

burocratico: burokrata; burocratese: burokrateca; chiesa burocratica: burokrata eklezio (senspirita).

bussare: frapi; bussate e vi sarà aperto: frapu, kaj estu malfermite al vi.

bussola: kompaso, busolo; (porta sussidiaria): antaŭpordo, (cassetta per le elemosine) almozkesto; bussolante: apostoldoma pordisto; bussola magnetica: magneta kompaso; perdere la -: frenezeti.

C

ca


cabala, dottrina ebraica che si occupa del senso simbolico e segreto delle parole bibliche: kabalo; segni della -: kabalaj signoj; arte per indovinare il futuro per mezzo di numeri e lettere: divenarto per kabalaj aranĝoj kaj lotumaĵoj, astrologiaj antaŭdiroj; (fig) intrigo, raggiro, imbroglio: kabalo, intrigo, komploto; cabalista: kabalisto.

caccia alle streghe: persekutado de sorĉistinoj, sorĉistinĉasado; aria di persecuzione alle streghe: etoso de sorĉistinpersekuto; la - caratterizza l’alba dei secoli moderni: sorĉistinpersekuto karakterizas la unuajn jarcentojn de la moderna epoko; tutti gli strati sociali e tutte le chiese cristiane dell’occidente parteciparono alla -: ĉiuj sociaj tavoloj partoprenis, inter la kristanaj okcidentaj eklezioj, en la persekuto al sorĉistinoj; (fig): inventi krimulojn, kulpigi senfundamente.

cacciare: forigi; - il demonio, esorcizzare: ekzorci, forigi demonon, forpeli la diablon.

cadere: fali; - in peccato: peki, fali.

caduta: falo; - morale peko; la simbolica - di Adamo: la simbola pekfalo de Adamo; causa della -: falilo, (morale) pekokaŭzo.

Cafarnaum: Kafarnaumo.

Caifa (np): Kajafaso. Kajafas.

Caino: Kaino; la biblica istruttiva leggenda di Caino e Abele: la instrua biblia legendo pri Kaino kaj Abelo.

Caio (np): Kajo.

calamità: malfeliĉego, plago, katastrofo; anche le - sottostanno al volere di Dio: eĉ la katastrofoj dependas de la dia volo.

calasanziano: (rel) kalasantano.

Calcedonia: Kalcedono; concilio di -: kalcedona koncilio.

caldaico, caldeo: a. kaldea, ĥaldea, s. kaldeano, ĥaldeo; chiesa -: ĥaldea eklezio; Caldea: Kaldeo, Ĥaldeujo.

calendario: kalendaro; - giuliano, gregoriano, liturgico: julia, gregoria, liturgia kalendaro.

calice: kaliko; - nella bibbia indica destino tragico: kaliko en la biblio indikas tragikan destinon; - della passione: suferkaliko; - di comunione: cirkulanta kaliko; velo del -: kalikvualo.

califfo autorità religiosa musulmana: kalifo; -, vicecapo (gergale): submastro, leŭtenanto; califfato: kalifato.

Caligola: (st.e) Kaligulo.

Callisto (np): Kalisto.

calma: s. kvieteco, a. trankvila, kvieta, egalanima; calmarsi: kvietiĝi, senkoleriĝi.

calunnia: kalumnio, malbondiro; calunniare: kalumnii, misakuzi; (SS) il calunniatore: la kalumniulo (la diablo); calunnioso: kalumnia.

Calvario anche metaforicamente: Kalvario.

Calvino iniziatore della Chiesa Riformata: Kalvino, iniciatinto de la Reformita Eklezio; calviniano: kalvinano.

calzare: (avere indosso) surhavi, (indossare) surmeti; - i paramenti sacri: surmeti liturgiajn ornatojn.

calzari: piedvestoj, sandaloj; - prelatizi o pontificali: liturgiaj piedvestoj; non sono degno di slegargli i calzari (Luca): la rimenon de liaj ŝuoj mi ne estas inda malligi.

calzini: ŝtrumpetoj; - rossi dei cardinali: ruĝaj ŝtrumpetoj de la kardinaloj.

