Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Ema kiak sira hotu nia parenti

Elŝuti 95.33 Kb.

Ema kiak sira hotu nia parenti




paĝo4/4
Dato16.08.2017
Grandeco95.33 Kb.

Elŝuti 95.33 Kb.
1   2   3   4

Arloji rua

Loron ida, doutor ida husu ba nia, “Don Zatti, ita boot kontenti, ka?” Irmaun hatan, “Hau kontenti duni, ita fali?” Doutor ne’e hatan, “Hau. Lae!” Irmaun fo hatene ba nia ninia segredo kona ba ksolok. “Ksolok ne’e la mai housi liur; ema ida-ida lori ksolok iha ninia laran. Ita kontenti ho buat nebe ita iha karik, ita sei haksolok. Ne’e mak buat nebe Na’i hakarak housi ita, katak ita lalika hanoin barak; kona ba buat seluk, Maromak mak hatene.”

Tan ne’e, Irmaun bele hamnasa wainhira iha terus. “Maromak husik terus mosu mai ita,” nia dehan ba ema moras sira, “hamutuk ho buat seluk nebe nia fo. Ne’e duni, ita la bele laran susar.”

Iha kuarto operasaun nian, iha arloji tuan rua. Ida-ida la’o tuir ninian. Doutor ida hateten ba Irmaun katak arloji sira ne’e arbiru deit. Irmaun hatan, “Ita hanoin katak sira marka horas hanesan karik, hau sei tau arloji rua?”

Loron dia, Irmaun Artemide buka atu sona ema moras ida ho siringa ho daum nebe kleuk ona, hodi hetan susar atu hatama lo-los ba ema moras ne’e nia isin. Doutor ida si’ak nia dehan, “Don Zatti, oin sa ita bele son ema ho siringa nebe daum kleuk?” Irmaun hatan, “Be la liu karik mos housi mota sira nebe kleuk liu?”

Dala ruma, doutor sira lakon pasiensia liu-liu wainhira sira halo operasaun. Irmaun Artemide tulun nudar infermeiro. Loron ida, nia haluha taka odamatan. Doutor nebe halo operasaun hakilar, “Don Zatti, tan domin ba Maromak, taka odamatan!” Irmaun taka kedas odamatan. Operasaun hotu tiha, nia dehan ba doutor, “Hare ba, hau la haluha taka odamatan karik, ita boot sei la reza hodi temi Maromak nia naran santu”

Dala ruma, la’os orasaun mak sai housi doutor nia ibun maibe lia aat ida. Irmaun nonok deit, maibe operasaun hotu ona, hodi hamnasa midar teb-tebes, nia dehan ba doutor, “Hatene, Na’i sei la se tilun ba ita nia orasaun wainhira ita hateten lia aat.”
Kumprimentu ba ita boot nia fen”

Wainhira nia hela hamutuk ho ema moras sira, nia haksolok teb-tebes. Wainhira labarik ida tanis tan nia kole ona ho gis todan nebe doutor sira tau ba nia liman tohar, Irmaun dehan, “Aten berani ba, ohin ami sei hasae o housi o nia mantolu kulit.”

Ba katuas ida nebe terus maka’as tan han resin, nia dehan, “Avo, haksolok ba. Ohin hau sei lori ita nia matecito.” Katuas ne’e haksolok duni basa matecito ne’e, nebe ema sira iha Argentina gosta atu hemu, halo nia kabén suli sai. Irmaun sai housi katuas ne’e nia kuartu, maibe fila fali hodi be litru rua nebe nia sei hatama housi katuas ne’e nia kidung atu halo katuas ne’e ba sentina lalais.

Loron ida, mosu buat ida nebe ema sira iha hospital haktuir bei-beik no la bele haluha. Irmaun Artemide ba hare katuas ida iha uma. Katuas ne’e la dun hatene Irmaun. Wainhira Irmaun lakohi simu osan ba nia kurativo no Irmaun atu ba ona, katuas ne’e dehan ba nia, “Obrigado barak, Don Zatti, ba buat hotu. Hau hato’o hau nia kumprimentu boot liu ba ita no mos ba ita boot nia fen, maski hau la hatene nia.” “Hau mos la hatene nia!” Irmaun hatan hodi sa’e kedas nia bisikleta.

