Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Johano la Brava I

Elŝuti 81.97 Kb.

Johano la Brava I




paĝo1/3
Dato01.11.2017
Grandeco81.97 Kb.

Elŝuti 81.97 Kb.
  1   2   3

Aŭtoro: Sándor Petőfi

traduko de: Kálmán Kalocsay

Johano la Brava


I.

Ard-radie brilas la vizaĝo suna


De l' ĉiela supro al ŝafisto juna.
Estas superflue, ke ĝi tiel ardas,
La ŝafist' sen tio tro varmege fartas.

Ama fajro brulas en la juna sino,


Dum li paŝtas gregon ĉe la vilaĝ-fino.
Dum la greg' paŝtiĝas tie, freŝherbare,
Li sur sia pelto kuŝas nenifare.

Ĉirkaŭ li odoron flora mar' elspiras,


Sed atenton lian floroj ne altiras.
En ŝtonĵet-proksimo rivereto fluas,
La rigardon miran tien ĝi algluas.

Sed ne de l' rivero al la brilo onda,


Sed en la rivero al knabino blonda,
De l' knabino blonda al la svelta korpo,
Al harplektoj longaj, ronda brusto-volbo.

Ĝis genu' refalde ŝi la jupon havas,


Ĉar en la rivero ŝi tolaĵon lavas.
Blankas super akvo genueto bela,
Jen por nia Janĉi la plezur' ĉiela.

Ĉar sur la herbejo ŝafgardisto nia


Janĉi Kukorica estas, ne alia.
Kaj ŝi, kiu lavas tolon en rivero,
Estas Ilnjo, lia perla kor-juvelo.

"Perla kor-juvelo, Ilnjo, mia ĉio!"


Janĉi Kukorica diras kun pasio.
"Alrigardu do min, en la tuta mondo
Ja vi estas mia sola ĝojo-fonto.

El prunel-okuloj ĵetu al mi lumon,


Venu el la akvo, venu en brakumon,
Venu al la bordo, nur momenton fuĝan!
Mi l' animon kisos sur la lipon ruĝan."

"Sciu, kara Janĉi, mi elirus ĝoje,


Se ne tiel urĝus la labor' ĉi-foje.
Mi rapidas, male spertos mi insulton,
Stifinfan' mi estas, tio diras multon."

Tiel blonda Ilnjo finis la parolon,


Kaj ŝi vigla-mane lavis plu la tolon.
Sed nun la ŝafisto levis sin, kaj iris
Al ŝi pli proksimen, kaj alloge diris:

"Venu, ho kolombo, turto mia eta,


Pri l' brakum' kaj kisoj tuj mi estos preta.
En proksim' ne estas via panjo stifa,
Ho ne lasu do min morti kis-soifa."

Li ŝin el la akvo logis dolĉ-parole,


Kaj ŝin ambaŭbrake ĉirkaŭprenis mole,
Kisis ŝian buŝon nek du-, nek cent-foje,
Nur la bona Dio scias, kiomfoje.
II.

Sed la temp' rapidis dume. La vespero


Jam purpuris sur la ondoj de l' rivero.
Stifpatrinon hejme furiozo skuas.
Kie la knabino? Kie ŝi malfruas?

Tian penson havis la patrin' malica,


Kaj post pens' la vorto estis jam laŭvica,
Kaj ĝi ne tre gaje sonis, tio klaras.
"Vidu mi, ve al ŝi, se ŝi nenifaras."

Ve nun al vi, Ilnjo, eta orf-animo,


Sorĉistin' furia jen jam en proksimo!
Vasta ŝia pulmo, larĝa ŝia buŝo...
El amsonĝ' vin vekas krioj kiel puŝo:

,,He, malĉasta ino, he, estaĵ' senhonta,


Tion vi kuraĝas por indigno monda!
Vi la karan tempon ŝtelas sur la bordo
Per amaĉ' malpia? Ho, vin portu for do..."

,,Sed nun jam sufiĉe, panjo, ke vi bruas,


Fermu vian buŝon, aŭ mi mem ĝin gluas,
Tiel vi ofendu Ilnjon eĉ per tuŝo:
Viaj restaj dentoj falos el la buŝo!"