Camaldoli: Kamaldulo; codice di Camaldoli: sociala-politika Kamaldula programaro (de katolikoj engaĝiĝontaj en la politika servo, Julio 1943, kiuj renkontiĝis en Kamadulo); camaldolese: (rel) kamaldulano.

camarlingo, camarlengo, camerlengo: kamerlingo (kardinalo reganta dum la Vakanta Seĝo); camerlenga: administranta fratino.

camauro: papa kapuĉo, papa kasko, tolkasko.

cambiare: ŝanĝi; - religione, diocesi: ŝanĝi religion (aliĝo al nova religio), diocezon; le verità di fede non cambiano: kredveroj ne ŝanĝiĝas; - vita: ŝanĝi vivkonduton; poiché io, l’Eterno, non cambio: ĉar mi, la Eternulo, ne ŝanĝiĝas; cambiamento: ŝanĝo, aliigo, (trasformazione) ŝanĝiĝo, aliiĝo; il nostro tempo ci riserva cambiamenti rapidi e tumultuosi: niaj tempoj rezervas al ni rapidajn kaj tumultajn ŝanĝojn.

camera: ĉambro; - apostolica: apostola ĉambro; chierico di -: apostola-ĉambra kleriko; maestro di -: ĉambrestro; “in camera caritatis”: kaŝkaritate; in - di coscienza: sekretkonscienco.

cameriere: (domestico) ĉambristo, servisto, (di bar, albergo) kelnero, (dignitario) ĉambristo; - segreto, intimo, d’onore: sekreta, intima, honora ĉambristo; - di cappa e spada: ĉambristo kun manteleto kaj glavo (honora ĉambristo), papa ĉambelano.

camice: (lit) albo.

Camillo (np): Kamilo; camillino (camilliano): (rel) kamilano.

camita da Cam, uno dei tre figli di Noé, secondo il didattico paradigma biblico: si diceva dei popoli delle zone africane: s. ĥamido, a. ĥamida; lingue camitiche: ĥamidaj lingvoj.

cammello: kamelo.

camminare: marŝi, antaŭeniri; - con Dio: marŝi kun Dio, sekvi la diajn ordonojn; - (fig) nella luce, nelle tenebre: marŝi en la lumo (trahonestece), en mallumo (tramalhonestece).

cammino: (atto del camminare) marŝado, paŝado, (strada) vojo, irejo; i quattro cammini al Santuario di Santiago di Compostella: la kvar irejoj al la Santiaga Kompostela Sanktejo; - di gruppo (fig): engrupa memedukado (memkleriĝo); - nella giustizia (bibbia): justecirejo.

cammino neocatecumenale (associazione cattolica riconosciuta dalla Santa Sede): novkatekumena irejo.

camorra: kaŝa kontraŭleĝe superekspluatanta (kromimpostista) koterio, kamoro; camorrista: kaŝa kontraŭleĝa superekspluatanto, kamoristo; la morale cristiana condanna la -: kristana moralo kondamnas kamoran koterion; la falsa religiosità del camorrista: la misreligio de la kamoristo.

campana: sonorilo; creatore di campane: sonorilforĝisto; un doppio di campane: sonorilado, sonorilludo; campanella, campanello: sonorileto; campanellino: tintilo; campanellino a più voci: diverstona tintilo; cella campanaria: sonorilejo; campanile: kampanilo, sonorilturo, preĝejturo.

campanaro: sonorigisto, sonorilisto; il - della canzoncina per bambini “fra Martino -”: la sonorilisto de la porinfana kanzoneto “frato Jako, frato Jako sonorilisto”.

campanilismo: parokismo, regionismo, vilaĝa ŝovinismo; campanilista: propravilaĝa ŝovinisto; campanilistico: regionisma, vilaĝa.

campeggio: tendumejo, tendaro; - degli esperantisti cattolici: ikueana esperanto-tendaro.

Campidoglio: Kapitolo; del -: kapitola.

campo: kampo, (coltivato) agro; messa al -: kampadeja meso.

camposanto: (eklezia) tombejo, enterigejo.