Dala ruma, nia hatan ho liafuan sira housi evangeliu, no nia liafuan sira hanesan teologia teb-tebes. Foinsa’e ida mai husu konseliu housi Irmaun kona ba nia vokasaun. Foinsa’e ne’e faan kaisaun no halo kontratu atu hakoi ema mate sira. Irmaun hatan ba nia, “Clementino, husik matebian sira hakoi matebian sira.”

Wainhira nia fo kurativo ba feto moras ida ho aimoruk nebe moruk teb-tebes, ferik ne’e dehan, “Por Deus, Don Zatti!” Irmaun hatan, “Tebes duni, Senhora, hau halo buat hotu ba Maromak.”

Loron ida, ema moras sira iha hospital hare katak Irmaun Artemide mos besik ona atu mate. Sira ida husu, “Houri ohin ba oin, se mak sei halo ami haksolok?”
Iha Italia

Iha 1934, notisia ida too ba Argentina nebe halo salesiano sira hotu laran haksolok liu. Santu Padre Pio XI fo hatene ba mundu tomak katak iha loron Paskua, nia sei deklara Don Bosco santu. Housi fatin hot-hotu iha mundu tomak, salesiano sira hakarak ba Roma. Sira housi provinsia Argentina nian deside atu haruka amlulik ida no irmaun ida atu tuir seremonia kanonisasaun nian. Se mak irmaun nebe soi liu atu ba? Salesiano sira hotu konkorda: Irmaun Artemide! Mos tamba Irmaun nunka fila ba nia rai hahu iha loron nebe nia husik Italia iha Genova iha tinan 1897.

Maibe Irmaun hetan susar boot ida. Nia la iha ropa nebe diak. Sosa foun? La bele, estraga osan deit! Doutor Harosteguy, nebe serbisu iha hospital impresta ninian ba Irmaun. Kona ba pasta, ne’e la problema ida. Iha hospital, iha missionario ida nebe hein deit Maromak bolu nia. Nia pasta nebe nia usa wainhira nia halo visita missionaria iha Patagonia iha tinan sanulu resin nia laran sei hela. Kona ba sapeu (Iha tempo neba, ema la’o nafatin ho sapeu), iha ida nebe katuas ida husik iha hospital wainhira nia mate iha tinan 1907. Irmaun Artemide nia preparasaun atu ba Italia mak ne’e deit. Hanesan labarik ida, nia laran manas liu atu ba tuir kanonisasaun; maibe mos, nia laran triste tan nia ten ke haketak an housi nia ema moras sira, maski ba tempo uitoan deit.

Loron sanulu resin neen mak nia iha ro ahi Neptuno nia laran, no liu tiha tinan tolu nulu resin hitu, nia sama fali sidade Genova iha Italia. Nia ba kedas Torino atu visita fatin sira nebe Don Bosco hela wainhira nia sei moris. Irmaun Artemide, nudar salesiano diak, le’e barak kona ba fatin sira ne’e: Kuartu sira nebe Don Bosco usa, uma kreda boot Maria Auxiliadora nian nebe Don Bosco harii atu hahi Maromak nia Inan Santa. Mos hospital Cottolengo. Madre sira akompania nia iha hospital ne’e hodi esplika buat hotu, maibe Irmaun Artemide la rona, basa nia ba koalia kedas ho ema moras sira.

Ikus mai, nia ba Roma, iha loron uluk Abril nian, Paskua, atu hare Don Bosco nia gloria. Irmaun Artemide iha surat espesial. Nia iha oin nafatin. Nia halo parte ho laran manas teb-tebes. No visita ba Santu Padre rasik, hodi bele hare nia no kaer liman ho nia.

