Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


AĴO-jälkiliite tekee käsitteistä konkreettisia dolĉaĵoj la novaĵoj pentraĵo trinkaĵo konstruaĵo Leciono 8a publika kaj privata transporto

Elŝuti 89.72 Kb.

AĴO-jälkiliite tekee käsitteistä konkreettisia dolĉaĵoj la novaĵoj pentraĵo trinkaĵo konstruaĵo Leciono 8a publika kaj privata transporto




Dato19.12.2017
Grandeco89.72 Kb.

Elŝuti 89.72 Kb.



AĴO-jälkiliite tekee käsitteistä konkreettisia.

dolĉaĵoj la novaĵoj pentraĵo trinkaĵo konstruaĵo





Leciono 8A

dolĉaĵo = makeinen

novaĵo = uutinen

pentraĵo = maalaus

trinkaĵo = juoma

konstruaĵo = rakennus

- - - - - - - - - - - - -

studento = ylioppilas

veturi = matkata

universitato = yliopisto

trajno = juna

centra = keskus-

stacidomo = asema

preni = ottaa

(aŭto)buso = linja-auto

ĝis = (prep.) jhk asti

ĝusta = oikea

haltejo = pysäkki

piediri = kävellä

konstruaĵo = rakennus

ĉeesti = olla läsnä

lekcio = yliopiston luento

je la 12-a = klo 12

lunĉopaŭzo = lounastauko

aĉeti = ostaa

manĝaĵo = ruoka

trinkaĵo = juoma

manĝejo = ruokala

poste = sen jälkeen

vesperlaboro = iltatyö

filmoluejo = elokuvavuokraamo

tien = sinne

tramo = raitiovaunu

de la 2-a = klo kahdesta

ĝis la 10-a = klo kymmeneen

reiri = palata

hejmen = kotiin

alia = toinen, muu

hejme = kotona

proksimume = suunnilleen

nokto = yö

morgaŭ = huomenna

ekzameno = koe

ne gravas = ei se mitään

pensi = ajatella

tempo = aika

legi = lukea

laborejo = työpaikka

hodiaŭ = tänään

lundo = maanantai

trankvila = rauhallinen




Teksto 8A

Oona estas studento. Hodiaŭ ŝi havas longan tagon. Matene ŝi veturas al la universitato. Ŝi iras per trajno al la centra stacidomo kaj tie prenas buson 13. Ŝi iras per buso ĝis la ĝusta haltejo kaj piediras al la konstruaĵo, kie ŝi ĉeestas lekcion. Je la 12-a ŝi havas lunĉopaŭzon. Ŝi aĉetas manĝaĵon kaj trinkaĵon en la manĝejo. Poste ŝi iros al vesperlaboro en filmoluejo. Tien ŝi veturos per tramo. Hodiaŭ Oona laboros de la 2-a ĝis la 10-a vespere kaj poste reiros hejmen per alia buso. Ŝi estos hejme proksimume je la 11-a nokte kaj morgaŭ ŝi havos ekzamenon. ”Ne gravas” ŝi pensas. ”Mi havos tempon por legi en la laborejo.” Hodiaŭ estas lundo, tio estas trankvila tago.



ESPLORU


Monien e-sanojen kanssa voi käyttää n-päätettä.


Kie? (missä?)

Kien? (minne?)


• hejme (kotona)

• hejmen (kotiin)

• dekstre (oikealla)

• dekstren (oikealle)

• maldekstre (vasemmalla)

• maldekstren (vasemmalle)

• rekte (suorassa)

• rekten (suoraan)

• tie (siellä)

• tien (sinne)

• ĉi tie (täällä)

• ĉi tien (tänne)



PAROLU/


SKRIBU




Respondu la demandojn.

1. Kio Oona estas?

a) knabo b) studento c) videovendisto
2. Kiel ŝi veturas?

a) bone, dankon c) per aviadilo b) per tramo


3. Kion ŝi havas hodiaŭ?

a) laboron b) lekcion c) ekzamenon


4. Kie ŝi legos por la ekzameno?

a) en la laborejo b) en la lekciejo c) en la buso


5. Kien ŝi iros nokte?

a) dekstren b) hejmen c) al la filmluejo


6. Kiu tago estas?

a) lundo b) mardo c) merkredo





pardonu = anteeksi

povi = voida, pystyä

helpi = auttaa

min = minua

voli = haluta

vidi = nähdä

preĝejo = kirkko

katedralo = tuomiokirkko

ĝuste = juuri niin

kiel = miten?