Cana: (SS) Kana. (Kano).

cananei popoli di Canaan, occupati e assorbiti dagli ebrei: kanaanidoj, a. kanaanaj.

cancellare: (for)viŝi; - il peccato: pardoni, forpreni, elstreki, forviŝi la pekon, sakramente absolvi.

cancelleria: kancelario; - diocesana: episkopa (kuria) kancelario; impiegato alla - diocesana: dioceza (kuria) kancelariano, kancelariisto.

cancelliere: kanceliero; - apostolico, della diocesi: papa, episkopa kanceliero; - tribunale, di università: juĝregistristo, (granda) kanceliero.

candela: kandelo; - di cera: vakskandelo; candelabro: kandelingo, kandelabro; candelabro a sette bracci (rito ebraico): sepinga kandelabro; di motore: sparkilo

candeliere: kandelingo; candeliere da parete: parieta kandelingo.

candelora: kandelfesto.

candelotto: dika kandelo, kandelego; - per processione, per addobbo: procesia, ornama kandelego.

Candido (np): Kandido.

candido: simplanima, naiv(ec)a; candore: blankego, brila blankeco, (fig) naiveco, senartifikeco; candore verginale: brila virgeco, virga brilo.

canna: kano; - incrinata: fendetita kano; non spezzerò la - incrinata (Isaia): mi ne eliminos la fendetitan kanon (la mizerikordobezonulon); - dell’organo: orgentubo; farsi una -: sin drogi, sin dopi.

canone: (lit e dir) kanono, regulo, leĝo; - biblico (lista dei libri biblici ritenuti ispirati): biblia kanono; - cattolico, protestante, buddista, confuciano, islamico: katolika, protestanta, budhana (Tri Korboj), konfucea, islama…; (parte della messa): meskanono, eŭkaristia preĝo; privilegio del -: kanona privilegio; - pontificale: pontifika kanonlibro; - dei Santi: Sanktulkanono; a norma del -: laŭkanone.

canonica: pastrodomo, paroĥestra loĝejo, kanonikejo.

canonicato: kanonikeco; (beneficio): kanonika benefico; - senza ordini sacri: senordina sinekuro, sinekuro; Petrarca godeva di molti canonicati (sinecure): Petrarca ĝuis multajn sinekurojn.

canonico: s. kanoniko, pastro asignita al katedralo aŭ al kanonikara preĝejo por oficiale preĝi kaj kunlabori, a. kanona, (dir) laŭkanona; ora canonica: kanonika horo; canonichessa: (rel) kanonikino; canonicale: kanonika; canonicamente: laŭkanone.

canonista: kanonisto; canonistico: kanonista, kanona.

canonizzare, dichiarare solennemente che un fedele ha raggiunto la gloria del cielo e può godere di pubblico culto: kanonizi, sanktoproklami, sanktuligi.

canonizzazione: kanonizado, sanktproklamado, sanktuligo; la - è ritenuta atto del magistero infallibile del papa: la sanktproklamado estas ordinare opiniata proklamo de la Neeraripova Instruo de la papo; la - richiede almeno un miracolo: la sanktuligo postulas almanaŭ unu miraklon.

canossiana: (rel) kanosanino.

cantare: kanti, laŭdkanti, prikanti; - la messa: soleni la meson; canto: kanto, laŭdkanto; canto fermo o gregoriano, a cappella: ĉanto, enĥora (senmuzikakompana) ĉantado; cantore: kantisto, ĉantisto; cantoria (v. coro): kantistejo, tribuno.

cantastorie: fabelisto, vaganta rakontisto, (fig) ĉarlatano; il - medievale raccontava gli eroismi dei santi cristiani: mezepoka stratkantisto kantadis ankaŭ la heroaĵojn de l’ kristanaj epigonoj.

cantautore: kantaŭtoro, kanzonparolisto-kantisto; - di musiche sacre: kantaŭtoro de liturgiaj muzikkantoj.

cantico: kantiko, laŭdkanto; raccolta o libro dei canti: kantikaro; - dei Cantici: (SS) Alta Kanto; - delle creature (di San Francesco): kantiko de la kreitaĵoj.

cantillare con melodia vicina al parlato: kanteti, kantileni; - Geremia: kanteti Jeremiaĵon; Gesù cantillò (canticchiò) Isaia: Jesuo kantetis Jesajan.

caos: ĥaoso; il - della mitologia primitiva (prima che gli dei mettessero ordine nella natura): mita ĥaoso (antaŭ ol la dioj organizis la naturon); il - biblico (rappresentato dalla “terra deserta e disadorna” (Gn 1,2): laŭbiblia ĥaoso (simbolita de “la tero senforma kaj dezerta”).

capace: kapabla, pova; - di matrimonio (dir): edz(in)iĝopova.

