Unua paĝo
Nia teamo
Kontaktoj
Pri ni

    ĉefpaĝo


1 Kolektiĝas pacaj batalantoj

Elŝuti 0.65 Mb.

1 Kolektiĝas pacaj batalantoj




paĝo17/30
Dato14.03.2017
Grandeco0.65 Mb.

Elŝuti 0.65 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   30

ĈAPITRO IV.


FOrte staras muroj de mljaroj39

Inter la popoloj dividitaj ;  

Sed dissaltoj de obstinaj baroj,

Pre la sanka amo disbatitaj .
  1. La fundamento.


Esperanto estas difinita per la  « Fundamenta » neŝangebla laboro de D-ro Zamenhof. La Fundamento enhavas:1-Esperantgramatiko en dekses reguloj ; 2-Kolektodekzercoj ; 3-La unua radikaj vortaro de la lingvo.
La "Fundamento" estas netuŝebla. Neniun havas la rajton fari la plej malgrandanŝanĝon. La plej granda obstaklo al la ideo de artefarita lingvo estis la timo de la unua projekto elektitaj trudanstataŭita per alia, aŭ ĝi unueco frakasita per reformismaj tendencoj kiu kreas malsamajn dialektojn. Fiksante evoluadreguloj de la lingvo, la "Fundamento" fortenis tiuj danĝeroj. Surbaze de la "Fundamanto" Esperanto realigas la modelon kiu estas bone difinita pri la internacia lingvo kaj unueco esenca por ĝia evoluo.

Aliflanke, la lingvo estas akirita tra uzo, stabileco, kaj kohereco kiuj permesas al ĝi evoluon kontraŭ ĉiuj provoj pri la divido. Esperanto ne plu estas projekto. Pro ĝiaj multaj jaroj de sperto multaj el ĝiaj internaciaj kongresoj, diversajn aplikojn de kiu estis la celo en ĉiuj branĉoj de homa aktiveco, forta simpatio ĝi estis akirita en ĉiuj sociaj statoj kaj vigleco vivas kaj studas kiel tia. Aliaj internaciaj lingvoj estis proponitaj. Oni povas kalkuli preskaŭ sepcent, do tri aŭ kvar ankoraŭ havas iujn partianojn. Tamen, nenio inter ili povis gajni aŭdiencon komparebla al tiu de Esperanto, nenio povis prezenti literaturon kiel gravan, eĉ for, ke literaturo en Esperanto pli kaj pli riĉa nenio sukcesis iĝi vivanta lingvo. Sole Esperanto, vivas kaj kreskas. La unueco, kiu estas nepra, estas farata en la "Fundamento". kiu konsistigas la moralan aŭtoritaton gvidante la evoluadon de la lingvo.


2- Evolucio


Kiel ni ĵus diris: "Fundamento" estas netuŝebla. Ĝi estas dokumento kiu suferas nenion ŝanĝon. Sed el for, por petrigi lingvon en sian propran disvolviĝon, ĝi kondukas kontraŭe kaj certigas la evoluadon.

Saĝulo ke li estis, Zamenhof neniam akceptis esti nomita kreinto de la lingvo sed nur inicianto de esperanto. Li nur kombinigis harmonian sistemon kun elementoj prenintaj en la naciaj lingvoj. Sed li naturdonata tiun vivmanieron donante al ĝi la povon evolui nature kiel la aliaj naciaj lingvoj. Esperanto evoluas el "Fundamento", post la vivo de vortoj, la praktiko de la lingvo. Ne estas pli bona gvidilo ol praktiko.La unuaj Esperantoj servis ilin nur per limigitaj vortoj de "Fundamento" (ĉirkaŭ 2.600 radikoj). Sed ili devis esprimi siajn pensojn, trovita en la strukturo de la lingvo ĉiuj eblaj formoj, ili certigis lian literaturan bazon. Ili montris, ke nenion lingvo estis tiel esprima eblecojn ke Esperanto.


De kiam, pluraj "suplementoj Fundamento" estis oficialiĝita. Esperantvorto estas konsiderinde riĉigita novaj radikoj (neologismoj), registritaj post ĝia pruvo. Male, la evoluado de la lingvo okazas malmultajn malnovanj formoj (arkaikaj) falas en neŭzado. Tiele realigas la deziratan plibonigon. "Esperanto derivas sian vorton kaj internacian vivon de la homoj kiuj parolas ĝin. La scienca kaj teknika lingvo evoluis surbaze de la sekura lingvo tiel, en ĉiuj kazoj Esperanto estas plibonigita sen nenio perdi de ĝia simpleco aŭ fleksebleco. Do, ĝi estas alirebla por laboristoj, kiuj la aŭtoro nepre destinita. Per uzo de sume, ili laŭgrade akiros kapableco senti, pensi kaj agi libera de ajna nacia influo ...
  1. Generalaj reguloj de gramatika de Esperanto.


