Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


Bukedo el ĉEĤaj naciaj mitoj

Elŝuti 161.87 Kb.

Bukedo el ĉEĤaj naciaj mitoj




paĝo1/4
Dato17.03.2017
Grandeco161.87 Kb.

Elŝuti 161.87 Kb.
  1   2   3   4

Karel Jaromír Erben

BUKEDO

EL ĈEĤAJ NACIAJ MITOJ
el la ĉeĥa originalo tradukis

d-ro Tomáš Pumpr


Praha, Esperanto-Asocio

de Ĉeĥoslovaka Respubliko, 1938. 93 paĝoj.


ENHAVO 


BUKEDO (Kytice)
TREZORO  (Poklad)

NUPTO-ĈEMIZOJ (Svatební košile)
TAGFEINO (Polednice)
ORA RADŜPINILO  (Zlatý kolovrat)
KRISTNASKA VIGILIO  (Štědrý večer)
KOLOMBO (Holoubek)
LITO DE GREGORO  (Záhořovo lože)
NIKSO  (Vodník)
SALIKO  (Vrba)
LILIO  (Lilie)
MALBENATA FILINO (Dceřina kletba)
PROFETINO (Věštkyně)
Komentaro 
Lingvaj klarigoj



BUKEDO
Mortis patrin' kaj dormas sub razeno; 
orfojn ŝi lasis sur la mond'. 
Ili ŝin serĉis en ĉiu mateno 
kaj reesperis pri renkont'. 

Ŝia anim', sentante kordoloron, 


revenis laŭ ilia pet': 
enkorpis sin en et-folian floron, 
kiu elkreskis sur la bed'. 

Ili sciante laŭ la spir' intima, 


ke ŝirmas ilin panja man', 
la floron nomis: »Flor' Patrin-Anima« 
(estas aroma timian'). 

Vi patruj-fabloj, mitoj de nacio, 


Patrina Spiro kaj Arom', 
mi ŝiris vin sur tomb' de l' historio - 
Mi ŝiris. . . sed por kiu hom'? 

Mi vin modeste ligos kaj bukedos, 


orname maŝos per ruband', 
kaj tiel mi vin sendos kaj ekspedos 
al parencar' en fremda land'. 

Eble filin' de familio sama 


ekĝojos pro aroma flor', 
eble eĉ filon spiro patrin-ama 
ravos per sia bonodor'.

TREZORO

Sur monteto fagoj tronas 


ĉe preĝejo malalttura; 
de la turo tonoj sonas 
tra vilaĝ' kaj forst' obskura. 
Ne sonoroj delikataj 
sin de rokoj reciprokas: 
ligno-frapoj obtuzbataj 
homojn al preĝejo vokas. 

La vilaĝo ilin aŭdas, 


supren kuras kaj laŭ kredo 
en preĝejo Dion laŭdas. . . 
Estas ĝuste Pask-vendredo. 

Navo estas nuda, trista, 


nigra drap' altaron tegas, 
sur ĝi pendas korpo Krista, 
ĥoro Pasionon legas. 

Ĉu vi blankan inon vidas 


post river' en forsto nigra? 
Iras ŝi en marŝo vigla, 
ion tenas, tre rapidas. . . 
Kampistino tio estas! 
Kaj ŝi ĉiam supren venas; 
ŝin solena robo vestas 
kaj ŝi idon brake tenas. 
Kuras la virino pia 
desur la dekliv' arbara, 
kuras al montet' najbara, 
kie altas Domo Dia. 
Kaj nun antaŭ rivereto 
ŝi rapidas kun impeto, 
ĉar ĵus nun blovanta vento 
de l' preĝejo portis tonon: 

Ĥoro kantas Pasionon 


pri terura Krist-turmento. 
Preter roko ŝi rapidas. . . 
»Ĉu ne vidas mi fantomon? 
Ĉu min sensoj ne perfidas?. . .« 
Tuj ekhaltas ŝiaj gamboj, 
ŝi rigardas, retro paŝas, 
ree haltas, vojon lasas: 
»Jen la vojo inter kampoj
jen la forsto, dens' arbusta! 
Do ĝi estas vojo ĝusta. . .! 
Dio, ĉu inkub' min premas? 
Mi ja estas ĉe l' ŝtonbloko! 
Kia ŝanĝo sur la loko. . . !« 
Ŝi re haltas, re iremas, 
kvazaŭ sonĝus ŝi post ŝoko; 
mane viŝas vidon sian, 
faras unu paŝon plian: 
»Kia ŝanĝo sur la loko. . .
La vidkapablo aŭ vida percepto estas tiu el la kvin sensoj, kiu ebligas percepton, observon, kaj analizon de onia medio per la ricevo kaj interpretado de lumo. La sensa organo estas la okulo -kiu konsistas el la okula globo kaj la pluaj organoj- estas la organo, kie registriĝas impresoj de videbla lumo, sed la vidprocedo inkluvizas ankaŭ agadojn en specifaj regionoj de la cerbo (vida kortekso): Tie la kolektitaj informoj analiziĝas kaj kunordiĝas laŭ formo, koloro, materialo, reliefo, ktp., kaj kompariĝas kun antaŭe memorigitaj bildoj. La vidkapablo estas celata precipe por perceptado de kontrasto, kaj per tio ankaŭ konturoj. La vidkapablo tial permesas vidadon de la konturoj de objektoj, iliajn distancojn kaj signife ĝi partoprenas en orientado en spaco. Por homo, vidkapablo estas la plej grava senso, kiu perceptigas proksimume 80 % da ĉiuj informoj pri la medio. Iuj uzas okulvitrojn por plibonigi sian vidkapablon. Oni kiu ne povas vidi, aŭ kiu preskaŭ ne povas vidi estas blinda.
!« 