capitale: ĉefa; punto - della fede: ĉefkreda punkto; - di stato: ĉefurbo; - finanziario: kapitalo; peccato -, vizio -: ĉefpeko, i sette vizi capitali: la sep ĉefmalvirtoj (malhumileco aŭ orgojlo, avareco, envio, kolero, malĉasteco, frand-avido, maldiligenteco aŭ tedo); - (economia): kapitalo; funzione sociale del - secondo le encicliche sociali: sociala funkcio de la kapitalo laŭ socialaj enciklikoj.

capitalismo: kapitalismo; - secondo la dottrina sociale della chiesa: kapitalismo laŭ la instruo de la socialaj enciklikoj; - senza norme: senregula kapitalismo; - liberista, superliberista, di stato: liberisma, superliberisma, ŝtata kapitalismo; capitalista (colui che mette il capitale): kapitalisto, (colui che crea l’impresa) entreprenisto; capitalistico: kapitalisma, kapitalista; impresa capitalistica (che investe per il profitto): kapitalisma entrepreno, firmao; lotta tra - e lavoratori: lukto inter kapitalistaro kaj laboristaro; comunanza di fini tra capitale e lavoro: komuneco de celoj inter kapitalo kaj laboro.

capitalizzare: kapitaligi; capitalizzazione: kapitaligo; la capitalizzazione va regolata secondo la morale cristiana: ankaŭ kapitaligo devas respekti moralajn kristanajn normojn.

capitano comandante (guardia nobile del Papa): papa majoro.

capitello: (arch) kapitelo.

capitoli: (di un libro) ĉapitroj; divisione della bibbia in - (Stefano Langton - 1214 - per la volgata): laŭĉapitra divido de la biblio.

capitolino di Campidoglio: kapitola.

capitolo dei canonici: kapitulo, kanonikaro; sala del raduno: kanonikara salono. kapitula halo; avere voce in -: ĝui aŭtoritatecon, havi parolrajton; capitolare: a. kapitula; capitolare (cedere): kapitulaci; divisione della bibbia in capitoli: laŭĉapitra divido de la biblio (iniciate de la kardinalo Hugo en la dekkvara jarcento).

capo: (fig) reganto, ĉefo, estro, (del corpo) kapo; inclinazione del -: kapoklino, kapsaluto.

capodanno: novjartago, novjaro, jar-ŝanĝo; c’erano molti capodanni nell’Europa cristiana: estis pluraj datoj por jar-ŝanĝo en la kristana Eŭropo.

caposetta: sektestro, ĉefherezulo.

cappa: ĥormanteleto (ruĝa por la kardinaloj), kapuĉmantelo; - magna: episkopa, kanonika ĥormantelo, pompa vesto.

cappella: kapelo; - ardente: ĉambro funebre lumigita; - funeraria, cimiteriale: tomba kapelo; - domestica, gentilizia: domkapelo, nobelkapelo; - papale: liturgia papa ofico; - pubblica, semipubblica, privata: publika, duonpublika, privata kapelo; maestro di -: kapelestro, ĥorestro.

cappellanato: kapelaneco; cappellania: kapelantasko, (luogo) kapelanejo.

cappellano: kapelano, pastro; - di bordo, di corte, di famiglia, militare: ŝippastro, kortega pastro, dompastro, armea pastro (religservisto) en armeo.

cappello: ĉapo, ĉapelo; - cardinalizio: kardinala ĉapelo; lettere cappellate: ĉapelitaj literoj.

cappuccino: (rel) kapuceno, kapucenino; (caffè e latte): kafo kun lakto.

cappuccio: kapuĉo.

capro: virkapro; - sacrificabile: porofera kapro.

capro espiatorio: propeka kapro, pekliberiga kapro, pekokapro; impropriamente si fa di Gesù il -, egli è piuttosto il servo soffrente che offre se stesso: ne korekte oni enkalkulas Jesuon propeka kapro, li prefere similas al la suferanta servisto kiu sin oferas pro amo: (fig) -: ŝajnliberiga false kulpigito.

caput mundi detto di Roma soprattutto a causa del papato: kapo (centro) de la mondo, mondocentro.

capzioso: insida.

caracciolino: (rel) karacolano; regulminora kleriko.