Tiel ekdefendis de l' insult' sovaĝa


L' amatinon treman la ŝafist' kuraĝa.
Poste, dum l' okuloj en kolero dronis,
Al ĉi dir' minace jenon li aldonis:

,,Se ne volas vi, ke via dom' ekbrulu,


Tiun orfulinon povran ne torturu!
Ŝi ja sin lacigas, peze peni devas,
Kaj, krom seka pano, kion ŝi ricevas?

Kaj nun iru, Ilnjo, langon vi ja havas,


Por al mi elplendi, se insult' vin trafas,
Kaj pri l' propraj agoj zorgu nur, panjaĉo,
Ĉu vi virtmodelo estis dum junaĝo?"

Janĉi Kukorica nun la pelton levis,


Iris, ĉar la gregon li kolekti devis.
Ho sed kiel granda estis la ektimo:
Nur apenaŭ kelkaj vagis en proksimo.

III.

Jam la suno tuŝis la terrandan zonon,
Ĝis de l' greg' retrovis Janĉi la duonon.
La duon' alia mankis de l' ŝaf-trupo.
Kiu ĝin forrabis? Ĉu ŝtelist' aŭ lupo?

Kie ajn ĝi estas, ĝi ja estas fore.


Serĉi kaj malĝoji — same senvalore.
Kion do nun fari? Fine li decidis,
La ŝafar-restaĵon al la hejmo gvidis.

"Havos nun vi, Janĉi, havos vi ne benon!"


Dum paŝad' malgaja li pensadis jenon.
"Eksplodemas mia mastro ja sen tio,
Kaj eĉ nun... sed estu laŭ la vol' de Dio".

Tion ĉi li pensis, li pli eĉ ne povis,


Ĉar li kun la grego jam ĉe l' kort' sin trovis.
La grumblema mastro antaŭ l' pordo staris,
Ŝafojn nombri, kiel li kutime faris.

"Lasu la nombradon, mastro mia bona,


Kial nei, mankas pli ol part' duona.
Pente mi bedaŭras, sed jam kiel ŝanĝi!"
Tiel alparolis sian mastron Janĉi.

Kaj la mastro diris al li murmurvorte,


Dum li la lipharojn kaptis, tordis forte:
,,Bub', ne stultu! Mi la ŝercon ne toleras!
Ne incitu min, se pacon vi preferas."

Montris sin: ne ŝerco estas la afero.


Preskaŭ l' mastro perdis menson pro l' kolero.
Kvazaŭ rabiante en furioza fajro,
Kriis: "He, forkegon, piki tra l' kanajlo!

Vidu la ŝteliston, la pendigindulon!


Korva bek' elpiku al li la okulon!
Ĉu por nutr', eduko tion mi meritu?
Ekzekutan ŝnuron nepre ne evitu!

Mi plu vin ne vidu! For de mia korto!"


Tiel el la mastro ŝprucis vort' post vorto.
Kaj jam dikan vekton kaptis li rapide,
Kaj post Janĉi kuris kun ĝi venĝ-avide.

Janĉi Kukorica antaŭ l' mastro kuris,


Sed ne tial, ĉar lin eble tim' teruris.
Kontraŭ dudek viroj je la fort' li fidis,
Kvankam dudek vintrojn ĝis nun li ne vidis.

Kuris, ĉar li sentis kaj rekonis ĝuste,


Ke nun lia mastro koleriĝis juste.
Kaj, se lukt' okazus, ĉu li batu homon,
Kiu patre prenis lin en sian domon?

Kuris li, ĝis perdis lia mastro spiron,


Poste iris, haltis, kaj reprenis iron,
Dekstren kaj maldekstren. Kien do li volas?
Li ne scias. Kapo en konfuzo bolas.

IV.

Kiam ĉiuj ondoj iĝis jam speguloj,
Kie sin rigardis brilaj stel-okuloj,
Sub ĝarden' de Ilnjo Janĉi sin retrovis.
Kiel li alvenis, scii mem ne povis.

Haltis li, kaj prenis sian ŝalmon karan,


Kaj ekludis sian kanton plej amaran.
La rosgutoj sur la arboj kaj herbejoj
Eble estis larmoj de l' kompataj steloj.

Ilnjo jam ekdormis. La kuŝej' surtera


Estis en vestiblo, laŭ kutim' somera.
Kiam ŝi ekaŭdis la konatan kanton,
Ŝi leviĝis, kuris vidi la amanton.