Kie ĉe l' densaĵ' arbara, 


de preĝejo tricent paŝojn 
granda ŝtono estis stara: 
kiajn vidas ŝi vidaĵojn? 

En montflanko fenomenas 


granda pordo apertura
kaj - ŝi tion ne komprenas - 
vojon baras ŝtono dura, 
vojon baras tuta roko, 
kvazaŭ jam de praepoko. 
Sub la teron iras halo, 
iras koridor' sen fino, 
masonita el kristalo. 

Malproksime sub plafono 


en malluma monta sino 
fajro brilas en la fono: 
Flamas blanka fajro pure 
kiel nokte pala luno, 
flamas ruĝe kaj purpure 
kiel subiranta suno. 

Dum ŝi vidas ĝin konsterne, 


ĝis la pordo ŝi alvenas, 
vidon per la man' subtenas 
kaj rigardas al-interne. 
»Dio! Kia estas helo!« 
Iras unu paŝon pli ŝi, 
daŭras la okulojn viŝi; 
»Tio estas stranga helo! 
Kio estas tiu belo?« 
Sed ŝi iri ne aŭdacas, 
nur ekstere embarasas. 
Dum ŝi staras kaj hezitas, 
ŝia timo jam degelas, 
tiu groto ŝin incitas, 
la sciemo ŝin plu pelas. 
Kaj ŝi plu komencas marŝi, 
kvazaŭ io vokus al ŝi. 

La interno ŝin altiras 


ŝi al-meze iri ekas, 
paŝ-post-paŝe ŝi plu iras. . . 
Paŝoj surdan eĥon vekas. 
Ju plu la virino venas
kreskas tiu stranga helo. . . 
Jam finiĝas longa kelo. 
La virino preskaŭ svenas, 
fermas vidon ĉe l' spektaklo, 
ĉar la lumo faras blinda 
kaj videblas plej mirinda 
fenomeno de miraklo. 
Tiom hele, tiom bele 
povas esti nur ĉiele! 
Kaj la pordo staras dise 
al salono alabastra: 
Oro tegas ĝin kulise, 
kristal-pura ar' pilastra 
staras sub plafono vasta 
kaj rubenoj ĝin ornamas. 
Ĉe l' ambaŭa pordoflanko 
sur marmora glata planko 
en duopo fajro flamas 
- vi ne vidis, vi ne kredas - 
kaj la flam' neniam cedas. 
Super la arĝent' sinistre 
fajro al la lun' similas, 
dekstre - super or' - persiste 
fajro kiel suno brilas. 
Brilas, brilas flam' senfine 
brilas groto ilumine, 
trans trezoroj en kaverno 
flamas fajroj ĝis eterno, 
kaj la flam' neniam cedas. 

Kaj ŝi haltas, kaj hezite 


sur la sojlo sin ne movas, 
staras, staras blindigite, 
alrigardi ŝi ne povas. 
Sidas al ŝi la infano 
sur maldekstra; dekstra mano 
la okulojn viŝas frote. 
Sed postkiam ŝi engrote 
iomete kuraĝemis, 
jen profunde kaj envie 
el la koro ŝi ekĝemis 
kaj ekrezonadis tie: 
»Dio! Tiom da mizero 
havas mi en vivolukto! 
Eĉ malsaton! - Kaj sub tero 
en la groto sen produkto 
kiom kuŝas da trezoro, 
da arĝento kaj da oro! 
Se mi prenus nur etkvante 
el tiu amaso riĉa, 
ho, mi estus plej feliĉa, 
ĉion por la knab' havante. . .« 

Dum ŝi staras duonvole, 


ŝia timo de ŝi falas, 
ŝi sin signas kruc-simbole, 
iras, kie fajro palas. 
Iras, levas arĝentpecon, 
sed rapide ĝin remetas - 
ree levas kaj provetas 
ĝian pezon kaj brilecon. 
Ĉu ĝin lasos la virino? 
Ne! Ŝi kaŝis ĝin en sino. . . 
La eksperiment' sukcesis: 
»Dio gvidis mian paŝon 
en ĉi tiun trezor-kaŝon! 
Certe Dio ĝin permesis. 
Tion devas mi profiti, 
nevolante Dion spiti!« 

Tiel la virin' konjektas, 


sin senigas de l' infano, 
sur la planko genuflekse 
jupon sternas plej amplekse, 
kaj plezure kun elano 
la arĝenton ekkolektas. 

