Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


La plej disvastiĝintaj vortoj Hartmut Traunmüller

Elŝuti 469 b.

La plej disvastiĝintaj vortoj Hartmut Traunmüller




paĝo1/7
Dato20.03.2017
Grandeco469 b.

Elŝuti 469 b.
  1   2   3   4   5   6   7


La plej disvastiĝintaj vortoj

  • Hartmut Traunmüller

  • Institutionen för lingvistik

  • Stockholms universitet


La plej disvastiĝintaj vortoj

  • Tiu prelego rezultis el laboro kun vortaro de internaciismoj, kiu dum la jaro 2012 ricevis financan subtenon de IDO-stiftelsen för språkforskning till Hellmut Röhnischs minne.

  • Ĝi povas esti rigardata kiel komplemento aI la vikipedia artikolo "Internacia vorto".



Internacia vorto

  • Internacia vortointernaciismo estas vorto, kiu plenumas la jenajn kondiĉojn:

  • Formo: ĝi prononciĝas aŭ skribiĝas simile en pluraj lingvoj, ankaŭ en ne proksime parencaj,

  • Signifo: ĝi havas la saman aŭ proksime rilatan signifon en la diversaj lingvoj,

  • Deveno: ĝia origina fonto estas normale la sama.

  • Al ju pli da malsamlingvaj nacioj vorto estas komuna en tiu senco, des pli prave oni povas nomi ĝin 'internacia'.



Internacia vorto

  • Internacia vortointernaciismo estas vorto, kiu plenumas la jenajn kondiĉojn:

  • Formo: ĝi prononciĝas aŭ skribiĝas simile en pluraj lingvoj, ankaŭ en ne proksime parencaj,

  • Signifo: ĝi havas la saman aŭ proksime rilatan signifon en la diversaj lingvoj,

  • Deveno: ĝia origina fonto estas normale la sama.

  • Al ju pli da malsamlingvaj nacioj vorto estas komuna en tiu senco, des pli prave oni povas nomi ĝin 'internacia'.

  • Por taksi la disvastigitecon de vortoj, oni tamen kalkulu pli ĝuste ne la lingvojn aŭ naciojn sed la homojn, al kiuj la vorto estas konata. La geografia disvastigiteco ankaŭ iel gravas.



Formo

  • Ofte, internaciismoj kaj sonas kaj skribiĝas simile.

  • Ofte, internaciismoj sonas simile, sed skribiĝas aŭ en malsamaj skribsistemoj aŭ en la sama sed kun malkongruaj ortografiaj reguloj.

  • Malpli ofte, internaciismoj skribiĝas simile, sed prononciĝas malsimile. Tio tamen estas tipa por pruntaĵoj en ĉina skribo kaj por anglaj pruntaĵoj el la franca, latina, kaj aliaj latinskribaj lingvoj.



Formo

  • Ofte, internaciismoj kaj sonas kaj skribiĝas simile.

  • Ofte, internaciismoj sonas simile, sed skribiĝas aŭ en malsamaj skribsistemoj aŭ en la sama sed kun malkongruaj ortografiaj reguloj.

  • Malpli ofte, internaciismoj skribiĝas simile, sed prononciĝas malsimile. Tio tamen estas tipa por pruntaĵoj en ĉina skribo kaj por anglaj pruntaĵoj el la franca, la latina, kaj aliaj latinskribaj lingvoj.

  • Cetere maloftas asimiligo de fremda skriba formo kiel

  • angle team > teamo en E-o, alilingve tim,

  • angle Newton > neŭtono en E-o, alilingve njuton; tamen,

  • angle Punjab [pʌndʒɑ:b] > Punjab [pundʒab] (aŭ simile) en pluraj latinskribaj lingvoj (panĝabe kaj hindie/urdue [pʌɲɟa:b]).



Formo

  • Formvariado estiĝas

  • pro malkongrua fonetismo de malsamaj lingvoj,

  • pro influo de malkongruaj ortografiaj reguloj,

  • pro elekto de similaj formoj el la propra lingvo. Tiam foje okazas, ke la etimologio de pruntvorto estas miskomprenata. Oni nomas tion "popola etimologio".

  • pro malkongrua evoluo de la unuopaj lingvoj dum la paso de jarcentoj. Multaj internaciismoj jam havas historion de pli ol jarmilo, kaj pro tio ilia origina internacieco parte perdiĝis.



Formo

  • Simboloj kaj sinsekvoj de simboloj sen rekta rilato al prononcado, ekzemple 3 'tri', 月 'monato' kaj 3月 'marto' (ĉine kaj japane) ankaŭ estas "internaciismoj", sed por ekscii ĉu ili reprezentas internaciajn vortojn necesas konsideri la prononcon.



Signifo



Signifo

  • La signifo de similaj vortoj en malsamaj lingvoj povas esti

  • ekzakte aŭ proksimume la sama,

  • ne plene kongrua,

  • ekz. france important 'grava' kaj 'peza', angle nur 'grava';

  • angle kaj kolonilingve mail [meɪəl] 'poŝto', alilingve nur 'retpoŝto',



Signifo

  • La signifo de similaj vortoj en malsamaj lingvoj povas esti

  • ekzakte aŭ proksimume la sama,

  • ne plene kongrua,

  • ekz. france important 'grava' kaj 'peza', angle nur 'grava';

  • angle kaj kolonilingve mail [meɪəl] 'poŝto', alilingve nur 'retpoŝto',

  • malkongrua sed tamen parenca,

  • ekz. france librairie 'vendejo aŭ vendado de libroj', angle library 'biblioteko'.



  1   2   3   4   5   6   7


Elŝuti 469 b.


Elŝuti 469 b.