Sed la vid' de Janĉi ŝin ne tre konsolis,


Plie ektimigis. Jene ŝi parolis:
"Kial vi, karulo, palas kiel luno
Malkreskanta en la nokto de aŭtuno?"

"Ho trezor', jen kial palas mi malĝoje:


Viajn dolĉajn vangojn vidas mi lastfoje."
"Janĉi, min timigis via vid' sen tio,
Ĉesu tiajn diri, je la am' de Dio!"

"Laste mi vin vidas, ho printemp' de l' koro,


Laste al vi plendis mia ŝalm-sonoro,
Laste mi vin kisas, ĉirkaŭprenas ame.
Ve, mi vin forlasas, iras por-ĉiame."

Kaj nun la povrulo ĉion interpretis,


Al la brust' de l' plora knabinet' sin ĵetis,
Ŝin brakumis, dume turnis for l' okulojn:
La knabin' ne vidu liajn larmorulojn.

"Do nun, bela Ilnjo, mia dolĉa floro,


Jam adiaŭ, gardu min en la memoro,
Se vi vidos frondon, per la vent' peliĝan,
Pensu la amanton, migran, malfeliĉan."

"Do nun, kara Janĉi, iru, se necese,


Mia bona Dio gardu vin senĉese,
Se vi vidos floron, sur vojmez' paliĝan,
Pensu l' amatinon, velkan, malfeliĉan."

Kaj disiĝis ili: branĉo kaj folio,


Ambaŭ korojn kovris vintro per glacio.
Al ŝi densaj larmoj sur la vang' ruliĝis,
Per maniko vasta Janĉi ilin viŝis.

Li ekiris, iris nur sen voj-elekto,


Estis ja egale, kien la direkto...
Lin paŝtistaj buboj fajfe preterflankis,
La bovaro tintis, — li eĉ ne rimarkis.

La vilaĝ' postrestis en la malproksimo,


La paŝtfajroj flagraj dronis trans vidlimo,
Kiam li returnis laste la okulon,
Li — fantomon nigran — vidis nur la turon.

Se apud li estus iu sur la vojo,


Li ekaŭdus pezan ĝemon de malĝojo.
La aeron tranĉis gruoj, sed tre alte,
Ĝin nek ili aŭdis, flugis plu senhalte.

Iras li, pluiras tra l' silent' noktmeza,


Nur surŝultre zumas lia pelto peza,
Kredis li, ke l' pelto pezas sur la kolo,
Kvankam pez' plej granda estis lia koro.

V.

Jam la sun' leviĝis, for la lunon sendis,
Ĉirkaŭ li la stepo mare sin etendis.
De la sunleviĝo ĝis sunmalapero
Sternis sin senlima, ebenega tero.

Arbojn, arbetaĵojn, florojn li ne vidis,


Brila roso sole sur herbetoj ridis.
Per radi' unua de la lum' de tago
Flanke ekruĝetis junk-bordera lago.

Sur la lago-rando, meze de junkejo


Manĝon por si serĉis longa-kola ardeo.
Meze de la lago fiŝist-birdoj, kroze,
Kun flugiloj longaj, ĉasis senripoze.

Janĉi iris, iris, kun la propra ombro,


De mallumaj pensoj kun la granda nombro.
Jam la tuta stepo per sunbril' sin vestis,
Sed en lia koro nokt' de noktoj restis.

Nun la sun' atingis al plej supra grado,


Kaj komencis Janĉi pensi pri manĝado.
Manĝon nur hieraŭ en ĉi temp' li prenis,
Lin la lacaj kruroj jam apenaŭ trenis.

Li sidiĝis, serĉis en tornistro ion,


Trovis lardon, panon, kaj li manĝis ĉiom.
Lin rigardis blua firmament' kaj brula
Suno, kaj miraĝo: feo bril-okula.

Al li bone gustis ĉi manĝeto taga,


Li soife iris al la bordo laga,
Ĉapel-randon trempis, el ĝi longe trinkis,
La soifon brulan tiel li estingis.

Foren de la bordo iri li ne emis,


Ĉar palpebrojn liajn jam la dormo premis,
Li fosaĵon talpan uzis por kuseno,
Refreŝigi fortojn svenajn de la peno.

Lin la sonĝ' alportis, de kie li venis,


Li en siaj brakoj sian Ilnjon tenis,
Kaj sin al ŝi klinis, kisi jam intenca,
Jen forpelis sonĝon tondra son' potenca.

