Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Chio estas en la chevalo mem

Elŝuti 12.3 Kb.

Chio estas en la chevalo mem




Dato08.11.2017
Grandeco12.3 Kb.

Elŝuti 12.3 Kb.

www.ipernity.com/blog/gkp/1335666

K O N S C I U
=================================
Numero 73 22/07//2015
---------------------------------
Informilo por enprofundighi en
la E-movadon Afrikan
---------------------------------
Redaktas : Liberesko
================================

.... CHIO ESTAS EN LA CHEVALO MEM....

Chu indas demandi kial tiom da hezitado en la progresigo de UEA ? Eble oni sarkus la grundon de UEA por kontroli, chu la regantoj ne iel konscie au senkonscie kontribuas en tio ?

Provo de la unua tutmonda E-organizajho aperis jam en 1890 kaj 1893, kiam Zamenhof proponis la fondon de Internacia Esperanto-organizajho.Eble de BEAUFRONT kaj Profesoro CART povus ion diri, se ili estus pluvivanta. Kun la paso de la tempo, tia bezono de internacia esperantista organizajho pli forte sentighis. Tial en 1908, sub la iniciato de Hector HODLER fondighis en Ghenevo Universala Esperanto-Asocio (UEA), kiu tiam konsistis nur el individuaj membroj de chiuj landoj. UEA taskis al si organizi sian kongreson chiujare. La unua okazis en 1910 en Ausburgo, la aliaj okazis kun la Universalaj kongresoj. Chu la fondo de UEA kontentigis la soifon de Esperantistoj havi internacian esperantistan organizajhon ?

Char antau la naskigho de UEA ekzistis landaj asocioj, kaj UEA konsistis nur el individuaj membroj, jen naskighis en 1913 Internacia Unuigho de Esperantistaj Societoj (IUES). Tiun chi organizajhon la mondmilito de 1914 ne lasis vivi. Decas aldoni, ke antau la naskigho de tiuj asocioj, jam funkciadis la Esperantista Centra Oficejo, kiu kunordigadis la agadon de esperantistoj tra la mondo. Post la milito, kiu forportis IUES-n, esperantistoj reiris al sia ideo pri fondo de federacio de landaj asocioj. Jam tiam aperis problemo :jhaluzo inter la estraro de UEA kaj la Centra Oficejo estis granda malhelpo. Tamen oni povis havi interkonsenton dum la UKo de Helsinki en 1922 kun la naskigho de la "Kontrakto de Helsinki: UEA plu funkciis, dum landaj asocioj elektis reprezentantojn, kiuj formis la Konstantan Reprezentantaro de Naciaj Societoj (KR). Tiu chi prizorgis la kunlaboron inter la la landaj asocioj, dum UEA daurigis sian laboron kun la individuaj membroj. KR kaj UEA elektis kune la Internacian Centran komitaton (ICK). Tiu chi farighis la supera organo de la esperanto-movado kun sia sidejo en Ghenevo. Robert KREUZ estis unue ghia ghenerala sekretario kaj poste Direktoro.Ghia prezidanto estis Edmont Privat. Dum UKoj okazis komunaj kunvenoj de ICK, KR kaj la estraro de UEA, kaj tiuj instancoj faris gravajn decidojn pri la movado tutmonda.Decas aldoni, ke intertempe, dum UKo de Prago en 1921 naskighis SAT (Sennacieca Asoscio Tutmonda), kiu shatus agadi pli per ol por Esperanto kiel UEA kaj aliaj E-organizajhoj. La iniciatintoj de SAT vere batalis kontrau la tiamajn E-organizajhojn ech malpermesante al siaj membroj alighi al ili. Feliche SAT povis iri sian vojon, kaj ankau aliaj E-organizajhoj,sian. Chu la aferoj evoluis bone por ICK ?