trovi = löytää

ĝin = sen

rekten = suoraan

ĝis = (prep.) jhk asti

trafiklumo = liikennevalot

trans = yli

strato = katu

daŭrigi = jatkaa

ĉe = luona, -lla

dekstren = oikealle

ankaŭ = myös

preni = ottaa

rekte al = suoraan jnk

la sekva = seuraava

haltejo = pysäkki

bone = hyvä, olkoon menneeksi

dankon = kiitos

ne dankinde = ei kestä kiittää

- - - - - - - - - - - - -

bonan tagon = hyvää päivää

rendevuo = tapaaminen

kun = (prep.) jkn kanssa

direktoro = johtaja

nomiĝi = olla nimeltään

atendi = odottaa

ĉambro = huone

prenu = ota

lifto = hissi

la tria = kolmas

etaĝo = kerros

iru = mene

maldekstren = vasemmalle

tie = siellä

lia = hänen

bonvolu = olkaa hyvä


V

ESPLORU
erbin U-muoto toimii käskymuotona.
iru = mene/menkää

venu = tule/tulkaa


Tekstetoj
Pardonu, ĉu vi povas helpi min? Mi volas vidi la grandan preĝejon.

– La katedralon?

Ĝuste, kiel mi trovos ĝin?

– Hmm… iru rekten ĝis la trafiklumo kaj trans la strato. Daŭrigu ĝis vi estos ĉe Restoracio Ekzotika kaj iru dekstren. Vi povas ankaŭ preni buson rekte al la katedralo, sed ĝi estas ĉe la sekva haltejo.

Bone, mi piediras. Dankon.

– Ne dankinde.



Bonan tagon, mi havas rendevuon kun Direktoro Virta.

– Kaj vi nomiĝas..?

Mi estas Stefan Schmidt.

– A-ha, bonan tagon, sinjoro Schmidt. Direktoro Virta atendas vin en ĉambro 22. Prenu la lifton al la tria etaĝo kaj iru maldekstren. Tie vi trovos lian ĉambron.

Dankon.

– Bonvolu.





N

SKRIBU
aŭ ne?
Aldonu la mankantajn akuzativojn. Lisää puuttuvat akkusatiivipäätteet.

Sinjoro Schmidt trovas la konstruaĵo__ en la centro__. Li iras tie__. Ĝi estas ĉe la tria__ haltejo__ de ĉi tie__. Li__ prenas la lifto__ al la dua__ etaĝo__. La direktoro__ atendas li__ en la ĉambro__. La direktoro__ manĝas dolĉaĵoj__ kaj aŭskultas la novaĵoj__.


K

SKRIBU
rucvorto - ristisanatehtävä.












































































































































































































































































































































hissi

juna


bussi

kotona


vene

lentokone

raitiovaunu

odottaa


vuokraamo

auto



La viro atendas ĉe _______ _________________________ .

ESPLORU

Verbien kohteet saavat N-päätteen myös imperatiivissa.

peti = pyytää
Legu libron. (Lue kirja.)

Piedbatu la pilkon. (Potkaise palloa.)

Ordigu vian ĉambron. (Siivoa huoneesi.)

Tenu ĉi tion, mi petas. (Pitele tätä, ole hyvä.)





iru rekten = mene suoraan

iru dekstren = mene oikealle

iru maldekstren = mene vasemmalle

apud la preĝejo = kirkon vieressä

post la ponto = sillan jälkeen

trans la ponto = sillan yli

antaŭ la magazeno = ennen tavarataloa

dekstre = oikealla

maldekstre = vasemmalla

pasigi = ohittaa, mennä ohi





Tien kysyminen ja neuvominen

Kysele pariltasi tietä mallin mukaan.


- Pardonu, kiel mi trovos la apotekon?

- Iru rekten ĝis la ponto. Iru trans la rivero. Post la ponto, iru maldekstren. Pasigu la placon. Ĝi estas ĉe la placo, apud la rivero.



malsanulejo

magazeno

muzeo

universitato



policejo

vendejo



Vi estas ĉi tie










parko

biblioteko

lernejo


apoteko

preĝejo


placo






Tagoj de la semajno.

lundo = maanantai

mardo = tiistai

merkredo = keskiviikko

ĵaŭdo = torstai

vendredo = perjantai

sabato = lauantai

dimanĉo = sunnuntai



La monatoj.

januaro = tammikuu

februaro = helmikuu

marto = maaliskuu

aprilo = huhtikuu

majo = toukokuu

junio = kesäkuu

julio = heinäkuu

aŭgusto = elokuu

septembro = syyskuu

oktobro = lokakuu

novembro = marraskuu

decembro = joulukuu

Festivaloj

julo/kristnasko = joulu

novjara festo/silvestro = uudenvuoden juhla

karnavalo = laskiainen

pasko = pääsiäinen

la tago de laboro/la unua de majo = vappu

mezsomera festo = juhannus

haloveno = kekri, halloween




SKRIBU

Harjoittele e- ja en-päätteisten sanojen käyttöä.