carattere: (lit) karaktero; - sacramentale: sakramenta karaktero (sigelo); - episcopale: episkopa rango; - indelebile: neforigebla karaktero.

cardinale: kardinalo, purpurulo; - dell’ordine dei diaconi, dei preti, dei vescovi: diakona, presbitera, episkopa kardinalo; - nipote: (st.e) nevo-kardinalo; collegio dei cardinali: sankta kolegio, kardinalaro; cardinalizio: kardinala; piatto cardinalizio: kardinala monsigno (onorario); - a latere: speciale komisiita kardinalo; - di curia: kuria kardinalo; - vicario: vikaria kardinalo; - in pectore: enbrusta/ neproklamita/ rezervita kardinalo; - decano: dojena kardinalo; adorazione dei cardinali: kardinalara publika obeosignifa adorado antaŭ la ĵus elektita papo; cardinalesco: kardinala, kardinaluma.

carico: a. ŝarĝita; - di peccati (personalmente compiuti): ŝarĝita de pekoj; - dei nostri peccati: suferanta (penanta) pro niaj pekoj; - (peso caricato): kargo, (atto del caricare) ŝarĝado.

caricatura: karikaturo; fare la - della religione: karikaturi religion; caricaturale: karikatura.

carillon: kariljono, ludata aŭ mekanika sonorilaro.

carisma nel senso religioso: karismo, spirita dono, dia graco; - nel senso di bravura o fascino: karismo, laika karismo, persona fascino, prestiĝo, influkapablo; - ordinario, straordinario: karismo ordinara, eksterordinara; i carismi sono per l’edificazione e sotto il giudizio della chiesa: karismoj estas por la edifo kaj sub la juĝo de la eklezio; origine cristiana della parola -: kristana origino de la vorto karismo (senpaga dia poreklezia donaco, ĉe Sankta Paŭlo); ogni credente ha il suo particolare -: ĉiu kredanto havas sian propran karismon.

carismatico: a. karisma, s. karismano, karismulo; rinnovamento - cattolico: karisma (spirita) katolika renoviĝo.

carità: (affetto) amo, amemo; - in senso cristiano (scende dall’alto e vuole il bene altrui): agapo, karitato, amo al proksimuloj, kristana koncepto pri amo; -virtù teologale (che rende possibile l’amore verso Dio per opera di Dio stesso): karitato, Dienverŝita karitato; elemosina: almozo; domandare la -: almozpeti; fare la -: almozdoni; compassione: kompato; suora di -: religia flegistino (flegreligiulino); la - cristiana favorisce, ma non si identifica con l’assistenza sociale: la kristana karitato helpas la socian asistadon, sed ne identiĝas kun ĝi; strutture di -: strukturoj de karitato; organizzazioni di -: establaĵoj de karitato; l’esercizio della - essenziale per la chiesa: karitatfarado esenca por la eklezio; pratica della -: praktiko de karitato; la - si estende a tutti i bisogni umani: karitato ampleksas ĉiujn homajn necesbezonojn.

Caritas organizzazione assistenziale cattolica: Caritas, Karitas, Karitato; - internazionale, nazionale, locale, diocesana, parrocchiale: internacia, nacia, loka, dioceza, paroka Karitas; l’attività della - è indipendente da ideologie e partiti: kristana agado karitata estas sendependa de ideologioj kaj partioj. - attualizzazione dell’amore: Karitas (Karitato) aktualigo de la amo.

caritatevole: karitata, bonkora, karitoplena.

caritativa: karita; attività -: karitato-aktivado.

Carlo, -a (np): Karlo, Karla.

Carlotta (np): Karlota, Ĉarlota.

Carmelo (np): Karmelo; Monte -: Karmela Monto; (fig): karmela monaĥ(in)ejo, karmela spiritualeccentro.

carmelitano: (rel) karmelan(in)o; - scalzo: senŝua (nudapieda) karmelan(in)o.

carnale: laŭkarna, karna; sensuale: sensa; amore -: korpamo, amoro; fratello -: vera, natura frato.

carne: karno; biblicamente - indica la condizione umana incline al peccato: en la biblio karno aludas al homa kondiĉo ema al la malbono; piacere della -: karna plezuro (volupto); astinenza dalla -: viandabstino; lo spirito (gli ideali, i propositi) è pronto, ma la - è debole: la spirito estas volema, sed la karno malforta; come può costui darci la sua carne per cibo?: kiel ĉi tiu povas doni al ni sian karnon por manĝi (Joh 6,52); (cibo): viando.

carnefice: torturisto, turmentisto.