Li rigardis larĝe-longe de l' kamparo...


Granda fulmotondro estis en preparo.
Venis la tempesto kun subit' egala,
Kiel al li venis la dolor' fatala.

En mallum' sin vestis jam la tuta mondo,


Falis fulmoj, tondris la ĉiela rondo.
La nub-defluiloj fine sin malfermis,
Kaj sur sin la lago densan ŝaŭmon sternis.

Janĉi sin apogis je l' bastono granda,


Li deturnis flankojn de l' ĉapel' vastranda,
La longharan pelton prenis kun transturno,
Tiel fiksrigardis al tempesta sturmo.

La tempest' subite venis, furiozis,


Sed kun la subito sama ekripozis,
La nubar' ekflugis per facila vento,
Ĉielark' ekbrilis tra la oriento.

Nun la pelton Janĉi senakvigis skue,


Post desku' de l' akvo li ekiris plue.
Por ripoz' la suno jam en liton venis,
Lin eĉ tiam plue la piedoj trenis.

Lin piedoj trenis en arbaran mezon,


De l' arbaro densa en obskuran mezon.
Korva grak' salutis tie la migrulon,
Ĝi de bestkadavro manĝis la okulon.

Nek arbar', nek korvo lin ja embarasis,


Janĉi Kukorica sian vojon pasis.
Meze de l' arbaro, al la voj' malluma,
Sendis sian brilon flava lumo luna.

VI.

Jam la marŝ' de l' tempo al noktmez' proksimis,
Kiam antaŭ Janĉi eta lum' ekglimis.
Li, irinte al ĝi, vidis, ke malklara
Fenestret' ĝi estas en la fund' arbara.

Janĉi jene pensis post la ekrigardo:


"Tre verŝajne brulas tiu lum' en ĉardo.
Certe tiel estas. Ho, mi dankas Dion.
Mi eniros, nokte mi ripozos iom."

Sed eraris Janĉi: ĝi ne ĉardo estis,


Sed dekdu rabistoj en la domo nestis.
Kaj la domo staris tute ne malplene,
La dekdu rabistoj ĉiom estis ene.

Nokt', rabband', pistoloj, hakaj-pikaj feroj,


— Ni pripensu bone — ja ne ŝerc-aferoj.
Sed la brust' de Janĉi firman koron kaŝis,
Jen, li grandkuraĝe inter ilin paŝis.

"Donu Di' vesperon bonan kaj feliĉan",


Li al ili diris ĉi saluton riĉan.
Tuj armilon kaptis ĉiu rabbandano,
Kaj lin ĉirkaŭfermis. Kriis kapitano:

"He, kiu vi estas, malfeliĉa homo,


Trapaŝinta sojlon de ĉi tiu domo?
Ĉu vi havas panjon kaj edzinon? Sciu,
Ke vin plu revidos el ili neniu!"

En Janĉi ne batis pli rapide koro,


Nek pli pala iĝis lia vang-koloro.
Al la kapitana dir' minac-esprima
Jene li respondis per parol' sentima:

,,Kiu amas ion en la vivo vanta,


Tiu saĝe faras ja, vin evitanta.
Sed al vi, ĉar vivi min jam nur ĉagrenas,
Kiuj ajn vi estas, mi kuraĝe venas.

Do, se al vi plaĉas, lasu al mi pacon,


Lasu min ĉi-nokte elripozi lacon,
Kaj se ne, mortigu do min, mi atendas,
Mian aĉan vivon ja mi ne defendas."

En trankvil' atendis Janĉi la respondon.


Granda miro kaptis la rabistan rondon.
Kaj la kapitano nun al Janĉi paŝas:
,,Frat', mi diros ion, kio kernon kaŝas.

Hej bravul' diabla, — jen kunul' tre inda,


Dio mem ja estis vin por ni kreinta!
Vivon vi malŝatas, morton vi ne tremas:
Vin ja ni bezonas, kun vi ni manpremas!

Ŝtelo, rabo, murdo — por ni ŝerco nura!


Kaj premion riĉan donas ŝerc' bravula:
Jen barel' da oro, jen arĝenta peco.
Nu, ĉu al vi plaĉas la kamaradeco?"

Tra la kap' de Janĉi strangaj pensoj ondis,


Sed kun bonhumoro ŝajna li respondis:
"Via do mi estas! Jen la man' kuraĝa!
Ho, plej bela horo de ĉi vivo aĉa!"