Selebrasaun hotu tiha, nia ba la-lais ba Boretto, nia rai, iha provinsia Reggio Emilia nian. Parenti sira halo festa boot ba nia. Nia haksolok liu atu bele hare fali uma kreda iha nebe iha loron 12 fulan Outubru 1880, moris tiha, nia simu kedas baptismu. Hare tiha hotu ne’e, nia hakarak fila lalais. Ema moras sira diak ka lae? Labarik nebe moras ho ulun boot liu ne’e, nia diak ka lae? Ferik monok? Ne’e duni, iha loron 28 Abril, nia sa’e ro ahi Oceania, iha sidade Napoli nian atu fila fali ba nia hospital.

To’o tiha Viedma, povu sira simu nia ho ksolok. Ema oras sira nebe bele hamriik forma iha hospital nia odamatan. Wainhira nia tama, sira basa liman maka’as. Buat ruma halo sira hotu hakfodak. Ferik monok nebe nunka bele dehan liafuan ida konsegue hakilar “Atti!” hodi lolo nia liman ba Irmaun Artemide.
Hospital hanesan repueliu: ten ke fokit no kuda fali iha fatin seluk

Fo fali ona ropa no pasta nebe nia impresta, Irmaun Artemide tau fali nia hatais uluk nian hanesan bai-bain. Loron, fulan, tinan liu ba. Iha tinan 1941, mosu buat ruma nebe todan teb-tebes. Ten ke sobu hospital. Ema sei baku rahun nia. Halo nusa?

Hahu tinan 1934, sidade Viedma sai amo bispo nia sede. To’o ohin, amo bispo hela iha uma kiik ida nebe la dun diak ba bispo nia knaar. Rai iha nebe hospital hamriik mak rai diosese nian, no houri uluk kedas, amo bispo no amlulik diosese sira nian hanoin ona atu halo aban bainrua amo bispo nia uma no kartorio iha neba. Loron ne’e to’o ona. Molok tinan 1941 remata, inginiero sira no badae sira housi Ministerio serbisu publiko nian mosu mai atu harii amo bispo nia uma no kartorio. Maibe uluk knanain, ten ke sobu hospital. No molok ida ne’e, ten ke hetan fatin atu simu ema moras sira.

La dook housi sidade, Salesiano sira iha rai luan ida. Uluk, rai ne’e eskola agrikultura nian. Uma eskola bele simu ema moras sira. Maibe halo oin sa wainhira Irmaun Artemide la iha buat hotu? Irmaun hein katak amo bispo no amlulik sira hatene situasaun, no sei muda sira nia hanoin, hodi husik hospital atu hela iha fatin nebe nia hela. Maibe milagre ne’e la mosu. Badae sira simu liafuan lo-los no loron mos atu hahu sobu rahun hospital marka ona.

Badae sira la halimar. Sira hahu baku rahun muru sira nebe harii iha 1913, kuartu furak sira nebe Irmaun halo iha 1922 ho sakrifisiu boot tebes, no seksaun ba feto sira nebe Irmaun haruka halo iha 1933. Wainhira badae sira baku muru sira, hanesan sira baku Irmaun Artemide nia fuan rasik. Irmaun la’o ba la’o mai, bilan deit. Nia hanoin la to’o, nia la hatene halo sa ida. “Hau hare Irmaun tanis hanesan labarik ida,” salesiano ida dehan. Laran susar tebes, terus todan duni! Maibe nia la hateten liafuan aat ida. Wainhira nia la bele halo sira muda sira nia hanoin, nia hahu organisa atu muda ba fatin seluk.

Ema laran diak sira no belun sira impresta sira nia kareta. Komarka nia kareta mos mai. Doutor no infermeiro sira hasai ema moras sira housi kuartu sira nebe hahu nakonu ona ho rai rahun housi muru sira nebe monu. Nune’e mos armario sira, meja no kadeira. Kareta barak forma linea naruk housi hospital ba eskola agrikultura nian.

Irmaun Artemide hare buat hotu hodi laran bilan deit. “Don Zatti, hatene buat nebe ema sira dehan”, ema ida nebe beik liu husu nia. “Sira dehan sa?” Irmaun husu. “Sira dehan katak ita taka hospital basa hospital lakon ona.” Irmaun nonok deit, maibe bele hare katak liafuan sira ne’e hakanek nia fuan. Irmaun foti deit nia liman ba lalehan, hodi hakilar ho lia nebe halo ema tauk. “Halo favor, keta halo hau koalia!” Ema beik ne’e hadook an, tauk teb-tebes. Nei-neik, Irmaun hatun nia liman, fila no la’o ba uma kreda. Iha neba, nia hakneak, reza hodi tanis.

