Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Ema kiak sira hotu nia parenti

Elŝuti 95.33 Kb.

Ema kiak sira hotu nia parenti




paĝo2/4
Dato16.08.2017
Grandeco95.33 Kb.

Elŝuti 95.33 Kb.
1   2   3   4

2. Foinsa’e nebe moras sai fali doutor


Viedma mak sidade ida besik tasi ibun Atlantiko nian no mota Rio Negro. Anin neba diak tebes. Iha uma salesiana iha neba, iha farmasia no hospital hamutuk ho kolegio. Fatin ne’e diak tebes ba ema moras ida atu hela hodi hetan fali isin diak.

Iha 1889, bispo salesiano, Mons. Cagliero hare katak ema barak mate tan deit la iha aimoruk. Ne’e duni, nia halo desisaun atu loke farmasia ida iha kolegio salesiano. Molok atu sai salesiano, foinsa’e ida, naran Padre Evasio Garrone, sai ona infermeiro iha forsa italiana. Mons. Cagliero haruka nia atu loke farmasia ne’e. Iha farmasia ne’e, ema riku sira selu, maibe ema kiak sira selu deit buat nebe sira bele selu, no dala ruma, sira la selu buat ida. Kooperador salesiano sira mak buka osan atu taka kiak sira nian.

Wainhira Padre Evasio sei iha forsa italiana, nia aprende barak kona ba aimoruk no mos kona ba ema nia moras. Hodi hare deit ema, nia hatene kedas ema ne’e moras sa. Tan la iha doutor, ema hotu iha Viedma halai ba Padre Evasio, hodi bolu nia “doutor.”

Loron ida, Padre Evasio husu Padre Direitor kolegio nian atu akompania nia ba hare ema moras ida. Ema moras ne’e toba iha fatin nebe kasihan liu. La iha ema atu tau matan ba nia. Nia hein deit atu mate. “Ita bele husik nia iha ne’e?” Padre Evasio husu. Padre na’in rua hateke ba malu, hafoin sira dehan ba ema moras ne’e, “Ami sei fila fali mai.”

Padre na’in rua ne’e ba koalia ho Mons. Cagliero hodi dehan: “Monsignor, presisa harii hospital iha ne’e.” Bispo hanoin fali buat nebe Don Bosco dehan ba sira wainhira sira husik Genoa atu ba misaun: “Tau matan di-diak ba ema moras sira, ba labarik sira, ba katuas no ferik sira, no ba ema kiak sira, no imi sei hetan Maromak nia bensa no ema sira nia laran diak.” Ne’e duni, amo bispo hatan: “Tebes, presisa hospital ida.”

Iha kolegio, iha balada luhan ida. Sira hamos fatin ne’e di-diak hodi tau aimoruk ba nia atu oho ular sira hotu. Madre sira tau tan mina morin atu halakon dois uluk nian. Sira lori mai tobafatin ida, kulsaun, kadeira ida – hospital pronto ona! Sira ba lori ema moras ne’e, hatama nia iha hospital foun ne’e. Iha fulan ida nia laran, ema nebe uluk besik atu mate ne’e sai housi hospital ho isin diak los ona. Ema moras seluk mai tama iha hospital balada luhan nian ne’e.

Padre Evasio mate


Wainhira Artemide to’o Viedma iha fulan Marso 1902, hospital ne’e boot ona. “Doutor” Padre Evasio tau matan ba nia.

Artemide hakerek nune’e ba nia mama: “Ho ksolok mak hau to’o iha ne’e hodi hetan hau nia maluk salesiano sira. Kona ba hau nia saude, hau konsulta ona ho doutor, Padre Evasio, nebe dehan katak iha fulan ida nia laran, hau isin diak ona.” Nia ho Padre Evasio hakneak iha Nossa Senhora Auxiliadora nia altar oin, no Artemide halo promessa katak nia hetan karik isin diak, nia sei saran nia moris tomak atu tau matan ba ema kiak sira nebe moras. Nossa Senhora simu duni Artemide nia promessa, maibe la fo kedas isin diak ba nia.

Nia “mear” – nune’e mak Artemide bolu nia moras, maibe lo-los nia moras tuberkolosi (TBC)--- ataka nia nafatin. Maibe nia iha tempo barak atu deskansa. Komunidade salesiana tau matan di-diak ba nia. Nia fiar maka’as iha Nai nia tulun atu halo nia hetan fali isin diak, maski nei-neik. Nune’e, iha 1904, nia bele fo tulun ona ho nia serbisu iha farmasia laran. Iha 1908, superior sira husik nia halo nia votos nudar irmaun salesiano ida.

Sai amlulik? Iha tempo ne’e, Artemide sai ona ema ida nebe metin liu iha farmasia laran. Nia aprende ona buat barak nudar infermeiro. Ema hotu iha neba hanoin katak nia la iha karik, hospital la bele ba oin. No aat liu tan, iha tinan 1911, Padre Evasio mate teki-teki. Nune’e, Irmaun Artemide hetan Farmasia Saun Francisco nian no Hospital Saun Jose nian iha nia liman.