Diris nun la ĉefo: "Ke pli bela estu,


Homoj, trinkfestene ni la pakton festu!
Vin' el pastraj keloj estas ja abunda,
Ni rigardu fundon de l' kalik' profunda!"

Kaj sur la profunda fundo de l' kaliko


Por iliaj mensoj estis enterigo.
Sola nia Janĉi tenis sin modere,
Malgraŭ la instigoj trinkis nur glutere.

Sur rabist-palpebrojn vino dormon sendis.


Jen la temp' por Janĉi, tion li atendis.
Defalinte kuŝis jam la band' ebria,
Kiam li komencis per parolo tia:

"Bonan nokton! Vekos vin plu jam nenio,


Krom la trumpetsono ĉe la juĝ' de Dio.
Vi estingis ege multajn viv-kandelojn,
Sendos mi eternajn al vi nokt-malhelojn.

Nun al trezorejo! La tornistron, plene


Al vi, kara Ilnjo, portos mi revene.
Vin la stifpatrino sklave plu ne ligos,
Dio rnem deziras: mi vin edzinigos.

Meze de l' vilaĝo mi la domon faros,


Vi, edzino ĉarma, tie kun mi paros.
Kaj ni vivos tie en feliĉa amo,
Kiel en Edeno Eva kun Adamo.

Dio kaj Kreinto! Kiel mi parolas!


Monon malbenitan mi forporti volas?
Eble sang' makulas ties ĉiun pecon.
Per trezoro tia havu mi riĉecon?

Ĝin mi eĉ ne tuŝas, for, for la intenco!


Ja ne difektiĝis mia konscienco.
Kara Ilnjo, portu ŝarĝon plu en solo,
Vin konfidu, povra, al la Dia volo."

Nun, post kiam Janĉi ĉion ĉi eldiris,


Kun kandel' brulanta el la dom' li iris,
Kaj ĝin ekbruligis ĉe la kvar anguloj.
Ĝin rapide mordis la koleraj bruloj.

La tegmento brulis jam en ĉiuj flankoj,


Al ĉiel' svingiĝis ruĝaj flamo-langoj.
La ĉielon puran nigra fum' vualis,
Kaj de l' plena luno la vizaĝ' ekpalis.

Pro la nekutima lum' de l' dombruligo


Timigite flugis la vespert' kaj strigo,
La susur' rapida de flugad' ilia
Rompis la trankvilon de la tend' folia.

La unuan brilon suno eklumanta


Ĵetis sur ruinojn de la dom' fumanta.
Kiam tra l' fenestraj truoj ĝi englitis,
Ĝi skeletojn fulgajn de l' rabistoj vidis.

VII.

Janĉi jam tre fore vagis tra la lando,
Li plu eĉ ne pensis pri la hejm' de l' bando.
Jen okulojn liajn foje brilo trafis,
Suno la radiojn sur armilojn pafis.

Ho, soldatoj venis, bela trup' husara,


Sur armil' ilia dancis brilo klara;
La ĉevaloj ternis, per la hufoj bruis,
Belhararajn kapojn fierege skuis.

Dum al Janĉi ili pli proksimen venis,


Pene li la koron en la brust' retenis,
Pensis: "Hej, se nun mi estus akceptata,
Kia ĝojo estus por mi viv' soldata!"

Kiam Janĉi estis jam ĉe l' skadra flanko,


Li ĉi vortojn aŭdis de l' skadrestra lango:
,,Gardu vin, vi tretos tuj al via kapo!
Kial vi malĝojas tiel ege, knabo?"

Kaj el Janĉi venis ĝeme la respondo:


"Vagabond' mi estas de la granda mondo;
Sed se en ĉi skadro, inter vi mi rajdus,
Kontraŭ l' brila suno fikse mi rigardus."

Nun la ĉef: "Pripensu! Iras ni, baptano,


Ne por nin amuzi, sed ja por sangbano.
Turka hord' atakis ĵus la francan genton,
Mi, por ĝin defendi, gvidas helptaĉmenton."

"Des pli mi ne konas pli havindan celon,


Ol ĉevalon rajdi, ĵeti min en selon.
Se mi ne mortigos, min dolor' mortigas,
Ho, min militiri tuta kor' instigas.

Vere, mi ĝisnune nur azenon konis,


La ŝafist-metio tion nur bezonis.
Sed hungar' mi estas, do — kun rajdpasio!
Por hungaro kreis la ĉevalon Dio."