»Jes, min gvidis Dia mano, 


kaj riĉigi nin afablas!« 
El trezoro ŝi akceptas - 
Ŝia sin' jam tiom plenas, 
ke ŝi stari ne kapablas, 
sed ŝi eĉ en tukon prenas. . . 
La arĝento ŝin infektas! 
Ŝi foriri volis ĵuse, 
kaj la filon ŝi forgesus. . . 
Kiel ŝi lin prenu pluse? 

Estas knabo dujar-aĝa. 


Ĉion perdi ja necesus. 
Tio ŝajnas ne tro saĝa. 
Kion fari nune? Ĉar ŝi 
kun ambaŭ ne povas marŝi! 

Panjo kun arĝent' survojas 


kaj la knabo pri ŝi ĝojas: 
»Panjo, panjo!« li balbute 
vokas, plaŭdas man-salute: 
»Nu, silentu, eta filo, 
restu iom en trankvilo, 
mi revenos postminute!« 

Kaj ŝi tra la pord' malferma 


kuras el la ej' kaverna, 
transrivere, transdeklive 
kuras ĝoje, kuras vive. . . 
Kaj tuj kure ŝi revenas, 
ŝia sino re malplenas. 
Kaj ŝi ŝvitas, lace spiras, 
kiam ŝi al cel' aliras. 
Kaj la blovetanta vento 
de l' preĝejo portas tonon: 
Ĥoro kantas Pasionon 
pri terura Krist-turmento. 

Dum ŝi tra la hal' rapidas 


»Panjo, panjo!« knab' balbutas, 
antaŭĝoje ŝin alridas 
kaj mangeste ŝin salutas. 

Sed ŝi kuras kun ignoro 


al la dua flank' de l' halo: 
Pli valoras la metalo 
kaj el la metaloj : oro!
Metalo (el greka μέταλλον métallon, "mino, elfosejo, metalo") estas materialo (elemento, kombinaĵo, aŭ alojo) kiu estas tipe malmola, opaka, brila, kaj havas bonan elektran kaj termikan konduktivojn. Metaloj estas ĝenerale maleebla - tio estas, ili povas esti martelitaj aŭ premitaj permanente ekster ilia formo sen rompo aŭ krakado - same kiel fandebla kaj duktila (ebla esti fadenigita al fajna kablo). Ĉirkaŭ 91 el la 118 elementoj en la perioda tabelo estas metaloj (kelkaj elementoj ŝajnas kaj metalaj kaj nemetalaj formoj).
 
Ŝi sur planko genufleksas, 
jupon sterne disampleksas 
kaj plezure kun fervoro 
ĝin plenigas per la oro. 
Kvankam stari ŝi klopodas, 
ŝi eĉ plenan tukon nodas. . . 
Ŝia koro dance batas, 
ŝi feliĉa sin konstatas. 

Ŝi kun oro for pilgrimas 


sed la knabo plore timas: 
»Panjo! Panjo!« knabo plendas 
manojn al patrin' etendas, 
timon montras kaj esprimas. 
»Nu, silentu, eta filo, 
restu iom en trankvilo!« 
Ŝi al ido sin klininte 
manon en la sinon metas, 
du monerojn elserĉetas, 
ilin interfrapas tinte: 
»Vidu! Panjo havas oron! 
Tin. . tin. . ! Aŭdu la sonoron!« 
La infana plor' ne haltas, 
ŝia koro dance saltas. 
Kaj ŝi tiras el la sino 
oron per tutplena mano, 
donas ĝin al la infano: 
»Kion donos la patrino? 
Nu, silentu, eta filo! 
Tin. . tin. . ! Ĝi sonoras tinte! 
Restu iom en trankvilo, 
mi vin prenos reveninte. 
Ludu, ludu nur ĝentile 
kaj atendu min trankvile!« 

Kaj ŝi kuras tra la pordo, 


idon lasas en interno, 
ŝi elkuras el kaverno, 
venas al la riverbordo; 
transrivere, transdeklive 
kuras ĝoje, kuras vive. . . 
kaj kun oro en la mano 
haltas antaŭ la kabano: 

»He, vi dom' maleleganta 


kaj senĉarma! do adiaŭ! 
Ĉar mi eble jam hodiaŭ 
estos de vi foriranta. 
For el la obskur' arbara 
for de l' patra domtegmento! 
En komforto senkompara 
vivos mi, kaj en kontento. 
For, for el ĉi tiu lando 
iros mi kun gaja volo, 
kaj min portos mia plando 
al la riĉa metropolo! 