Carolina (np): Karolina.

carro funebre: ĉerkveturilo.

carta, charta: ĉarto; Magna -: Granda Ĉarto; la - dell’ONU: la ĉarto de ONU; - dei cristiani per l’ambiente (proclamata ad Assisi): kristana ĉarto por la naturmediprotektado; - comune: papero.

cartagloria: (lit) altartabelo.

Cartesio: Kartezio; cartesiano: kartezia; cartesianismo: kartezi(an)ismo; il Dio di - imprime la prima spinta al creato e poi diventa inutile: la Kartezia Dio donas la unuan puŝon al la mondo kaj poste fariĝas senutila.

cartomanzia: kartomancio, kartodivenado, perkarta superstiĉa divenado, ŝajniga sortelspurado; cartomante: kartodivenist(in)o, kartomanciist(in)o.

casa: domo, hejmo; - di Dio: domo de Dio, preĝejo; - madre: ĉefdomo, domo patrina; - religiosa: monak(in)ejo, religia domo; - generalizia: generala domo; - di accoglienza; akceptodomo; - dell’islam, - della guerra (espressione del corano: territori in cui si professa l’islam, territori in cui non si professa l’islam): nacioj konfesantaj islamismon, nacioj islamigeblaj nur per perforto; ritornare alla - del Padre: reveni al la Patra domo.

casa del clero: klerikara domo, pastrara ripozdomo.

casa per esercizi spirituali: spiritekzerca domo.

Casimiro (np): Kazimiro.

casino: (bordello) bordelo; (casa di caccia) ĉasdomo; chiasso, confusione: kaoso, bruado.

casinò: kazino.

casistica: s. kazuistiko; insegnante di -: kazuisto.

caso (fatto imprevisto): hazardo; “che pone il mondo a caso” (Divina Commedia): “kiu faras la mondon senkaŭza”; si chiama - la non conoscenza delle cause: oni nomas kazo la nescion pri la kaŭzoj; (occasione): kazo, okazo, afero; (possibilità): ebleco; - di morale: kazuo, morala kazo, konscienca dubo; - di coscienza: konscienca kazo, kazuo; ridurre tutta la morale a - di coscienza: redukti la tutan moralon al konsciancaj kazoj; - urgente: urĝa kazo; per -: hazarde.

cassetta delle elemosine: almozkesto.

cassettoni soffitto a -: kasonplafono.

Cassino: (Monto) Kasino; cassinense, cassinese: a. kasina (skolo), s. benediktano.

casta: kasto; - sacerdotale: pastra kasto; divisione in caste: laŭkasta disdivido.

castigare: puni; - per correggere: punkorekti; - i costumi: malaprobi la morojn; Dio vi castiga per le vostre ingiustizie (bibbia): Dio vin punas pro viaj maljustaĵoj; Dio castiga per correggere, non per distruggere: Dio pekpunas por korekti, neniam por detrui; castigarsi: sin puni, puniĝi; castigabile: punebla.

castigato: punita; - (costume e comportamento): senriproĉa, severmora, simpla, modera; romanzo -: ĉasta romano.

castigo: puno, pekpuno, purigo; - divino: dia pekpuno; - parola e concetto biblici: pekpuno, bibliaj vorto kaj koncepto; - vocabolo quasi bandito dalla pastorale: pekpuno, vorto preskaŭ ignorata de la pastoralo; - corporale: korpa puno; - eterno: inferpuno; nel - eterno Dio rispetta la scelta della creatura libera: Dio ne inferpunas, sed respektas la elekton de la libera kreitaĵo.

castità: ĉasteco; - coniugale: geedzeca ĉasteco; (rispetto di sé): pureco; voto di -: ĉastecvoto; - prematrimoniale: antaŭgeedziĝa ĉasteco; cintura di -: ĉasteczono.

casto: a. ĉasta, pura, s. ĉastulo, purulo; i casti della bibbia (Susanna, Giuseppe ecc.): la bibliaj geĉastuloj (Suzana, Jozefo kaj aliaj).