Multon per la lango diris la junulo,


Sed pli-multon diris brilo de l' okulo.
Do al la skadrestro plaĉis la konduto,
Kaj li tuj akceptis Janĉi-n je rekruto.

Ho, ĉu povus pentri tion kanto-sono,


Kion Janĉi en la ruĝa pantalono,
Kion li en jako pasamenta sentis,
Dum li glavon brilan al la sun' etendis.

La ĉevalo fajra saltis en ĉielon,


Kiam nia Janĉi ĵetis sin en selon,
Sed li sidis en ĝi firme kiel bloko,
Eĉ tertrem' ne povus movi lin el loko.

Lin la kamaradoj ĉiam pli admiris,


Lia fort' kaj belo ĉiujn miri inspiris,
Kie ili marŝis, haltis en kvartiro,
Ofte la knabinoj ploris ĉe l' foriro.

Sed koncerne ilin, kion diri pri li?


Ja neniu plaĉis al Janĉi el ili,
Vere, ke tra multaj landoj iris li jam,
Sed al Ilnjo indan trovis li neniam.

VIII.

Nu do, marŝis, marŝis plu la trup' husara,
Jam atingis mezon de la land' tatara.
Sed minacis ilin tie ĉi pereo:
La hundkap-tataroj venis en armeo.

La hundkapa reĝo de l' tatar-popolo


Diris al la skadro por salut-parolo:
"Kiel vi kuraĝis veni en la landon?
Ni — ĉu vi ne scias? — manĝas homviandon."

Granda estis timo de la trupo nobla,


La tatarpopolo estis ja milobla;
Bone, ke vojaĝis ĝuste tra l' regiono
La bonkora reĝ' de l' saracena trono.

Li por help' de l' skadro penon ne domaĝis,


Ĉar li Hungarlandon foje travojaĝis,
Kiam la hungara pi-anima gento
l.in akceptis kore, kun gastama sento.

Kaj la reĝo gardis tion en memoro,


Do li tuj protektis ilin kun fervoro.
Al la reĝ' tatara, lia bona amiko,
Jene li parolis por plipacemigo.

,,Ho amik', indulgu, lasu la hungarojn,


Cecrte vi ne spertos de ili misfarojn,
Mi tre bone konas tiun bravan genton,
Pro mi, do tramarŝi lasu la taĉmenton."

"Pro vi, mi konsentas, kamarado kara,"


Diris mildiĝinte nun la reĝ' tatara,
Kaj eĉ li mem skribis la pasporton savan,
Ke ofend' ne trafu nian trupon bravan.

Fakte, la husarojn plu nenio ĝenis,


Tamen, ĝoje ili al la limo venis.
Ne mirinde: kreskas tra l' mizera lando
Nenio krom figo kaj krom ursviando.

IX.

Jam la land' tatara, vala kaj montara,
De lontan' rigardis post la trup' husara.
Ĉar ĝi marŝis meze de l' ital-ebenoj,
Ombre de densega bosk' de rosmarenoj.

Tie ĉi ne estis okazaĵ' por noto,


Krom ke lukti devis kontraŭ frost' la roto,
Ĉar eternan vintron havas Italio,
Estis marŝ' tra nura neĝo kaj glacio.

Sed de la hungaroj granda fort' natura


Venkis la turmentojn de la frost' terura,
Krome, se la frosto ilin jam tro ĝenis,
Ili la ĉevalojn sur la dorson prenis.

X.

Tiel ili marŝis al la pola lando,
Kaj de tie al la hinda limorando,
Jam najbaras franca lando al la hinda,
Sed la intervojo — ne tre dezirinda.

Meze de Hindujo nur montetoj estas,


Sed pli kaj pli ĉiam la montetoj kreskas.
Kiam ni atingas limon de l' du landoj,
Tie jam ĉielon boras montgigantoj.

Kompreneble, ŝvito de l' husaroj gutis,


Jakon kaj kravaton ili de si ŝutis,
Kiel ne, je Dio! Sunon vidis ili
En proksimo mejla super kapo brili.

Tie nur aeron nia trup' manĝaĉis,


Kaj ĝi tiel densis, ke ĝin ili maĉis.
Strange ili prenis, kion ili trinkis,
Soifante, akvon el la nuboj vringis.