Mi aĉetos burgojn, teron, 


regnon kun titolo digna 
kaj forlasos la mizeron - 
Do adiaŭ, domo ligna! 
Ne plu estas mi vidvino, 
kiun vivo premas dure, 
ĉar jen al mi en la sino -« 
nun rigardis ŝi plezure. 
Ho, kial ŝi rigardemis! 
De teruro ŝi ekpalis, 
de teruro ŝi ektremis 
kaj eĉ preskaŭ svene falis. 
Ĉar ŝi vidas. . . kion vidas? 
Eble sensoj ŝin perfidas? 
Kio, kio ŝin teruras? 
Ŝi la putran pordon puŝas, 
al la kesto krie kuras, 
kie la arĝento kuŝas 
kaj la keston malseruras. . . 
La arĝento ne troveblas - 
- ŝi delire preskaŭ febras - 
ŝtonoj ĝin nur anstataŭas! 
Ĉu ŝi or-dukatojn havas? 
En la sin' argilo flavas! 
Ŝi la ŝancojn adiaŭas. . . 
Ŝi sin peke kompromitis, 
la feliĉon ne meritis. 

II. 


Dum imagis ŝi dolore 
tiun perdon kun deprimo, 
jen tra koro kaj animo 
la tranĉil' penetris bore. 
Sub ekkrio tremis muroj: 
»Mia ido, ido kara!« 
»»Ido kara - kara - kara- «« 
eĥis en arbar-obskuroj. 
En terura antaŭsento 
ŝi kuregis kun lamento, 
fluge kiel bird' rapidis 
tie en arbar' serĉonte 
kaj sub la preĝej' surmonte, 
kie ŝin la or' perfidis. 

De l' preĝej' blovanta vento 


portas plu nenian tonon: 
Ĥoro finis Pasionon 
pri terura Krist-turmento. 
Kio ŝanĝis regionon? 
Kiajn vidas ŝi vidaĵojn? 
Huhu! En la dens' arbara 
de l' preĝejo tricent paŝojn 
estas granda ŝtono stara! 
Ŝi ne vidas la salonon, 
ne videblas eĉ la roko 
kvazaŭ jam de praepoko! 

La hororo ŝin teruras 


kaj ŝi serĉas pli detale 
tra densaĵoj, kaj mort-pale 
trans la monto krie kuras. . . 
Okulumas ŝi freneze 
kun pal-griza buŝ' kadavra 
kuras, kuras arbarmeze 
kun rapido plej kapabla. 
»Ve! Ne estas loko ĝusta!« 
Membrojn vundas branĉo-ŝiro, 
krurojn pikas dorn' arbusta, 
malproksimas cel-akiro, 
ne troveblas la eniro! 

Ree ŝi lamentas krie, 


kaj dolore ploras vee: 
»Kiu vin alportos ree? 
Ho, kie vi estas, kie?« 

»Mi sub ter' profunde sidas -« 


flustre ventbloveto venas: 
»la okuloj min ne vidas, 
la oreloj ne komprenas. 
Estas tio stat' beata: 
Mi senmanĝe kaj sentrinke 
sur marmora planko glata 
oron interfrapas tinte. 
Tag' ne sekvas noktan horon
dormo sin neniam trudas, 
mi senĉese bele ludas: 
Tin... tin...! Aŭdu la sonoron!« 

Sed ŝi harojn ŝire taŭzas, 


kaj ne ĉesas ŝi nek paŭzas 
por momento intervala. 
Sangas, falas ŝi altere 
kun vizaĝo morte pala, 
ve! vokas ŝi malespere: 
»Kie vi nun estas, ho ve! 
Ĉu mi vidos vin retrove? 
Mia, mia ido kara!. . .« 
»»Ido kara - kara - kara!«« 
eĥas la densaĵ' arbara. 

III. 


Pasas tago, unu, dua, 
baldaŭ jam semajno pretas, 
eĉ monato jam kompletas 
kaj somero kontinua. 

Sur monteto fagoj tronas 


ĉe preĝejo malalttura; 
ĉiutage tonoj sonas 
tra vilaĝ' kaj forst' obskura. 
Se matene eksonoras 
la invito al altaro, 
venas viro el kamparo, 
Dion laŭdas kaj adoras. 
Ĉu vi povas min instrui, 
kiu tie kapon klinas? 
La kandeloj bruli finas, 
sed ŝi daŭras plu genui. 
Eble ŝi ne spiras tute? 
Ne, ŝi tiel preĝas mute, 
pala, en rigida pozo. 
Eble trafas la supozo. . .?! 
Se preĝejon ŝlosas oni, 
ŝi foriras interfage 
kaj ni povas ŝin rekoni 
kiel ŝi promenas vage. 
Kaj ŝi paŝas, paŝas lante 
la irejon traarbaran 
sub la roko reserĉante 
la konatan ŝtonon staran. 
Nun ŝi ĝemas: »Ho infano!« 
kaj dolore eklamentas
frunton kovras per la mano 
kaj la larmoj eltorentas. 