Hare repueliu sira”

La kleur, nia sai housi uma kreda hodi fo tulun ba sira nebe hatama sasan sira iha kareta laran. Ema sei bele hare katak nia terus iha laran, maibe nia hamnasa ona. Kareta sira ba mai. Ikus mai, buat hotu iha kareta laran ona. Badae sira bele serbisu lo-los ona. Irmaun sai ikus housi hospital, hanesan kapitaun ro ahi nian nebe atu mout ona. Nia mos ba ona hospital foun.

Infermeira sira, hare nia mai iha kareta ikus, ba hasouru nia. Sira hili aifunan no ai sanak sira housi dalan hodi infeita kareta ne’e, hanesan iha festa ida. Wainhira nia to’o eskola agrikultura nian nebe sai ona hospital, nia hamnasa lo-los. Ten ke hahu fali; maibe ne’e hotu ba ema kiak sira, ba nia parenti sira. Sakrifisiu hotu ne’e iha folin.

Fatin foun ne’e la dun boot, nune’e la husik nia atu simu ema moras barak. Maibe nia husu, “Jesus Kristu karik mai iha ema moras ne’e?” Ikus mai, nia hetan lisensa atu loke tan fatin seluk iha sidade laran nudar hospital nia sukursal (cabang). Ne’e duni, nia sa’e bisikleta loron kalan, iha tempo malirin no iha tempo manas nian, wainhira udan tau ka anin hu’u maka’as, atu ba hare ema moras sira nebe namkari iha sidade laran. Nia ten ke hanoin atu hala’o, la’os kusina ida deit, maibe kusina tolu. La halo buat ida! Naran, ema kiak sira iha fali sira nia hospital.

Nei-neik, buat hotu la’o ba diak. Iha buat diak kona ba hospital foun ne’e: to’os sira haleu hospital ne’e; buat hotu matak deit. Irmaun bolu fatin ne’e lalehan iha rai. Nia hatutan tan, “Hare ba repueliu sira; sira la sai boot wainhira ita la fokit sira hodi kuda fali iha fatin seluk. Nune’e mos ho hospital sira.” Ne’e duni, Irmaun nia hospital la lakon ida. Povu sira hadomi nafatin Irmaun Artemide liu tan. Inan sira lori sira nia oan ba nia hodi dehan, “Don Zatti, hau nia oan moras; favor fo bensaun ba nia.” Wainhira ema importante ida hare povu haleu nia hodi laran metin no domin, nia dehan, “Ami ema politiko hetan karik influensia hanesan ne’e!”

Loron, fulan, tinan sira liu ba…
Don Zatti, diak ka lae?” “Hau atu ba ona lalehan, doutor”

Iha Patagonia, iha loron sira nebe furak teb-tebes, maibe tempo loron nian nebe furak liu mak wainhira loron atu monu ona. Lalehan sai mean furak. Irmaun Artemide mos nia loron tomak furak duni, maibe parte nebe furak liu mak wainhira nia atu mate ona. Viagem hakmatek housi tempo ba eternidade. Hahu wainhira nia hetan isin diak housi tuberkolosi wainhira nia sei foinsa’e, nia la moras tan. Maibe loron ida…