Fine sur la supron venis la rajd-svarmo,


Jam nur nokte marŝis pro la arda varmo.
Marŝ' malrapidiĝis, ĉar minacis falo:
Ofte per la steloj stumblis la ĉevalo.

Nun, dum ili vagis inter stela denso,


Tra la kap' de Janĉi iris jena penso:
,,Kiam stel' defalas — onidir' rakontas —,
Ies vivon morto sur la ter' distondas.

Danku la feliĉon, patrinaĉ' malpia,


Ke mi nun ne scias, kiu stel' la via!
Vi plu ne turmentus mian kor-anĝelon,
Ĉar mi tuj malsupren ĵetus vian stelon."

Poste ili marŝis sur deklivo monta,


La montaro estis jam malaltiĝonta.
Ankaŭ l' varm' terura pli kaj pli jam ĉesis,
Dum vojaĝ' ilia en Francuj' progresis.

XI.

Francolando estas mirindaĵo tera,
Mem la paradizo, Kanaano vera,
Riĉa maĉ' por dentoj de la turk-popolo,
Tial ili venis kun rabema volo.

Kiam la husaroj venis al la lando,


Ĉie en ĝi rabis jam la turka bando,
El preĝejoj predis oron kaj juvelojn,
Kaj malplenaj lasis ĉiujn vino-kelojn.

Ĉie urboj flagris kun timiga brilo,


Kiuj kontraŭvenis, mortis per armilo.
De l' palac' la reĝo fuĝis, forpelita,
La filinon solan rabis turk' bandita.

Tiel la franc-reĝon nia trup' renkontis,


Li en sia propra regno vagabondis.
Kiam la husaroj vidis lin ĉi-stata,
En okuloj ĉiuj sidis larm' kompata.

Jene sonis vortoj de la reĝ' sentera:


,,Ĉu ne, ho amikoj, kia stat' mizera!
Mi pri riĉo povis kun Dario veti,
En mizer' plej granda devas nun vegeti."

Por konsoli, diris al li la skadrestro:


"Lasu la malĝojon, Reĝo kaj Majesto,
Ni la malpiulojn igos danci plore,
Kiuj vin ofendis tiel malhonore.

Ni ripozos iom tra ĉi nokt' en paco,


Ĉar pro longa vojo premas nin la laco,
Sed se l' suno morgaŭ sur ĉiel' ekiros,
Ni perditan landon por vi reakiros."

,,Sed la filnjo kara, filnjo kompatinda,


Kie, kiam ŝin rai estos retrovinta?
Ŝin de mi la estro de la turkoj rabis,
Havu ŝian manon, kiu ŝin elsavis."

Por la trup' hungara jen instigo grava!


De esper' varmiĝis ĉiu koro brava,
Ĉiu kap' fervoris la decidon forĝi:
Aŭ mi ŝin elsavos, aŭ mi mortos por ŝi.

Janĉi Kukorica eble nur en solo


Estis neaŭdanto de la reĝ-parolo,
Sed tra lia kapo pens' alia boris,
Li pri sia kara Ilnjo rememoris.

XII.

Kaj la sun' leviĝis laŭ kutim' matenon.
Sed ne ĉiutage spertis tian scenon.
Kian ĝi ekaŭdis, kian ĝi ekvidis,
Kiam ĝi terrande por moment' eksidis.

Kun alarma krio sonis voĉ' trumpeta,


Ĉiu saltleviĝis por batali preta,
Kaj akrigis bone sian glavo-ŝtalon,
Kaj per viglaj manoj selis la ĉevalon.

Mem la reĝo volis, kun obstina spito,


Rajdi kun la skadro, lukti en milito,
Sed nun la hungara ĉefhusaro saĝa
Ĉi konsilon donis al la reĝo aĝa:

"Reĝa moŝto, restu for de la atako,


Lukti jam malforta estas via brako.
Ja la tempo al vi la kuraĝon lasis,
Sed la fort' — domaĝe — kun ĝi jam forpasis.

Do, post Di', konfidu nin pri la afero.


Ni promesas al vi, ke ni ĝis vespero
Ĉiujn turkojn pelos el la regiono,
Kaj vi povos sidi sur la reĝa trono."

Kaj nun la husaroj en la selon saltis,


La rabantan hordon serĉi ili startis,
Ne tre longe serĉis, trovis la serĉiton,
Per sendit' deklaris al ĝi la militon.