Povrulino el kabano! 


Ĉiam palas trist-miene, 
vagas mute, sen ekrido, 
ne klariĝas ŝia vido 
al-vespere de-matene. 
Nokte sonĝoj ŝin turmentas; 
se vekiĝas ŝi ĉagrene, 
jam ŝi sian faron pentas. . . 
»Ido kara, kara ido! 
Ho ve, Dio, ve, kompaton! 
Ho, indulgu mian staton!« 

Pasis la someraj varmoj, 


la aŭtuno, vintro pasis - 
La ĉagreno ne forpaŝis, 
ne sekiĝis ŝiaj larmoj. 
Ree la printempo belas, 
sub sunkisoj tero floras; 
la ĉagreno ne degelas, 
la vidvino ĉiam ploras. 

IV. 


Aŭdu! Supre inter fagoj 
de l' preĝejo malalttura 
disaŭdiĝas ligno-krakoj 
tra vilaĝ' kaj forst' obskura. 
La vilaĝo ilin aŭdas, 
supren kuras kaj laŭ kredo 
en preĝejo Dion laŭdas. 
Estas ĝuste Pask-vendredo. 

Blovetanta printemp-vento 


de l' preĝejo portas tonon: 
Ĥoro kantas Pasionon 
pri terura Krist-turmento. 

La virino el arbaro 


venas al rivera rando. 
Kial tardas ŝia plando? 
Datreveno de la jaro 
kiel ŝarĝo ŝin deprimas! 
Paŝ-post-paŝe jam proksimas 
tiu kruta roka vando. 
Vidu! Ĉe l' densaĵ' arbara 
de l' preĝejo tricent paŝojn, 
kie l' ŝtono estis stara, 
kiajn vidas ŝi vidaĵojn? 
En montflanko fenomenas 
granda pordo apertura, 
kaj - ŝi tion ne komprenas 
vojon baras ŝtono dura, 
vojon baras tuta roko 
kvazaŭ jam de praepoko. 

Kiel la virino timas! 


Ĉar vidiĝas kun aflikto 
tuta pezo de l' delikto, 
kaj ĉagreno ŝin deprimas. 
Sed ne baras ŝin hororo: 
Ŝi kun timo kaj espero 
salte kuras sub la tero 
tra l' konata koridoro. 
Kaj la pordo staras dise 
al salono alabastra. 

Kaj kristala ar' pilastra 


staras sub plafono vasta 
kaj rubenoj ĝin ornamas. 
Ĉe l' ambaŭa pordoflanko 
sin marmora alata planko 
en duopo fajro flamas: 
Super la arĝent' sinistre 
fajro al la lun' similas, 
dekstre super or' persiste 
fajro kiel suno brilas. 

Ŝi alkuras kaj hororas 


en la tim-espera sento, 
sed trezorojn ŝi ignoras: 
Nek je oro nek arĝento 
ŝi rigardas kaj avidas. 
»Panjo! Panjo!« jen ŝi aŭdas 
idon, kiun ŝi priploras, 
ŝia knabo ŝin alridas 
kaj per manoj ĝoje plaŭdas. 

Ŝi ne spiras, ne haltemas, 


ŝi de timo tute tremas
knabon kapti tuj decidas 
kaj en malespera troto 
kuras kun li el la groto. 
Krak! Krak! Huhu! Ekas muĝi 
post ŝi en la mont-interno: 
Rube falas la kaverno, 
post ŝi ne ekzistas plu ĝi. 
Krakoj, frapoj, vento bruas, 
forta movo teron skuas. . . 
»Ho Madono! Helpu fuĝi!« 
Ŝi sin kun angora voko 
retroturnas al la pordo. 

Kia ŝanĝo sur la loko! 


Ĉesis bru', ĉe rand' arbara 
granda ŝtono estas stara, 
ĉio estas en la ordo. 
Ne troveblas koridoro. . . 
ĵus nun la preĝeja ĥoro 
ĉesis kanti pri Krist-morto. 

La virino pene spiras, 


timigate de l' hororo 
en malaspera angoro 
kun infan' galope iras. 
Ŝi lin al la brusto premas, 
ja eĉ nun ŝi pri li timas. . 
Tiu rok' jam malproksimas, 
sed ŝi ne rerigardemas. 
Ŝi al forsto venas kure 
kaj timeme kaj plezure 
al la forstkabano venas. 
Ŝi genuas sur la plankon 
kaj nun ŝi ekpreĝas varme. 

Ho kiel ŝi ploras larme 


kaj al Di' esprimas dankon! 
Ŝi la idon kis-karesas, 
lian frunton, manojn, vangon 
kaj ĝojegi ŝi ne ĉesas. 