castrare: kastri; (fig) eliminare: fortranĉi, stumpigi; “castrarsi” per il regno dei cieli: rezigni geedzi(ni)ĝon por la dia regno; castrato: kastrito.

castrazione, castratura: kastrado, kastriĝo; - fisica, chimica, psicologica: fizika, perkemia, psika kastrado; - per conservare la voce bianca: kastrado por konservi soprana la voĉon; il cristianesimo disapprova la - sull’uomo: kristanismo malaprobas la kastradon sur la homo; complesso di -: komplekso pri kastriĝo; (fig) frustrazione: frustracio.

castrense vescovo: armea episkopo, episkopo poreligiaj servoj en armeo.

casuale: hazarda, okaza; casualità: hazardo; nella casualità si ignora la causa che pure c’è: en hazardo oni ne konas la kaŭzon kiu tamen ne povas manki.

catabattista: (st.e) katabaptisto.

catacombe: katakomboj; - cimiteri, non rifugi, dei cristiani: katakomboj tombejoj, ne riguĝejoj, de kristanoj.

catafalco: katafalko.

catarismo movimento dualista religioso, respinto dalla chiesa, del sud della Francia, affine alle dottrine dei bogomili e dei patari: katarismo, albiganismo; cataro: kataro, kataristo.

catarsi purificazione più rituale che interiore presso qualche religione, totalmente morale per i cristiani: katarso, animpuriĝo; - tramite l’arte: (perarta) katarso.

catastrofe: (disastro) katastrofo, (di una tragedia) katastrofo, funebra fintragedio; eucatastrofe: perfavoreventa konkludo.

catastrofismo tendenza a pessimismo estremo: katastrofismo; il - biblico è imbevuto del disegno salvifico di Dio: la biblia katastrofismo estas impregnita je la dia savoplano.

catechesi: katekizado.

catecheta: katekismpretiganto, katekizanto, katekisto.

catechetica parte della teologia: katekiza doktrino, katekizo; a. katekisma, katekiza.

catechismo: katekismo; Il Catechismo della Chiesa Cattolica (CCC): La Katekismo de la Katolika Eklezio (KKE); i catechismi sono molti: multas la katekismoj, catechista: katekist(in)o.

catechizzare: katekizi; catechizzatore (insegna il catechismo): katekizanto, katekizisto; catechizzazione: katekizado.

catecumenato: katekizadtempo; - ripristinato dal Concilio Vaticano II: katekumena periodo (katekiza tempo) reestablita de la dua Vatikana Koncilio; catecumenio: katekizejo.

catecumeno: katekizato, kandidato al la bapto, katekumeno.

categorie religiose: religiaj kategorioj (supozitaj originaj manifestiĝoj de religio: fetiĉismo, animismo, animatismo…).

catena: ĉeno; - di lettere: ĉenletero; - di sant’Antonio (superstizione condannata dalla morale cristiana): Sanktantona leterĉeno, minaca leterĉeno je nomo de Sankta Antono.

Caterina (np): Katarina.

cattedra: katedro; - episcopale: trono, episkopa katedro; - petrina, festa della - di Pietro: Katedro de Petro, festo de la Petra Katedro, (Supera Instruo, papo, Petra Ofico); - di scuola o conferenza: prelegtablo; cattedratico: a. katedra, s. katedrulo; incattedrato: enkatedrita

cattedrale: katedralo, ĉefpreĝejo; - degli esperantisti: katedralo de esperantistoj (antonomazie dirite pri la paroĥa preĝejo de la Sanktuloj Johano kaj Paŭlo en Rimini, riĉigita de Duilio Magnani per mozaikoj kaj skribaĵoj aludantaj al la celoj de Esperanto).

cattivismo (nuova parola): malakordiĝa (senkompata) severeco; cattivista: malakordiĝa (senkompata) severulo; cattiveria: malboneco.

cattivo: a. malbona, malica, s. malbonulo, maliculo; dannoso: danĝera; di - gusto: malbona, malbongusta, sengusta; cosa disgustosa: aĉo, aĉaĵo (ekz: libr-aĉo); nel vangelo (Matteo) Gesù ci definisce “cattivi”: en la evangelio (Mateo) Jesuo nin difinas “malbonaj”; cattivi maestri: malbonaj majstroj, deviigantaj majstroj.

cattolicesimo: katolikismo; (la comunità e l’insieme delle chiese locali): katolikaro.