1. Post la semajnfino oni relaboras ___________________ (maanantaina). 2. Post la somera ferio (loma) oni relaboras ___________________ (syyskuussa). 3. Oni reiras ___________________ (kotiin) ___________________ (joulukuussa). 4. Oni festas laboron ___________________ (toukokuussa). 5. Ĉi ___________________ (vuonna) ĝi estis ___________________ (keskiviikkona). 6. V___________________ (ensi vuonna) ĝi estos ___________________ (torstaina). 7. Kristanoj ripozas (lepäävät) ___________________ (sunnuntaina) sed judoj ripozas ___________________ (lauantaina). 8. Estas somero ___________________ (kesäkuussa), ___________________ (heinäkuussa) kaj ___________________ (elokuussa). 9. La vintra ferio estas ___________________ (helmikuussa). 10. Venu ___________________ (tänne) ___________________ (maaliskuussa).

A

SKRIBU
Ĵ-jälkiliite.

Palaa hetkeksi kappaleen alussa oleviin kuviin. Aĵo tarkoittaa asiaa tai esinettä ja se muistuttaa sanaa afero (asia). Osaatko täyttää taulukon?

Alkuperäinen sana johdos suomennos
1. pentr’i (maalata) pentro maalaus

2. desegni (piirtää) ___________________ ___________________

3. kreski (kasvaa) ___________________ ___________________

4. fini (lopettaa) ___________________ lopuke

5. trinki (juoda) ___________________ ___________________

6. manĝi (syödä) ___________________ ___________________

7. amuza (hauska) ___________________ hauska asia

8. stulta (hölmö) ___________________ ___________________

9. infano (lapsi) ___________________ ___________________

10. skribi (kirjoittaa) ___________________ kirjoitus


AĴ-jälkiliite ruokasanoissa.


• Ruoka on esperantoksi manĝaĵo silloin, kun kyse on siitä, mitä syödään. Ruoka-ajat ovat ilman aĵ-päätettä: matenmanĝo, tagmanĝo jne. Nykyisin on melko tavallista käyttää sanaa manĝo myös itse ruoasta: Mi aĉetis manĝon. (Ostin ruokaa.) Sen sijaan juoma on normaalisti trinkaĵo.

• Eri eläinten lihat ilmaistaan AĴ-liitteen avulla.


porko (porsas)  porko (porsaanliha)

bovo (nauta)  bovo (naudanliha)

koko (kana)  koko (kananliha)

boaco (poro)  boaco (poronliha)

alko (hirvi)  alko (hirvenliha)

fiŝo (kala)  fiŝo (kalaruoka)


• Muita ruokasanoja:
baki (leipoa)  bako (leivonnainen)

pato (paistinpannu)  pato (pannuruoka)

glacio (jää)  glacio (jäätelö)

ovo (muna)  ovo (munaruoka)

vegetara manĝo = vegetaro (kasvisruoka)
Muita AĴ-liitteen käyttötapoja.
• Aĵo materiaaleissa:
ligno (puuaines)  ligno (puuesine)

tolo (kangas)  tolo (kangasesine, -vaate)

kupro (kupari)  kupro (kupariesine)
• Aĵo prepositioiden kanssa:

ĉirkaŭ (ympäri)  ĉirkaŭo (ympärys, ympäröivä alue)

sub (alla)  subo (alusta)

post (jälkeen)  posto (takapuoli)

Kertaus: liitteet.
Mitä kaikkia liitteitä voit laittaa seuraaviin sanavartaloihin? Yhdistele, listaa ja suomenna.
1. trink’

2. san’


3. pork’



mal- (epä-), -et (pieni), -eg (suuri), -ul (henkilö), -in (naispuolinen), ge- (molemmat sukupuolet), re- (uudelleen), -an (jäsen), -ar (joukko), -ĉj (miehen lempinimi), -nj (naisen lempinimi), -ebl (mahdollinen), -ej (paikka), -uj (säiliö), -er (osanen), -ar (joukko), -estr (päällikkö), -id (jälkeläinen), -il (väline), -ing (pidin, teline), -ist (ammatti), -on (murtoluku).





Elŝuti 89.72 Kb.

  • Tien kysyminen ja neuvominen
  • Tagoj de la semajno.
  • La monatoj.
  • Festivaloj

  • Elŝuti 89.72 Kb.