Sed jen: Kia estas brilo? 


Kio tintas? Or-dukatoj, 
kiujn donis ŝi ludilo 
lastan jaron al la filo 
tie en la kazematoj! 

Sed ne vekis la atenton, 


kio kaŭzis tian penton! 
Kiom ŝi priploris tion! 
Sed ŝi tamen dankas Dion , 
idon tenas pli intense. . . 
Estis sperto tre amara, 
ke ne o r o, sed kompense 
i d o estas la pli kara. 

V. 


La preĝejo ekruinis 
kaj disfalis ĝiaj brikoj; 
ĝia sonorado finis, 
putras eĉ la fag-radikoj. 
Avoj scias la rakonton, 
kvankam multon jam forgesis. 
Tamen la popol' ne ĉesis 
montri tiun faman monton. 

Al geknaboj dum nokthoro 


ĉe la vintra kamen-brulo 
rakontemas maljunulo 
pri vidvino kaj trezoro. 

NUPTO-ĈEMIZOJ
Post dekunua hor-kulmin' 
plu lumas lampa ilumin' 
ankoraŭ lumas, lumas hel' 
en lampo super preĝ-skabel'. 

Malalta ĉambro; sub plafon' 


pendas bildeto de Madon' 
roz' kun burĝono: jen portret' 
de Di-Patrin' kun Jezuet'. 

Sub la potenca Sanktulin' 


virgino pie klinas sin. 
La brakojn kruce metas ŝi, 
kun kapo-klino petas ŝi 
kaj ĝemas en humila poz' , 
el la okuloj fluas ros'. 
La larmoj fluas cent kaj cent 
sur blankan bruston en torent'. 

»Ho Dio! Kie la patret'? 


Jam kreskas sur li tomba bed'. 
Ho Dio! Kie la patrin'? 
Oni ŝin metis apud lin. 
Fratino mortis kiel id', 
la frato falis en milit'. 

Mi amis knabon. . Por la fraŭl' 


mi riskus vivon sen bedaŭr'. 
Foje foriris la amant' 
kaj lin forglutis fremda land'. 

Li en la mondon iris for 


kaj min konsolis en la plor': 
»»Prisemu kampon per la lin', 
kaj ĉiam rememoru min! 

Ĉi-jaron: ŝpinu kun preciz'; 


la duan: kresku tol-proviz'; 
la trian: brodu sur ĉemiz'! 
Kudru ĉemizojn du, kaj jen: 
vi kronos vin per rosmaren'.«« 

Ĉemizoj pretaj sen la mank' 


jam longe kuŝas en la ŝrank', 
jam velkas rosmarena plant', 
sed ne revenas la amant'. 
Lin sorbis fremda homa ar' 
kiel ŝtoneton vasta mar'. 
Li ne aŭdiĝis jarojn tri. . . 
Kaj ĉu li vivas - scias Di'. 

Madono, via helpa kor' 


plenumu petojn kun favor'. 
Plenumu vortojn de l' preĝad', 
revenu al mi la amat'. 
Bonvolu hejm-eskorti lin - 
aŭ lasu, lasu morti min! 

Plej grandajn ĝojojn kaŭzas li. 


Sed vivi sen li? Naŭzas ĝi. 
Maria, helpu per subten', 
se mi vin petas en ĉagren'!« 

Moviĝis la Madon-portret' - 


ekkriis ve! la knabinet'. 
Malhela meĉo de l' lantern' 
estingiĝis kun sibla tern'. 
Estis la mov' nur venta blov'? 
Aŭ signo pri la katastrof'? 

Paŝ-paŝoj preter parapet', 


frap frap frap! sur fenestra bret': 
»»Ĉu dormas aŭ ĉu viglas vi? 
knabino, hejmen migras mi. . . 
Kiel vi fartas, ho trezor'? 
Ĉu min vi portas en memor' 
aŭ aliulon en la kor'?« 

»Ho Dio! Estas vi, amat'? 


Mi pensis ĵus pri via stat'. 
Ĵus nun mi preĝis, vidu jen, 
pri via sano kaj reven'. . .« 

»Por kio preĝ'? Ne faru ĝin; 


al longa voj' preparu vin. 
Lumas la lun'. Jen bona ŝanc' 
por forvojaĝo kun fianĉ'.« 

»Pro Dio, ĉu nun sen neces' 


vojaĝu ni en noktomez'? 
Aŭskultu: Muĝas uragan'. . . 
Atendi tagon : bona plan'!” 

»He, tagas nokto, noktas tag' - 


min tage premas sonĝ-imag. . . 
Antaŭ matena kokerik' 
nin kroĉu la geedza lig'. 
Preparu vin kun rapidec', 
hodiaŭ estu mi la edz'!« - 

Dezerta estis nokt-pejzaĝ', 


profunde dormis la vilaĝ', 
pendis la lun' sur firmament' 
kaj uraganis ŝtorma vent'. 