La sendit' revenis, la trumpet' signalas,


Kun terura muĝo oni ekbatalas.
Krio de la gorĝoj, tinto de la ŝtalo
Estis ĉe l' hungaroj signo por batalo.

Flankojn de l' ĉevaloj ili akre spronis,


Hufobatoj tondraj sur la tero sonis,
Aŭ bategis eble mem la kor' de l' tero
Pro la bru' minaca, plena de danĝero?

La sep-ĉevalvosta ĉefpaŝa' kruela


Havis ventron kvazaŭ kuvo kvinsitela.
Lia naz' pro l' drinko estis jam purpura,
Ke vi opinius ĝin kapsik' matura.

La grandventra estro de la turka hordo


Nun starigis tiun en batala ordo,
Sed la turka trupo ŝtoniĝinte haltis,
Kiam la husaroj inter ilin saltis.

Ĉi atako estis ja ne ŝerco nura,


La rezulto estis konfuziĝ' terura.
Jes ja, sangan ŝviton ŝvitis la turkaro,
Ke la verda kampo iĝis ruĝa maro.

Hu, varmega tago! Mil tintantaj sabroj!


Kiel monto altis jam la turk-kadavroj.
Sed la estro vivas, lia ventro ŝvelas,
Kaj al nia Janĉi per la fer' li celas.

Janĉi ja ne prenas nura ŝerco tion,


Sed li tuj atakas, elpuŝante krion:
"Frat'! Por unu homo mi vin troa trovas,
Nepre mi du pecojn el vi fari povas."

Kaj, kiel li diris, tiel tuj li agis,


La paŝaon turkan en du pecojn hakis,
Li duflanken falis de l' ĉevalo ŝvita,
Tiel lian moŝton trafis mort' subita.

Ekvidinte tion, la turkar' malbrava


Turnis sin, rifuĝis, hop, al kuro sava.
Kuris ĝi, kaj eble kurus ĝi eĉ nune,
Se ĝin la husaroj ne atingus pune.

Sed atingis ili, buĉis ĝin per glavo,


Palis kapoj turkaj kiel la papavo.
Unu rajdas nur ĝis lasta ĉeval-spiro,
Janĉi mem ekrajdis post ĉi tiu viro.

La rajdanto estis mem la paŝafilo,


Sur genuoj liaj blankis ia brilo,
Kaj la reĝidino franca estis tio,
Ŝi, sveninte, kuŝis tie sen konscio.

Longe rajdis Janĉi, ĝis li lin atingis,


,,Haltu, per diablo!" kriis, glavon svingis,
,,Aŭ sur via korpo pordon mi frakasos,
Kaj tra ĝi inferen l' animaĉo pasos."

Nu, la paŝafilo haltus ja neniam,


Sed sur teron falis la ĉeval' sub li jam,
Falis, kaj la lastan spiron ĝi elpuŝis.
Nun la paŝafilo tion ĉi elbuŝis:

"Ho indulgu al mi, nobla vir' kuraĝa,


Tuŝu vian koron mia viv' junaĝa!
Jen, mi estas juna, havas vivsoifon,
Prenu do for ĉion, lasu nur la vivon!"

,,Nu, kunportu ĉion, malkuraĝa sklavo,


Morti vi ne indas ja per mia glavo,
Por! En via hejmo estu do heroldo
Pri l' malbela fino de l' bandita hordo.

De l' ĉeval' li saltis, kaj al ŝi li iris,


La okulojn brilajn sinforgese miris,
Kiujn ĵus malfermis la knabin' post sveno,
Dum de ŝiaj lipoj milde sonis jeno:

"Ho savint', pri l' nomo mi vin ne demandas,


Mi nur diras al vi: mia dank' tre grandas.
Kion vi nur volas, mi al vi dediĉos,
Mi, se vi deziras, al vi edziniĝos."

En la vejn' de Janĉi sang', ne akvo fluis,


Do en lia koro granda lukt' ekbruis,
Sed li kvietigis lukton de la koro,
Ilnjon aperigis en sia memoro.

Al la belulino diris mild-influe:


"Kara, al la patro venu nun unue,
Tie ni pritraktos ĉion laŭ detalo."
Kun ŝi lante li iris antaŭ la ĉevalo.

  1   2   3


Elŝuti 81.97 Kb.


Elŝuti 81.97 Kb.