Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


1 Kolektiĝas pacaj batalantoj

Elŝuti 0.65 Mb.

1 Kolektiĝas pacaj batalantoj




paĝo5/30
Dato14.03.2017
Grandeco0.65 Mb.

Elŝuti 0.65 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30

ĈAPITRO II.


En la mondo venis nova sento

Tra la mondo iras forta voko

Per flugiloj de facila vento

Nun de loko flugu ĝi al loko.
  1. La vivo de inicianto de la internacia Esperanta lingvo.


La 15-a de decembro 1859 en la Pola urbo Bjalistoko, naskiĝis infano kiun iliaj gepatroj nomis li Ludoviko Lazaro Zamenhof. En tiu urbo kie li naskiĝis, lia patro estris la urba universitato, kaj instruis la francan kaj germanan lingvojn. Bjalistoko urbo, estis loĝita de kvar grupojn da homoj: juda, germana, pola kaj rusa. Ĉiu grupo parolis sian lingvon nekonatan al la alia loĝantaro de la urbo, pro tio ĉiutage ankaŭ malamo regis bataloj okazis kaj fluis ofte sango sur la stratoj.

Kia mizera ! Vivo por junuloj en ĉi tiu jarcento! Bjalistoko estis vere medio plena da konfuzo, bremso matura temperamento kiel aktiva kaj kiel sentemaj kiel lia. Li vivis en duone reala mondo, duone imaginara ... Li tiam suferis rapida sinsekvo krizo kiu preskaŭ rompi. En Pollando, kie estis sen kontrasto verda stelo la plej brila, ĉar ĉiuj ili dividis siajn atingojn kaj ke sen ĝi, lia nomo estus probable jam forgesita en la historio de la mondo. Sed ili havas ĝis nun, deĉifri enigmojn ĉiuj? Nenio tie en Zamenhof, io transe historio, la alteco de kiuj superas la aventuran rakonton? Sekve la tenton elekti por la inversa metodo, anstataŭiganta en la situacio analizo, la tuŝo de konscio. Por tion, necesas meti sin en la koro de la personulo, en la espero malkovri la centran motivon, permanenta, nepra kiu determinis lian vivon. Ĉiam li defendis vortojn kiuj elstaris de aliaj kaj estas de sono kiu tuj altiras atenton ĉar ĝi difinas kion ŝajne estis konstantaj kaj fundamenta kondiĉo de sia estaĵo.


  1. La unua paŝo de Esperanto.


Paŝo post paŝo…la vento blovas oni aŭdas ĝin, sed oni ne scias el kie ĝi venas kaj kie iras… Necesis atendi multajn jaroj por ke tiu aŭgoro estu plenumita kiam li diris al siajn amikoj tiujn vortojn « ĉiuj homoj sonĝas, sed ne egale. Tiuj kiuj sonĝas nokte en la polvaj alkovoj de iliaj mensoj kiam matene ili vekas, konstantis, ke iliaj sonĝoj estis vaneco. Sed revantoj de la tago estas danĝeraj homoj, ĉar ili povas agi ilian revon per malfermitaj okuloj, por ebligi ilin realajn6. Esperantistoj ne fruas realigi iliajn songojn.

Zamenhof, tre juna, vekis kaj vidis tiojn kaj promesis al siaj amikojn krei internacian lingvon por alporti ĉiujn homojn se eble al la paco.


En 1887, li edziĝis Fraŭlino Klaro Zilbernik, Kovno, siaj laboroj multe interesis sian edzinon kaj sian bopatron s-ro Zilbernik, metis necesan summon al sia dispono cele presi la unuan broŝuron. En Julio la 27-an, 1887, fine, ĝia unua broŝulo estis eldonita en Moskvo sub la titolo "Dr Esperanto Internacia Lingvo".

Tiu unua broŝuro, ke li eldonis havis kompletan gramatikon senescepte aŭ malreguleco kaj unu solan konjugacion. Zamenhof aplikis iujn principojn kiujn Reneo Kartezio (René Déscartes) antaŭdiris pri la konstruo de universala lingvo. La vorto "Esperanto", tiam estis la aŭtora pseŭdonimo de la lingvo, poste ĝi fariĝis la nomo de la internacia idiomo.