Esperantistoj tra la mondo tute ne vidis en tiu chi kompromisa solvo tion, kion ili atendis de internacia esperanto-organizajho. La tiama deziro de esperantistoj estis havi federacion internacian konsistantan el landaj asocioj kaj el individuaj membroj. Tiam al gvidantoj de UEA oni riprochis, ke ili ne volas tian aranghon kaj ke ili foruzis ne nur la rentumon, sed ankau la kapitalon donacitan de Hector Hodler al UEA. Klarigoj de d-ro Privat, la tiama prezidanto de UEA povis, dum la UKo de Antverpen (Belgio) en 1928, konvinki esperantistojn kaj starigo de tiu internacia esperanto-organizajho ne povis okazi.Tamen dum la UKo de Parizo en 1932 KR nuligis la kontrakton de Helsinki kaj tiam naskighis komisiono por ellabori novan statuton de internacia organizajho. Chu chio iris glate ?

La gvidantoj tiamaj de UEA rifuzis partopreni en tiu chi komisiono por ellabori novan statuton de tutmonda esperanto-organizo sed deklaris sin pretaj konsideri ghiajn proponojn. Tiuj finfine venis, sed tuj la gvidantoj de UEA ech ne respondis, tamen oni starigis novan organizajhon kun la nomo Universala Federacio Esperantista (UFE) al kiu alighis chiuj pli gravaj landaj asocioj. Kio devis okazi post inter UEA kaj UFE ?

Reprezentantoj de UFE kaj UEA povis kunveni en majo 1933 en Ghenevo kaj tiam naskighis la "Plano de Ghenevo", kiu promesis plej bonan solvon de la problemo. Tiu chi plano kondukis al la "interkonsento de Kolonjo" dum la UKo de Kolonjo en 1933. Lau tiu chi interkonsento, oni forlasis la ideon pri UFE kaj UEA transformighis al federacio de landaj asocioj. Al ghi alighis esperantistoj tra la landaj asocioj per membrokotizo malplej alta ol tiu de esperantistoj kiuj rekte alighis al ghi farighante aktivaj membroj. UEA-n tiam gvidis internacia komitato elektita de landaj asocioj kaj de delegitoj de aktivaj membroj. Certe nun la gvidantoj de UEA kontentis. Chu nun chio iris glate ?

Dum la UKo de Stokholmo en 1933 okazis elektoj por la internacia komitato de UEA. Ne povis kontenti funkciuloj de UEA, char ili ne reelektighis. Ili ofendighis, kaj tial ne ghis la fino de la kunsido cheestis. Ili forlasis la salonon. Tamen la nova estraro de UEA estis elektita. Ghi komencis ege malfacile sian laboron, char la kaso de la asocio estis tute malplena. Al tio aldonighis problemo pri la translokigo de la sidejo de UEA de Ghenevo al Rickmansworth apud Londono. Traktadoj okazis en la UKo de Vieno en 1936, sed vane. Char ne povis okazi kiel proponis la estraro de UEA, landaj asocioj kaj ankau individuaj membroj sekvis la prezidanton kaj kreighis nova tutmonda organizajho kun la nomo IEL (Internancia Esperanto-Ligo). Chu IEL povis funkcii flanke de UEA ?

Dum la UKo de Varsocvio en 1937 traktadoj pluiris inter UEA kaj IEL sub la prezido de Adam Zamenhof (Filo de Ludoviko), sed nenio krom fiasko rezultighis. UEA daurigis sian ekzistadon nur kun individuaj membroj tre malmultaj, dum IEL havis tre brilan komencon. IEL tre bone eklaboris. Vere estis tre modela funkciado ghis la eksplodo de la dua mondmilito en 1939. En 1946 IEL havis pli ol 15 000 membrojn en pli ol 60 landoj. Post la fino de la mondmilito ekis nova intertraktado inter UEA kaj IEL. Kio okazis poste ?

La celo reuinigi UEA-an kaj IEL-n povis bone funkcii chifoje, char oni trovis kompromisan solvon al problemo pri translokigo de la sidejo de UEA. Dum la UKo de Berno en 1947 oni atingis interkonsenton. La reunuigita asocio nomighis UEA kiu havis du oficejojn, unu en Rickmansworth kaj unu en Ghenevo. Tiu chi nova UEA estas tiu, kiu funkcias nun. Chu UEA estas nun la sola internacia organizajho kaj rolas kiel reprezentanto de la tutmonda Esperanto-komunumo ?