cattolicheggiare verbo di significato variabile, non sempre apprezzativo: katolikumi, katolikiziĝi, preskaŭ katolike sin konduti (sinteni).

cattolici anagrafici (perché indifferenti verso la fede): registritaj (surregistraj) katolikoj, katolikoj nur sur registro, registre katolikoj.

cattolici impegnati: engaĝiĝintaj (engaĝigitaj) katolikoj; cattolici estremisti: progresismaj, ekstremismaj katolikoj; cattolici intransigenti, conciliatoristi: (st.e) katolikoj de la nekompromisema, akordiĝema alo.

cattolici parlamentari (costituzionalmente non corretta la forma: “parlamentari cattolici”): katolikoj-parlamentanoj.

cattolicità: katolikeco; - (senso soggettivo: ciò che è professato da tutte le chiese cristiane che oggi preferiscono definirsi anche cattoliche): katolikeco; - (senso oggettivo: rivolto a tutti): katolikeco; - (in senso oggettivo-storico: proprio della chiesa cattolica): katolikeco; se la - appartiene a tutte le chiese cristiane, i cattolici della chiesa cattolica non perdono il diritto di chiamarsi semplicemente cattolici: se katolikeco kelkemezure apartenas al ĉiuj kristanaj eklezioj, la katolikoj de la katolika eklezio ne perdas la rajton esti internacie nomataj simple katolikoj; l’insieme dei cattolici: katolikaro.

cattolicizzare: katolikigi, disvastigi katolikan religian pensmanieron; cattolicizzarsi: katolikiĝi.

cattolico (dal greco katà olon = secondo tutto = universale): a. katolika; - romano: s. katoliko, romkatoliko; - osservante: rigora katoliko; cattolici conciliari (accusano la chiesa di non rispettare il Concilio Vaticano II): konciliaj katolikoj; cattolici tradizionalisti (Lefebvriani, accusano il Concilio di deviazioni): tradiciaj katolikaj; cattolici liberali: liberalkatolikoj; - di Cristo (prot): Kristkatoliko; vecchio -: malnovkatoliko; Lettera Cattolica (SS): Ĝenerala Letero, Epistolo; il Cattolicissimo (il re di Spagna): la Plejkatoliko, la Katolikega.

Cattolico autorità religiosa nelle chiese dell’ortodossia paragonabile a vescovo: Katoliko.

caudatario (teneva il lembo delle vesti dei dignitari ecclesiastici): trenaĵportisto; (fig) pedissequo: senkritike dependa.

causa: kaŭzo, motivo; - efficiente: efika kaŭzo; - prima: prakaŭzo, ekkaŭzo; volontario in -: enkaŭza intenco, en kaŭzo intencita; - di gioia, di dolore: kaŭzo de ĝojo, de doloro; cessazione della -: ĉeso de la kaŭzo; non c’è effetto senza -: ne okazas efiko sen kaŭzo; - morale: morala kaŭzo; colpevole in -: kulpebla pro kaŭzo; la - del pagamento: la motivo de la pago; lite giudiziaria: proceso, juĝafero; causare: kaŭzi.

causalità: kaŭzeco; principio di -: principo pri kaŭzeco, kaŭzecprincipo.

cauzione: (dir) kaŭcio, garantiaĵo.

cavaliere: rajdanto, rajdisto; (soldato): kavaleriano; titolo onorifico: kavaliro; - teutonico, templare: teŭtona kavaliro, templano; cavalierato: kavalireco.

cavalleria: (milizia) kavalerio, (codice d’onore) kavalireco; - medievale: mezepoka kavalerio.

cavalleresco: kavalireca; ordine -: kavalirordeno; i due ordini cavallereschi riconosciuti dalla Santa Sede (il Sovrano Ordine Militare di Malta e l’Ordine Equestre del Santo Sepolcro di Gerusalemme, riconosciute anche dalo Stato italiano): la du kavalirordonoj rekonitaj de la Sankta Seĝo; falsi ordini cavallereschi: neaprobitaj kavalirordenoj; rito di investitura cavalleresca canonica (secondo il rito di San Pio V): kanona investado kiel kavaliro (laŭ la rito de Sankta Pio V).
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   90


Elŝuti 3.58 Mb.

  • C ca

  • Elŝuti 3.58 Mb.