Li iris en galopa kur' 


ŝi sekvis pene en konkur'. 
Ulule bojis hunda ar', 
kiam preteris la hom-par'. 

Avizis ja la hunda hojl': 


Mortinto marŝas preter sojl'. . . 
»En tiel luna nokta hor' 
revivas la mortinta ĥor'. . . 
Ĉu sen atend' la morta gent' 
ne premas vin per tima sent'?« 

»Kial? En via akompan'? 


Krome min ŝirmas Dia man' - 
Diru, ĉu vivas famili'? 
Patro? parolu ja pri li, 
kaj pri patrin', ilia san'. . . 
Ĉu ili prenos min infan'?« 

»Vi tro demandas, mia am', 


rapidu, vidos vi ja jam. . . 
Rapide pasas hor' post hor', 
sed celo ĉiam estas for. 
Kion vi portas en manplat'?« 

»Ĝi estas libro por preĝad'.« 


»Kial la libron sen neces'? 
Ĝi ŝarĝas kvazaŭ ŝtona pez'. 
For la balaston! Vidos vi, 
ke kiel mi rapidos vi. . .« 

- Forĵetis ĝin mem la fianĉ' 


kaj pasis tuj dekmejl-distanc'. 
Trans monto li plu gvidis ŝin, 
trans rok', arbaro, trans ravin'. 
Ie en boskoj ĉe la voj' 
refrenis sovaĝ-hunda boj'. 
Avizis la noktua kriĉ' , 
ke proksimiĝas malfeliĉ'. - 

Li iris en galopa kur', 


ŝi sekvis pene en konkur'. 
Sur dornoj, ŝtonoj, sur rokar' 
marŝis la blanka kruro-par'. 
Ŝi marŝis, marŝis sen ekhalt', 
kaj sange farbis sin la kard'. 

»Ĉe tiel hela luna brul' 


mortintoj iras kun vivul'. 
Ĉu akcident' ĉe l' morta gent' 
ne premas vin per tima sent'?« 

»Kial ja, se min gardas vi? 


Kaj krome min rigardas Di'. 
Rakontu pri alia tem'! 
Pri via domo diru mem 
ĉu estas gaja? 
Gravas plej, 
se ne tro foras la preĝej'!« 

»Vi tro demandas, mia am', 


sed baldaŭ vidos vi ja jam. 
Kaj ne ekhaltu la pilgrim', 
ĉar celo en la malproksim'. . . 
Kion ĉe zono portas vi?« 

»Ĝi estas mia rozari'.« 


«Vin premas la serpenta ĉen' 
per sufokanta ĉirkaŭpren' 
kaj vin senigas de la spir'. 
For ĝin, ĉar urĝas plua ir'!« 

- Do ĝin forĵetis la fianĉ' 


kaj pasis dudekmejl-distanc'. - 

Ili plu marŝis trans eben', 


trans marĉoj, akvo, trans razen'. 
Petole el la marĉ-vapor' 
ascendas la vagluma ĥor'; 
kvazaŭ kun ĉerko marŝas laŭ 
du longaj vicoj: naŭ kaj naŭ. 
El marĉo sonas rana kvak' 
kvazaŭ la ĥor' ĉe sarkofag'. . 

Li iras en galopa kur', 


sed jam malfortas ŝia krur'. 
Kaj la knabinon, ve sen help' - 
en krurojn vundas akra herb'. 
Sur la folioj de filik' 
sango atestas pri la pik'. , 

»Belas la luna nokto, ĉu? 


Nun homojn vokas tombo-tru'. 
Ĉu sen atend' la tombo-tent' 
ne premas vin per tima sent'?« 

»Ĉe vi? Malpravas la parol'. 


Krome min ŝirmas Dia vol'. - 
Sed iom haltu en la kur', 
iom ripozi lasu nur! 
Mi perdas fortojn sen ekhalt' 
kaj koron pikas la ponard'!« 

»Nur pli, nur plu, kaj kun kuraĝ', 


baldaŭ finiĝos la vojaĝ'. 
Fulme rapidas tempopas', 
atendas fest' kaj gast-amas'. 
Kion ja pendas - diru nur - 
ĉe via kolo sur la ŝnur'?« 

»De panjo la Savint-figur'.« 


»La ora kruco de Savint' 
per akraj eĝoj, akra pint' 
nin ambaŭ pikas. Sen la bild' 
vi flugos same kiel bird'.« 

- Do ĝin forĵetis la fianĉ' 


kaj pasis tridekmejl-distanc'. 

Kaj vidu jen: Sur la eben' 


domego - stranga fenomen': 
kun sonoril' sur kampanil', 
fenestroj en ogiva stil'. 

»Ĉu vi jam vidas, karulin'? 