Loron 19 Juliu 1950. Tanki be nian iha hospital nia seksaun ida aat ona. Be suli sai, ten ke halo diak kedas. Udan tau no rai malirin. Han meiu dia hotu tiha, Irmaun Artemide tau eskada ba muru hodi sa’e. “Kuidado, la bele monu, Irmaun!” infermeira ida dehan ba nia. “O la hare katak udan tau? Be uitoan halo ulun malirin,” Irmaun hatan. Maibe nia namdoras, no atu la bele monu, nia tau nia ain hasouru eskada nia ai ida. Eskada mos namdoras, monu ba rai ho Irmaun, kona rai ho nia kotuk. Nia desmaia, ulun kanek. Infermeira sira halai husu tulun. La kleur, Irmaun hader ona. “Ne’e la halo buat ida,” nia dehan. Maibe doutor dehan, “Ohin ne’e, Irmaun, ba toba kedas.” “Hau atu toba kedas, tamba sa?” Irmaun husu. Iha tobafatin, nia nebe haruka ema barak atu ba toba, la hakmatek fali. Liu tiha loron tolu, nia buka atu hamriik housi toba fatin. Nia sorin moras uitoan. Nia husu ligadura ida, no sira fo ida ba nia naruk metru lima. Nia falun nia sorin didiak, hodi dehan, “Ohin ne’e hau sinti diak los.” Hodi la’o tuir muru, nia ba to’o uma kreda, atu fo agradese ba Maromak tan nia la mate.
Sai tasak hanesan aifuan ida

Liu tiha fulan ida, nia sa’e fali bisikleta atu visita ema moras sira. Iha fulan Agosto, nia tuir ona komunidade nia moris bai-bain. Maibe, nia oin la hanesan ona, sai fali hanesan modok.

Iha fulan Outubru, nia hatan ba fetoran balun nebe dehan ba nia katak nia oin modok uitoan, “Imi la pinta imi nia oin? Hau pinta hau nian. La kleur, hau sei pinta hau nia oin ho kor seluk tan. Hanesan deruk, nebe la folin ida wainhira sei modok, maibe sai folin fali wainhira kinur ona. Imi sei hare iha fulan neen nia laran.” Nia hamnasa, maibe fetoran sira la komprende nia liafuan sira ne’e.”

Irmaun Zatti la bosok an. Nia hatene kedas nia moras no buat nebe hein nia. Nia iha tumor iha pankreas. Moras ne’e sei halo nia oin sai kinur. Nia koalia halimar nafatin kona ba “pinta oin” ne’e. Buat ida deit mak nia dehan sala: La’os fulan neen, maibe fulan lima deit.

Doutor sira iha hospital haruka nia atu hemu aimoruk. “Diak, hau sei hemu aimoruk sira ne’e. Maibe hau hatene ona katak sira ne’e sei la halo hau hetan isin diak fali. Tebes duni, hau mos ten ke halo tuir. Tinan lima nulu liu ba, hau mai iha ne’e atu prepara hau nia an atu mate. Ohin, horas to’o ona, hau hakarak sa ida tan? Iha hau nia moris tomak, hau prepara hau nia an!”

Irmaun Artemide la bele serbisu ona hanesan uluk, nia la bele tau matan ona ba hospital, nebe tan nia la iha, hahu la’o la los ona. “Hau besi tua ida,” nia dehan hodi tanis basa nia la bele tulun ema ona.

Doutor husu nia, “Irmaun, diak ka lae?” “Atu ba lalehan ona, doutor, atu ba lalehan!” Irmaun hatan hodi hateke ba leten.

Wainhira nia sai ba sidade, nia hasouru nafatin ema ruma nebe dehan, “Don Zatti, ita boot sai kinur liu!” Nia hatan, “Hau sai tasak dau-daun, hanesan aifuan sira.”


Riseita ikus nian

Doutor sira hakarak haruka nia ba hospital iha Bahia Blanca, hodi hanoin katak hospital ne’e bele halo buat ruma ba nia. Iha semana uluk Janeiro 1951 nian, nia ba duni, maibe nia hatene lo-los ona. Doutor sira visita nia; sira doko ulun. Irmaun Artemide hateke ba sira hodi hamnasa.

Irmaun Artemide nia sobrina nebe sai madre ba visita nia. “O tio, tio santu! Wainhira tio atu mate, hau sei subar an iha tio nia bolso ida nune’e hau sei tama iha lalehan hamutuk ho tio,” nia dehan.