Lerta observanto de la esperanto-movado tuj diros, ke UEA estas la plej granda Esperanto-organizajho en Esperantujo apud kiu estas SAT, La Esperanta Civito kaj Monda Asembleo Socia (MAS), kaj aliaj esperanto-organizajhoj. La sama observanto tuj rimarkus, ke UEA prave plenumus tiun chi rolon de reprezentanto de la Esperanto-komunumo, se ghiaj gvidantoj ne foruzus sian tempon kaj energion,ankau monon de UEA por lukti kontrau novajn iniciatojn ene de la Esperantujo, chiam kun la celo superi chiujn kaj altrudi nur siajn volojn. Reagoj de UEA-gvidantoj al Esperantistoj de la Esperanta Civito naskighinta chirkau la jaro 2000 aludos pri io. Simpla kunlaboro de togolandanoj kun la Esperanta Civito igis UEA-gvidantojn movi la afrikan oficejon de Togolando al Benino.

TIETo (TIETTI-Instituto) de Esperanto en Togolando farighis la unua grupo afrika, kiu farighis paktinta establo de la esperanta Civito. Sub ghia iniciato okazis fine de 2005 esperantologia seminario, kiun gvidis Giorgio SILFER, la tiama Konsulo de la Esperanta Civito. Tiun chi seminarion sekvis Alfred Kobina Arthur (Ganao), Antoine KOUABLAN KOUASSI (Kotdivuaro), Chamberline NGUECK ZEDONG (Kamerunio) kaj la togolandanoj ADJE Adjevi, AGBOLO Apelete, ATTIOGBE-AGBEMADON Mensah, ATTAGLO Kokou Evienyeme, DOUMEGNON Koffi, GBEGLO Koffi, SAGBADJELOU Kokou, ATISSO Eric, AGBASSOU Kouessanvi. Ghuste en la unua tago de la seminario UEA-gvidantoj decidis movi la afrikan oficejon al Benino kaj eksigi la tiaman kunordigantan de la afrika komisiono de UEA, s-ro GBEGLO Koffi, kaj iom poste surtronigi s-ron Jean CODJO. Dum togolandaj esperantistoj subtenadis sian samlandanon GBEGLO Koffi, ADJE Adjevi deklaris :"Mi ne estu ies kobajo. Ili jam multon akiris pere de Esperanto, nun estas mia vico profiti". Jen do Adjevi kaj Jean vere profitas en la agado de UEA-gvidantoj nur serchante pli propran bonan en Esperantujo ol labori mem por Esperanto en Afriko. Por atingi siajn celojn Adjevi kaj Jean vere batalas kontrau afrikajn esperantistojn de ACE/UETA, kiuj vere laboras por Esperanto uzante proprajn rimedojn.

Kion oni rimarkas nun, tio jam aperis supre. Gvidantoj de UEA luktas pli por sia prestigho ol por la vera disvastigado de Esperanto. Tio montrighis tra la jaroj. Chiam ili altrudas sian volon al chiuj tute ne volante vere kunlabori. Esperantistoj ege bonaj/valoraj simple forlasas UEA-n por agadi en alia medio. Iuj ech kabeas. UEA multon perdas ekster Afriko, kio nun atingas ankau Afrikon. Feliche afrikaj esperantistoj tre frue komprenis tion, kaj decidis savi UEA-n, por kiu ili batalas uzante honestajn rimedojn. UEA vere rolu kiel plej granda esperanto-organizajho en Esperantujo, chiam klopodante tuj zorgi pri jhus naskita nova tendenco en Esperantujo. Se UEA mem estus homo, certe ghi facile atingus sian celon. Char ghiaj gvidantoj devojigas ghin, necesas chiam montri al la gvidantoj ties malbonajn pashojn ech malutilajn, ke ili chiam ghisdatighu. Kiam silentas multaj esperantistoj ekster Afriko, afrikaj esperantistoj, kiuj vere konas la movadon, laboregas por Esperanto unue por protekti la afrikan movadon kaj cetere kontribui al bona funkciado de UEA lau la idearo de Zamenhof. UEA al memregaj kaj honestaj UEA-membroj !


Kommentare

rughulo



rughulo

Kie estas la kanditatoj por nova UEA estraro ?



vor 3 Monaten.


Elŝuti 12.3 Kb.


Elŝuti 12.3 Kb.