La unuaj rusaj eldono estis granda sukceso kaj baldaŭ eldonoj pola, germana kaj franca, sekvis ĝin. De tiu momento, Esperanto disvastiĝis senĉese tra la mondo, malgraŭ seriozaj obstakloj (gravaj) kaŭzitaj de du mondmilitoj.
Por alkonduki Esperanton ĝis la disvastiĝa grado, kiun ĝi havas hodiaŭ, kaj igi iajn progresojn tiaj, ke ĝi imponu la tutan mondon, necesis viron naturdotitan je malofta persistemo kaj fortega konfido en la estonto de sia verko. Dro Zamenhof, inicinto de Esperanto, kies nomo estos enskribita en la historio apud tiuj de la bonfarintoj de la homaro, estis la viro markita de la destino por sukcesigi la entreprenon aparte malfacilan de la adopto kaj diskonigo de lingvo internacia.

De 1889 la ronda de gentoj kiuj akceptis lerni ĝin pligrandiĝis. La listo de mil unuaj adresoj ŝajnas la samjaro kun kvin nomoj en francujo, kies tiu de Louis de Beaufront.

Pli ol 60 % esperantistaj abonantoj estis rusanoj en 1895. Al grava financaj malfacilecoj kiun ili havis, aldonis sin la malpermeson de la lingvo en la rusojo. Fakte, Léon Tolstoï interesis sin pri esperanto, amikiĝis al ĝi kaj studis ĝin verkis artiklon kiu malplaĉis al la cara7 censuro. Esti la venko de la jurnalo. La solidareco inter naciaj ekmanifestis por la unua fojo por savi la lingvon. Studanto de Uppsala Universitato kaj direktoro Vinicole d'Odessa lernejo eldonis al la fino de la samjaro novan jurnalo titolita, Lingvo Internacia. La progreso daŭrigis pri «Esperanto la lingvo de Doktoro». En Svislando, Hélène Giroud estis en 1895 la unua blindulino en mondo kiu lernis esperanton kaj instrui ĝin. Germanano Profesoro, 28 jaraĝa, Alice Roux estis la unua virino kiu instruis esperanton en Francujo. Ŝi malkovrigis ĝin en 1896 al Gabriel Chavet Liceo de Louhans, kiu de la sekvanta jaro fondis la unuan klubon en francujo kaj kiu estis unu el ses unua klubo en la mondo.

En 1898 pareis la unu numero de Esperantisto kiu anoncis la fondaĵon de la societo pri la disvastigo de Esperanto (Fondation de la Société pour la propagation de l'esperanto « SPPE »). En francujo ĝi pratike ekkomencis kun la 20-a jarcento.

Eldonita en Svaslando de 1895, Lingvo Internacia estis transigita en 1904 en Parizo kie okazis redakcion de 1902, post sub la plumo de Théophile Cart kiu revenis el Uppsala universitato, kie li instruis franclingvo. La lingvo jam disvastigis ekstereŭrope : Kanadio en 1901, Algerio, Ĉilio, Japonujo, Malto, Meksiko kaj Peruo en 1903, Tunizio en 1904, Aŭstralio, Usono, Gvineo, Indoĉinio, Nov-zelando, Tonkino, kaj Urugvajo en 1905, ktp. Boulogne-sur Mer famiĝis tra la tutmonde ĉar al tie, kie okazis la unuan mondesperantan kongreson. Ĝi estis historia jaro en esperanta mondo. Al tiu okazo, 688 personoj el 20 landoj partoprenis al tiu kongreso montris ke esperanto estas perfekta adaptita al funkcio de internacia lingvo. La samjaro 1905 estis ankaŭ la jaro kiun Fundamento de Esperanto estis akceptis kiel libro kiu uniigas ĉiuj netuŝeblaj principoj por garantii la stabilecon kaj evoluon de la lingvo, kaj la fondaĵan jaron de la lingva komitato kiu starigis la unuan etapon al la fondaĵo de esperanta academio, en 1908, momento kiam travivis reformkrizo kun la fondaĵo de (la lingvo) Ido.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30


Elŝuti 0.65 Mb.

  • La unua paŝo de Esperanto.

  • Elŝuti 0.65 Mb.