Iha loron 13 Janeiro, nia fila fali ba Viedma, hodi halo hakfodak infermeira sira no ema moras sira nebe reza dau-daun ba nia saude. Doutor sira hakarak haruka nia ba toba, maibe nia lakohi. “Imi hatene katak hau nia moras ne’e la iha kurativo ona. Hau manan sa ida hodi toba deit? Hodi hamriik, hau sei bele halo buat ruma ba hau nia ema moras sira.”

Iha loron 29 Janeiro, iha tempo neba festa boot Saun Francisco de Sales nian, nia selebra festa salesiana ikus ho nia maluk salesiano sira. Salesiano sira housi dook mos mai; nia hamnasa ba sira hotu hodi buka subar terus nebe nia lori. Salesiano balun husu fali, “Irmaun Artemide, ita boot sai dau-daun ema Japan ida.” “Lae, uluk hau manu modok; ohin hau nakfila fali ba manu kinur.” Salesiano sira hotu fo sira nia kumprimentu hodi hemu tua ba nia saude hodi hamnasa, maibe barak sinti triste iha laran hodi hakarak atu tanis.

Iha loron 27 Fevereiro, ---ba loron ruma ona, nia toba deit---nia simu sakramentu mina ema moras nian. Nia maluk salesiano sira, infermeira no doutor sira no ema moras sira nebe bele hamriik haleu nia tobafatin. Ho lian mos, Irmaun Artemide hafoun fali nia promessa baptismal no nia voto religioso sira. Nia tuir selebrasaun ho laran tomak. Hotu tiha, nia fila ba sira hotu nebe haleu nia. Nia fo agradese ba Maromak tan nia bele mate nudar Don Bosco nia oan. Nia fo agradese ba sira hotu tan sira reza ba nia. Nia si’ak uitoan feto sira nebe tanis, hodi konsola sira hanesan sira mak moras.

Iha loron 8 Marso nian, nia hakerek iha surat tahan ida kurativo nebe infermeira sira ten ke fo ba nia iha loron hitu nebe atu mai. Ne’e mak riseita ikus nebe nia hakerek, no nia husu doutor atu hare no fo lisensa, hanesan nia halo bei-beik. Loron ikus reseita ne’e nian mak loron 14 Marso nian. Nia mate iha loron 15 Marso nian, iha dader.
Nia la bele mate

Sinu boot eskola nian nebe fo hatene wainhira Santu Padre sira, presidenti sira, bispo sira mate fo hatene fali ba povu Viedma nian Irmaun Artemide nia mate. Doutor ba hare nia. Doutor hetan surat mate nian nebe Irmaun Artemide prepara tiha ona, hodi husik mamuk deit mak loron no horas.

Rona tiha sinu, povo husu, “Mosu sa ida?” Ema ruma hatene ona. Irmaun Artemide mate. Ten ke halai ba hospital atu hare.

Ema nebe faan kaisaun sira no hakoi mate sira mos to’o ona neba. “Imi hakarak kategoria ida nebe ba kaisaun no selebrasaun?” nia husu. Padre direitor salesiano hatan, “Ami nia kategoria ida deit…ema kiak nian!” Maibe ema ne’e fo primeira kategoria nian, la husu buat ida. Nia tau Irmaun Artemide iha kaisaun laran, lori ba kapela eskola nian. Povu hahu mai. Sira lori aifunan no aisanak matak. Ema la hare karik sira nia oin triste, ema bele hanoin katak povu sira ne’e halo festa ruma. Sidade Viedma nian nunka hare aifunan barak hanesan ne’e iha fatin ida. No sira ne’e la’os aifunan nebe mai ho fita no letras osan mean nian. Sira ne’e aifunan nebe ema kiak sira lori housi sira nia uma; sira ne’e aifunan nebe Irmaun Artemide nia “parenti” sira lori mai.

Atu hare ema barak mai atu kumprimenta Irmaun Artemide, ema ida haksolok basa nia sinti katak oras to’o ona atu fo naran boot ba sira nia “parenti” ne’e nebe saran buat hotu ba sira no la rai hela buat ruma ba nia an rasik.