Knaar todan duni! Problema ida tan mosu housi estadu. Maski estadu rasik la bele tau matan ba ema moras sira iha Viedma, nia fo todan tan ba sira nebe bele tau matan. Estadu esige katak doutor ida sai responsavel ba hospital. Ikus mai, Padre Superior ten ke bolu doutor ida atu tau iha hospital nia oin, maibe se mak tau matan lo-los mak Irmaun Artemide. Nudar chefe hospital nian, Irmaun Artemide hetan problema barak.
Hospital foun

Iha tinan 1913, superior sira deside atu harii hospital foun. Osan la iha, maibe sira hatene katak osan sei mai. Sira halo komite ida, hala’o loteria no buat oi-oin. La kleur, hospital foun hamriik ona. La dun boot, maibe metin. Uma ho andar rua, no sala atu halo operasaun mak sala diak liu tuir tempo no situasaun neba.

Irmaun Artemide iha serbisu barak liu tan: nia mak dirige hospital tomak, halo kompras, selu ema, halo kontratu, sosa aihan ba moras sira, hare kona ba kusina no limpesa, no wainhira la iha ema atu dasa rai ka hamos kuarto sira, nia rasik mak halo serbisu ne’e. Serbisu susar no todan liu mak buka osan. Serbisu ne’e fo ulun fatuk moras ba nia to’o mate. Iha hospital, hanesan mos iha farmasia, se mak bele selu, selu; se mak la bele, la selu! Ema barak liu mak la selu.

Iha 1915, hospital simu ema moras na’in 189. Housi komarka mos, estadu haruka ema dadur nebe moras atu hela iha hospital, tamba iha neba mos ema bele moras, no sira nia infermeria la to’o atu tau matan ba sira.

Irmaun Artemide sa’e bisekleta hodi ba housi uma ba uma atu buka osan. La kleur, ema hatene ona. Wainhira nia sa’e bisekleta ho faru mutin, ne’e katak Irmaun Artemide ba hare ema moras ida, maibe wainhira nia usa sapeu, ne’e katak nia ba buka osan ka husu osan housi ema riku ruma.

Iha tinan 1914, estadu argentino halo Irmaun Artemide sai sidadaun argentino. Nia haksolok tebes, basa nia hadomi rai ida ne’e nebe sai ona nia rasik nia rai.



Feriados iha komarka laran


Iha tinan 1915, ema dadur ida moras, no estadu haruka nia atu hela iha hospital. Iha kalan, ema ne’e halai. Sira nebe hirus Kreda iha Viedma aproveita okasiaun ida ne’e atu fo susar ba Kreda nia emar. Sira akusa Irmaun Artemide ho akusasaun “la hatene tau matan ba ema dadur ida.” Lo-los, knaar ida ne’e polisia nian, la’os infermeiro nian!

Ema hare hakfodak wainhira polisia sira lori Irmaun Artemide ba komarka. Povu sira ba komarka atu hare nia: salesiano sira, infermeiro sira ho ema moras sira nebe diak ona uitoan, Irmaun Artemide nia belun sira iha sidade laran, no mos labarik sira housi kolegio. Labarik sira ne’e ba visita Irmaun Artemide hodi lori banda, no toka tuir dalan. Sira toka maka’as teb-tebes atu ema hotu bele rona.

Liu tiha loron tolu, estadu haruka Irmaun Artemide hamriik iha tribunal. Tribunal nakonu teb-tebes. Sira hotu hare polisia sira ho mauser no katana, akompania Irmaun Artemide housi komarka ba tribunal.

Dum miloj da jaroj de japana historio ekzistis kaj ekzistas diversformaj glavoj-tranĉi- aŭ pik-armiloj. Sed kiam oni ĝenerale parolas pri "japanaj glavoj", tiu ĉi esprimo indikas precipe la glavojn uzitajn de japanaj samurajoj.
Irmaun Artemide kaer deit tersu iha nia liman, hodi reza no hamnasa ba povu sira. Fila housi tribunal ba komarka, hanesan ne’e mos, maibe ema atu hare nia barak liu tan. Liu tiha loron lima iha komarka laran, Irmaun Artemide fila ba uma. Irmaun Artemide bolu loron lima ne’e nia “feriados”. Wainhira nia fila ba uma, ema barak akompania nia hanesan liurai boot ida!

Besik hospital, ema loke farmasia seluk. Ema ne’e iha diploma farmako nian, no nia hakarak obriga misaun nia farmasia atu taka. Tuir ukunfuan estadu nian, misaun nia farmasia ten ke taka duni tamba la iha ema diplomado atu tau matan ba nia. Farmasia ne’e taka duni karik, ema kiak sira sei la hetan tan aimoruk. Irmaun Artemide hetan susar barak liu. Ema ameasa nia, nia ten ke selu multa, nia ten ke taka farmasia ba tempo ruma. Maibe, iha 1917, nia halo luta hodi manan: nia prepara nia an ba esame universidade farmako nian iha La Plata. Pronto tiha, nia tuir esame, hodi manan diploma farmako nian. Ema ida la bele ona haruka nia atu taka farmasia misaun nian.



1   2   3   4


Elŝuti 95.33 Kb.

  • Padre Evasio mate
  • Feriados iha komarka laran

  • Elŝuti 95.33 Kb.