Esperanto konsistas el 16 reguloj, sen escepto. La aŭtoro de Esperanto konvinkis mekanismon de vortfarado estas simpla kaj rimarkinde, ĉiuj fleksebleco kaj libereco unuope. Pro tiu mekanismo la lingvo iĝas facila lernebla, ĉar la lernantoj havos iom da tempo por lerni ĝin. La rezulto estas, unuflanke por lia sistemo de afiksado, aliflanke, en prononco "montras, ankaŭ proksime rilatanta, scias nenion limojn alianj ol tiuj de prudento. Ĉiuj kombinoj estas ebla, se ili konformas al la reguloj de gramatiko kaj ĝi havas signifon. Trejnado uzante la "afiksoj" (prefiksoj, kaj sufiksoj) estas procezo kiu havigas riĉan kaj donas flekseblecon. Tiuj afiksoj elektitaj el la jam uzata en multaj lingvoj estas facile identigita kaj manipulis kun facila.
Ne estas hazarde, ke la Biblio konsideras la oblecon de lingvoj kiel malbeno al la homaro. Esperanto ne sufiĉas scii la lingvon kaj ĝi estas eĉ ebla diri, ke regado de Esperanto ne estas absoluta postulo diri Esperanton. Estante Esperanton signifas ĉefe adopti la ideojn kiujn la movado, internacia lingvo havas en lia bazo kaj pura lukto ilia realigo.
Do, se la internacia lingvo ne povas esti elektita nek inter la lingvoj el diversaj popoloj, nek inter la mortintaj lingvoj, ĝi povas esti trovita, ke inter la artefarita esperanta lingvo, kiu prezentas la plej perfekta tipo.
La avantaĝoj de ĉi tiu solvo estas la Esperanta alkovoj. La unua estas simpligo de la gramatiko nenio alia solvo povus atingi. Zamenhof tradukis en dek ses reguloj la tutan gramatikon de Esperanto. Kion ni havas tiurilate, estas iu vere ke gramatiko neniam bezonis pli ol tri paĝojn al elmontra la regulojn de la gramatiko de lingvo plena subjekto al la principoj de strikta logiko. La dek ses reguloj senescepte de Esperanto: tiu estas kio jam povis konvinki multajn personojn por provi kaj porti la studon de tiu ĉi lingvo.
  1. Esperanto rilate kun diversaj lingvoj.


Se estis internacia lingvo, neniu grava evento en la kampo de la homa penso estus tradukita en ĉi tiu sola neŭtrala lingvo, multaj verkoj estis skribitaj rekte en ĉi idiomo, kaj ĉiuj produktoj de la homa menso super la tuta tero fariĝis tuj atingeblaj por ĉiuj. La malakordo inter ... viroj ne haltos ĝis ili kutimiĝis atribui al la vorto "homo" pli valora ol vokablaj "popolo" aŭ "raso". En ĉiu homo mi ne vidas "viron". Mi dankas al ĉiu laŭ lia persona valoro kaj liaj agoj. Dum sia historio (Vatikano unu), latina estis komuna lingvo de la Katolika Eklezio. Tamen, la mondo bezonas internacian lingvon, kiu estas ne reale vera lingva imperiismo kun blindiga superpeza.

Sen kalkuli pri la morfologia kun diversaj lingvoj kiuj akuŝi ŝin, ni intensis altiri la kuriozan de nia legantoj, elektita hazarde esperantteksteto kiun ni tradukis ĝin en diversaj eŭropa, afrika lingvoj, asia lingvo cele vidi kiu estas la plej proksima de esperanto kaj vidi kiu povas faciligi al lernato kiu parolas unu el tiu diversaj lingvo, kaj kies ĝia gepatralingvo estus ĉu, italiane, suahile, angle, kigande, portugale, albanese, romene, france, nyarwande, punjabe, ĉine,…)


1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   30


Elŝuti 0.65 Mb.

  • La fundamento.
  • 2- Evolucio
  • Generalaj reguloj de gramatika de Esperanto.
  • Esperanto rilate kun diversaj lingvoj .

  • Elŝuti 0.65 Mb.