Iha loron 16 Fevereiro tinan 1951 nian, loron atu hakoi nia. Governu Viedma nian haruka taka kartorio hotu. Logia sira mos taka hotu hodi tuir luto. Fabrika sira mos ten ke taka, basa sira nia trabaliador sira hotu hakarak tuir prosesaun ba rate. Ema barak mai, hahu housi na’i ulun sira estadu no kreda nian, maibe liu-liu ema kiak sira. To’o tiha rate, na’i ulun sira hetan sira nia an dook housi rai kuak, basa Irmaun Artemide nia “parenti” sira mak haleu nia.

Wainhira liafuan despide nian hotu ona, ten ke hein tan molok atu hakoi nia, basa ema barak nebe mai housi dook seidauk to’o atu hato’o sira nia kumprimentu ba sira nia “parenti”. “Lo-los, nia la bele mate,” sira dehan.

Ohin iha Viedma, dalan ida lori Irmaun Artemide nia naran. Nune’e mos hospital foun ida. Sira harii mos monumento ida. Ne’e la to’o. Bispo Viedma nian no diosese sira nebe besik hahu prosesu ida, prosesu atu halo Irmaun Artemide sai santu. Prosesu ne’e to’o ona Roma, no kardeal sira hare katak Irmaun Artemide nia moris modelo santidade duni.

Santu Padre Joao Paulo II deside ona.

Iha loron 14 Abril tinan 2002 nian, nia sei deklara nudar “beato” Irmaun Artemide Zatti, hamutuk ho nia maluk salesiano Padre Luis Variara. Iha loron ne’e mos, Santu Padre sei deklara “beata” madre salesiana ida, Madre Maria Romero Meneses.

Padre Luis Variara

(1875-1923)
Padre Variara moris iha loron 15 fulan Janeiro 1875 iha Viarigi, Asti, Italia. Iha tinan 1856, Don Bosco ba Viarigi atu fo retiro. Iha loron uluk fulan Outubro tinan 1887, Padre Variara nia aman rasik lori Luis ba Don Bosco. Liu tiha fulan haat, Don Bosco mate. Maibe iha tempo badak nee, Luis koniese Don Bosco, no nia hakarak sai salesiano. Nia husu atu tama iha kongregasaun salesiana no tama iha novisiado iha loron 17 fulan Agosto 1891. Iha tinan neba, novisio sira na’in 140, ho Padre Eugenio Bianchi nudar maestro. Novisiado hotu tiha, Irmaun Luis estuda filosofia iha Valsalice, iha nebe nia hamutuk ho seminarista santu ida naran Andrea Beltrami.

Iha tinan 1894, Padre Miguel Unia, misionario boot iha Columbia, nebe hahu serbisu iha ema moras lepra sira nia leet iha “Agua de Dios”, visita Valsalice. “Hau hakfodak liu no haksolok liu,” Padre Luis sei dehan hodi hanoin hetan tempo neba, “wainhira iha ami seminarista na’in 188 nia leet, Padre Unia hateke mai hau hodi dehan, ‘Ida ne’e hau nian.’”

Irmaun Luis to’o “Agua de Dios” iha loron 6 fulan Agosto 1894. Iha tempo neba, iha “Agua de Dios” horik ema 2000; ema na’in 800 moras lepra. Irmaun Luis saran nia an tomak ba nia misaun iha sira leet. Nia organisa banda musika nian. Wainhira Presidente Columbia ba visita “Agua de Dios” no hare banda ne’e, nia laran haksolok tebes tamba iha fatin nebe ema hanaran sidade terus nian, nia hetan fali atmosfera festa nian.

Iha tinan 1898, Irmaun Luis simu ordenasaun nudar amlulik. Nia hatudu nia kualidade nudar direitor espiritual. Madre housi kongregasaun Maromak nia Providensa nian forma grupo ida naran Asosiasaun Maria Auxiliadora nian. Grupo ne’e iha membro fetoran na’in 200. Padre Luis mak sira nia konfesor. La kleur, nia hatene ona foinsa’e sira nebe iha vokasaun atu sai religiosa. Maibe, ne’e mehi nebe la bele sai realidade! La iha kongregasaun nebe simu ema moras lepra nia oan feto atu sai madre; aat liu tan, la iha kongregasaun nebe simu ema nebe moras lepra atu sai madre! Padre Luis nia mehi dudu nia atu harii kongregasaun ida nebe simu ema moras lepra atu sai madre. Kongregasaun hanesan ne’e mesak iha Kreda! Ohin, Kongregasaun “Oan feto sira Jesus no Maria nia Fuan Santo sira” iha membro na’in 600. Padre Luis laran manas nafatin kona ba nia misaun.