Jen nia cel', rigardu ĝin.« 

»Preĝejo? Pro la Di-indulg'!« 

»Kia preĝejo? Mia burg'!« 
»Tombejo? Krucoj en seri'?« 

»Ne tomboj! Parko estas ĝi! 


Rigardu nur kaj kun plezur' 
rapide saltu trans la mur'!« 
»Lasu min, lasu sen invit'! 
Sovaĝa estas via vid', 
vi havas spiron de serpent', 
en frosta koro mankas sent'!« 

»Kial nun tia malkuraĝ'? 


Mi havas ĉion laŭ la plaĉ'! 
Eĉ da la sang' necesa kvant' 
hodiaŭ estos kun viand'. 
Kion vi portas en valiz'?« 

«Por mi kaj por vi po ĉemiz'.« 

«Por mi kaj vi sufiĉas ĝi. 
Ni nepre ne bezonas pli.« 

Kaj la valizon kun grimac' 


li ĵetis al la tombo-plac'. 
«Rigardu min, ne timu, hej!, 
trans muro saltu al tombej'!« 

»Ĝis nun vojaĝon gvidis vi, 


sur misa voj' rapidis mi, 
sekvante vin kun kor-fidel'. 
Eĉ nun min gvidu al la cel'!« 

Kaj li transsaltis sen hezit', 


ne ekpensinte pri perfid'. 
Li saltis supren klaftojn kvin, 
sed malaperis la knabin'. 
Sola atest' pri la forest': 
ekflirtis ŝia blanka vest' - 
Kaj tre proksimis ŝia kaŝ', 
li ne suspektis pri ruzaĵ'. 

Jen kamereto por eskap': 


Malalta pordo, rigla klap'. 
Fermiĝis pord' kun laŭta knar', 
riglilo estas ŝia bar'. 
Fenestroj mankas. En obskur' 
lumas la lun' tra fendoj nur. 
Fortika estas tiu dom'; 
en ĝi sur breto - morta hom'. 

Ekstere bruo kaj alarm': 


multiĝas tomb-fantoma svarm'; 
klaketas la skeleta band' 
kaj jene sonas raŭka kant': 

»La karnon tomben! La anim' 


eterne pentu pro la krim'!« 

Kaj la fianĉ' insistas jam 


frap frap frap! sur la pordo-fram': 
»Mortint', vekiĝu el la mort', 
malriglu anson de la pord'!« 

Kaj sur tabul' leviĝas li, 


per man' okulojn viŝas li, 
moviĝas korp', leviĝas kap' 
kaj ronde serĉas lia gap'. 

»Ho Dio, nun protektu min! 


Diablo ne difektu min! 
Mortinto, kuŝu! Dia grac' 
vin benu per eterna pac'!« 

Sur bret' kuŝiĝis la mortint', 


liajn okulojn tegis blind'. - 

Frap frap frap! ripetiĝas jam 


pli forte sur la pordo-fram': 
»Hola, mortinto, sonas vek', 
malfermu pordon, hola ek. . . !« 

Post tiu voĉ' kaj sono, ve, 


vekiĝas morta homo re. . . 
rigida mano - ho misŝanc' - 
jam celas al la pordo-ans'. 

»Kristo, mi petas pri kompat' 


en mia plej mizera stat'. . . 
Kuŝu, mortint'! Vin savu Di', 
Dian pardonon havu mi!« 

Post tiu preĝ', post tiu pet' 


la hom' rektiĝis sur la bret'. 

Frap frap...! kun pli intensa laŭt'; 


preskaŭ surdiĝas ŝia aŭd'. 
»Hola, mortinto, hola ho, 
tiun vivanton donu do!« 

Je tria foj' - ho misa fat' 


la hom' vekiĝas el dormad'; 
serĉas l' okul' sen vivo-brul' 
la preskaŭ-mortan en angul'. 

»Maria, en la malfacil' 


subtenu min ĉe via Fil'! 
La preĝo estis erareg', 
ekskuzu min en mia pek'! 
Ho Helpantino, ho Madon', 
nun min senigu de malbon'!« 

Subite jen sonora vok': 


ekkantis la vilaĝa kok'. 
Kaj ĉiuj kokoj per refren' 
avizas: venas la maten'. 
Ĉe ŝia flank' - al Dio dank' - 
la morta falis al la plank'. 

Homoj irante al la mes' 


miregas pri strangaĵ': ja jes! 
Malplena tombo sen argil', 
knabino en kamer-azil'; 
sur ĉiu tombo - ho surpriz' - 
blanka ĉifono el ĉemiz'. 

Knabin', vi en ekstrema hor' 


vin turnis al la Di-favor' 
kaj la fianĉon sendis for! 
Alie vin, ho junulin', 
trafinta estus vivofin'. 
Pereus via korpo, ĉar 
ĝi samus kun la ĉemiz-par'.

  1   2   3   4


Elŝuti 161.87 Kb.

  • NUPTO-ĈEMIZOJ

  • Elŝuti 161.87 Kb.