Loron ida, nia hatene katak nia mos moras lepra ona. Nia dehan deit, “Buat hotu mai housi Maromak no buat hotu sei fila ba Maromak.” Tan superiores sira haruka, nia mate dook housi ema moras lepra sira nebe nia hadomi liu. Ohin, nia isin hakoi tiha iha ninia “oan feto” sira nia kapela iha “Agua de Dios”.

Madre Maria Romero Meneses

(1902-1977)

Madre Maria moris iha Granada, Nicaragua iha 13 Janeiru 1902. Nia aman ministro governu Nicaragua nian ida nebe riku liu. Maibe nia mos laran luak liu ho ema sira nebe kiak. Maibe, loron ida, ema lohi nia, no estraga nia rikusoi ba nafatin. Maria laran luak mos hanesan nia aman. Nia familia iha plano boot barak ba nia: estuda musika hodi toka piano no violin. Maibe Maria hili fali atu moris nudar religiosa. Ba nia, Don Bosco nia karisma mak halo lo-los ba hakarak atu sai madre.

Halo tiha votos ba moris tomak, nia superiora haruka nia ba rai nebe hanran San Jose de Costa Rica. Nia hanorin fetoran sira nebe riku, maibe nia buka nafatin “labarik kiak sira nebe ema la tau matan” hanesan Don Bosco. Halo on apostolada iha sidade, nia ba buka tan sira nebe iha foho no rai klean sira atu “soi klamar sira”. Hanesan Don Bosco, nia mos forma housi nia aluna diak sira grupu ida nebe sei tulun nia hala’o oratorio. Nia bolu sira “misionarias kiik”, no sira ne’e halo milagre oi-oin tebes. Maski ikus mai, Madre la hanorin tan iha eskola, nia nunka husik hanorin katekese ba ema kiik no boot sira.

Nia organisa serbisu sosial oi-oin nebe hlo governu mos hakfodak hodi admira nia. Ema nebe kiak liu horik iha ponte okos deit. Nia konsegue fo ba familia ida-ida uma ida, hodi harii aldeia ida.

Nia devosaun ba Maria Auxiliadora makaas, no nia hatene lori ema seluk atu sai devoto Maria Auxiliadora. Iha sidade S. Jose nia laran, Madre Maria harii um kreda ida nebe sai naronan no mos maksoin ba ema barak. Madre Maria halo buat barak ho fiar boot no mos ho ema riku sira nia kolaborasaun. Ema riku sira ne’e hakarak tulun nia tan sira koko devosaun ba Maria Auxiliadora nia kmanek sira.

Madre Maria aktiv liu teb-tebes, mibe nia mos ema espiritual ida, liu-liu iha nia moris hamutuk ho Maromak loron-loron. Nia hakerek mos livro barak nebe nia hanaran “Hakerek espiritual”.



Nia mate iha loron 7 fulan Julio 1977. Governu Costa Rica nian halo nia sidadaun honoraria Costa Rica nian. Ema hakoi nia isin mate iha S. Jose de Costa Rica, besik uma nebe nia harii hodi hanaran uma ne’e Uma Nossa Senhora no Serbisu Social nian.
1   2   3   4


Elŝuti 95.33 Kb.

  • Kumprimentu ba ita boot nia fen”
  • Hospital hanesan repueliu: ten ke fokit no kuda fali iha fatin seluk
  • Hare repueliu sira”
  • Don Zatti, diak ka lae” “Hau atu ba ona lalehan, doutor”
  • Sai tasak hanesan aifuan ida
  • Riseita ikus nian
  • Nia la bele mate
  • Uma Nossa Senhora no Serbisu Social

  • Elŝuti 95.33 Kb.